امروز مردم ایسلند در همهپرسی حساس درباره ازسرگیری مذاکرات عضویت در اتحادیه اروپا رای میدهند. نظرسنجیها از رقابت شانهبهشانه و کاهش برتری اندک موافقان خبر میدهد. نتایج اولیه بامداد یکشنبه اعلام میشود.
مردم ایسلند امروز پای صندوقهای رای میروند تا درباره ازسرگیری تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا یا کنار گذاشتن چشمانداز عضویت در این بلوک در آینده قابل پیشبینی تصمیم بگیرند.
حوزههای رایگیری از ساعت ۹ صبح تا ۱۰ شب به وقت محلی باز است و رایدهندگان تصمیم میگیرند آیا مذاکرات عضویت دوباره آغاز شود یا حتی بررسی شکل احتمالی یک توافق نیز کنار گذاشته شود.
رای «آری» ایسلند را ملزم به پیوستن به اتحادیه اروپا نمیکند اما درهای گفتوگوهای الحاق را دوباره باز میکند و هر توافق احتمالی برای عضویت باید در یک همهپرسی دیگر به رای گذاشته شود.
ایسلند در سال ۲۰۰۹ و در پی بحران مالی خود برای عضویت در این بلوک درخواست داد. اما دولت جدیدی با رویکرد اروپاستیز در سال ۲۰۱۳ روی کار آمد و مذاکرات پیوستن به اتحادیه اروپا را تعلیق کرد و سرانجام در سال ۲۰۱۵ رسما نامزدی کشور را پس گرفت.
پس از آن ائتلافی طرفدار اتحادیه اروپا در انتخابات سال ۲۰۲۴ پیروز شد؛ ائتلافی که در برنامه خود وعده برگزاری همهپرسی برای بازگشت به آن مسیر را داده بود و این رایگیری امروز برگزار میشود.
ایسلند با کمتر از ۴۰۰ هزار نفر جمعیت، در صورت پیوستن، کوچکترین کشور عضو اتحادیه اروپا از نظر جمعیت خواهد بود؛ عنوانی که اکنون در اختیار مالتاست. اما اهمیت این رایگیری بسیار بیشتر از آن چیزی است که اندازه کشور نشان میدهد.
ده سال پس از همهپرسی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (برکسیت)، پروژه اروپایی فرصتی دارد تا دوباره شتاب گسترش خود را بازیابد و بهویژه ثابت کند که هنوز برای کشورهای ثروتمند شمال اروپا جذابیت دارد؛ در حالیکه نروژ نیز با دقت اوضاع را زیر نظر دارد.
رایگیری زودهنگام به شکل غیرمعمولی پررفتوآمد بوده است: بنا بر گزارش رسانههای ایسلندی، بیش از ۴۰ هزار نفر، یعنی نزدیک به ۱۵ درصد واجدان شرایط رای دادن، تا روز چهارشنبه رای خود را به صندوق انداخته بودند. این رقم از آن جهت قابل توجه است که رایگیری زودهنگام تنها از ۲۷ ژوئیه آغاز شده، هرچند طولانی بودن غیرعادی این دوره رایگیری مقایسه با انتخابات گذشته را دشوار میکند.
نظرسنجیها بهطور پیوسته از کاهش فاصله آرا خبر میدهند و نتیجه را به حدی نزدیک کردهاند که عملا قابل پیشبینی نیست. برتری قاطع اردوگاه «آری» از میان رفته است: آخرین نظرسنجی شرکت پژوهشی ماسکینا که بین ۲۱ تا ۲۵ اوت انجام شده، حمایت از ازسرگیری مذاکرات را ۵۱.۳ درصد و حمایت از گزینه «نه» را ۴۸.۷ درصد نشان میدهد.
ممکن است روند کلی در روزهای پایانی بیش از این هم تغییر کرده باشد. نظرسنجی گالوپ که پنجشنبه منتشر شد، اردوگاه «نه» را اندکی جلوتر نشان میدهد، هرچند این فاصله در محدوده خطای آماری است.
نتیجه این همهپرسی جنبه مشورتی خواهد داشت و الزامآور نیست اما یک «آری» قاطع بیتردید دولت در ریکیاویک را تحت فشار قرار میدهد تا گامهای بعدی را بردارد.
انتظار میرود نتایج اولیه در ساعات نخست بامداد یکشنبه اعلام شود.