ثبت تصاویر گونههای گیاهی و جانوری دریایی برای ارزیابی روزانهی وضعیت اقیانوس. این هدف پروژهی اروپایی «ردپرومار» است که از مردم میخواهد عکسهای یافتههای خود در آبهای اطراف جزایر قناری، آزور، مادیرا و کیپورد را در پلتفرم آن بارگذاری کنند.
دانشمندان پروژهی ردپرومار با ثبت و تأیید بیش از ۸۵هزار مشاهده در آبهای منطقهی موسوم به «جزایر خوشبخت» یا ماکارونزی، بیش از ۵هزار گونهی زنده را در این بخش از اقیانوس اطلس شمالی شناسایی و ثبت کردهاند.
آگهی
آگهی
دنیس رابلینگ، مربی غواصی در «یورو دایورز لانزاروته»، یکی از مشارکتکنندگان اصلی این پروژه است. او هر روز غواصی میکند و هزاران عکس از گونههای گیاهی و جانوری دریایی را در وبسایت این پروژهی اروپایی بارگذاری میکند؛ پروژهای که دولت جزایر قناری نیز در تأمین مالی آن مشارکت دارد. او در کشف سه گونه که پیشتر در جزایر قناری ناشناخته بودند، نقش داشته است و یکی از آنها به افتخار او نامگذاری شده است: Gibberula dennisi «در ردپرومار، با بارگذاری عکسهایتان، به یک جفت چشم دیگر برای رصد دریا تبدیل میشوید. به این ترتیب، دانشمندان میتوانند گونههای جدیدی را شناسایی کنند که پیشتر نمیدانستیم در این منطقه زندگی میکنند. او توضیح میدهد: «امروز طی یک غواصی سیدقیقهای، حدود بیست یا سی گونه و شاید حتی بیشتر دیدیم.»
این پروژه فرهنگ اقیانوسی را به کلاس درس میآورد و کلاس درس را به دریا نزدیکتر میکند. امسال، دانشآموزان دورهی متوسطهی کلاس خوان فرانسیسکو رودریگس گارسیا در دبیرستان ایاِهاِس یایسا (IES Yaiza)، تأثیر فعالیتهای انسانی بر محیطزیست دریایی را بررسی کردهاند، پادکستی دربارهی گرمسیریشدن و پیامدهای آن ضبط کردهاند و در سفری علمی به اورسولا در شمال لانزاروته، از نزدیک با گونههای ساکن دریا و نحوهی کار«ردپرومار» آشنا شدهاند.
تجربهای که شاگردانشان هرگز فراموش نخواهند کرد. آروآ میگوید: «حتی بیشتر گونهها را هم نمیشناختم. تا آن موقع اصلاً نامشان را نشنیده بودم. مثلاً گاو دریایی را در نظر بگیرید. وقتی جانوری مزاحمش میشود، نوعی جوهر بنفش آزاد میکند تا آن را بترساند و دور کند. واقعاً شگفتانگیز است.»
بودجهی کل پروژه کمی کمتر از دو میلیون یورو است که ۸۵درصد آن از محل طرحسیاست انسجام اتحادیهی اروپا و ۱۵درصد باقیمانده از سوی دولت جزایر قناری تأمین شده است.
هر تکه از این پازل تصویری، روایتی برای گفتن دارد
این پروژه در جزایر قناری آغاز شد و از آن زمان، دامنهی فعالیت خود را به کیپورد، مادیرا و آزور گسترش داده است. هر عکس دارای برچسب جغرافیایی را گروهی از کارشناسان بررسی میکنند. مارک مارتین سولا، زیستشناس دریایی در «خِسپلان»Gesplan و کارشناس فنی ردپرومار میگوید: «دادههای علم شهروندی مانند پازلی هستند که مشاهدهگران قطعات کوچک آن را در اختیار ما میگذارند؛ قطعاتی که شاید بهتنهایی معنایی نداشته باشند»، اما وقتی کنار هم قرار میگیرند، برای جامعهی علمی و مسئولان ارزشمند میشوند.
این سامانه علاوه بر این، ورود گونههای بیگانه و افزایش جمعیت گونههای مرتبط با فعالیتهای انسانی یا تغییر اقلیم را بهسرعت شناسایی و اطلاعرسانی میکند. مارک توضیح میدهد: «در مقاطع خاصی، گزارشها و مشاهدات بسیار زیادی از یک گونهی مشخص دریافت میکنیم. این وضعیت معمولاً با پدیدهی «آریباسونس» یا بهساحلآمدگی انبوه همزمان است؛ یعنی رسیدن دستهجمعی جانداران زنده یا مرده به ساحل.» «در سال ۲۰۲۴، فقط طی چند ماه بیش از صد مشاهده ثبت کردیم. علم شهروندی به ما امکان میدهد این افزایشهای ناگهانی را که ممکن است در حالت عادی از چشم جامعهی علمی پنهان بمانند، شناسایی و ثبت کنیم و سابقهای از زمان و مکان وقوعشان داشته باشیم.»