دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بهتازگی با انتشار تصویری از هشت زن ایرانی مدعی شده است که این افراد به اعدام محکوم شده بودند و او در جلوگیری از اجرای حکم آنها نقش داشته است اما برخی کاربران در شبکههای اجتماعی مدعی شدهاند این تصویر با هوش مصنوعی ساخته شده است. درباره این زنان چه میدانیم؟
دونالد ترامپ، هفته گذشته با انتشار تصویری از هشت زن ایرانی مدعی شد که آنها به اعدام محکوم شدهاند و از مقامات ایران خواست که آنها را آزاد کنند.
آگهی
آگهی
یک روز بعد او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که این زنان مورد عفو قرار گرفتهاند؛ چهار نفر از آنها بلافاصله آزاد شدهاند و چهار نفر دیگر به یک ماه زندان محکوم شدهاند.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه ایران در واکنش به نخستین پست ترامپ این ادعا را «جعلی» خواند. این خبرگزاری گفت هیچیک از زنان حاضر در تصویر حکم اعدام نگرفتهاند.
میزان مدعی شد شماری از این زنان آزاد شدهاند و پرونده دیگران نیز شامل اتهامهایی است که در صورت اثبات مجازاتش زندان است و نه اعدام.
همزمان حسابهای نزدیک به ایران در شبکههای اجتماعی این شایعه را مطرح کردند که تصویر منتشرشده با هوش مصنوعی ساخته شده و اصالت آن را زیر سوال بردند.
اما آیا این ادعاها حقیقت دارد؟ یورونیوز در گفتوگو با دو سازمان مستقل حقوق بشری به بررسی این موضوع پرداخته است؛ یافتههایی که نشان میدهد ادعاهای مطرحشده از سوی هر دو طرف با تردیدهایی روبهرو است.
یک زن به اعدام محکوم شده است
بر اساس گزارش سازمان مستقل «حقوق بشر ایران» مستقر در اسلو و سازمان «فعالان حقوق بشر در ایران» مستقر در آمریکا از میان زنان حاضر در تصویر تنها یک نفر حکم اعدام دریافت کرده است.
به گفته سازمان حقوق بشر ایران، بیتا همتی اوایل ژانویه همراه با همسر، برادر و دو نفر دیگر بازداشت شد. همه آنها از سوی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شدند.
بیتا همتی به مجروح کردن یکی از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و همچنین «اقدام عملیاتی برای دولت آمریکا و گروههای تروریستی ضدانقلاب و سلطنتطلب» از طریق شرکت در اعتراضات متهم شده است؛ اتهامهایی از جمله «استفاده از مواد منفجره و آتشزا و زخمی کردن صدها شهروند و مدافعان امنیت.»
به گفته سازمان فعالان حقوق بشر در ایران دادستانی در صدور حکم علیه خانم همتی به اعترافات اجباری تلویزیونی استناد کرده است.
وبسایت خبری ایرانوایر، مستقر در بریتانیا نوشته است حکم خانم همتی قطعی نیست و امکان تجدیدنظرخواهی درباره آن وجود دارد.
با این حال اطلاعات محدودی در مورد نتیجه حکم خانم همتی یا وضعیت پرونده او در دست است.
ادعاهای گمراهکننده
درباره هفت زن دیگر نیز اطلاعات محدودی در دست است و گزارشها حاکی از آن است که شماری از آنها پس از بازداشت با قرار وثیقه آزاد شدهاند.
حقوق بشر ایران میگوید محبوبه شعبانی روز ۲ فوریه بازداشت شده و اکنون در زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود. به گفته این سازمان او با اتهاماتی روبهرو است که میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.
سازمان فعالان حقوق بشر در ایران نیز به تیم راستیآزمایی یورونیوز گفته است اطلاعات تاییدشدهای درباره اتهامات مطرحشده علیه او دریافت نکرده است.
این سازمان همچنین میگوید هیچ گزارش معتبری در دست نیست که نشان دهد غزل قلندری به اعدام محکوم شده یا حتی همچنان در بازداشت بهسر میبرد. سازمان حقوق بشر ایران نیز اعلام کرده است که از زمان بازداشت او در ژانویه، اطلاعات تازهای درباره وضعیتش دریافت نکرده است.
به گفته این دو نهاد، درباره ادامه بازداشت گلناز نراقی و ونوس حسیننژاد یا صدور حکم اعدام برای آنها نیز گزارشهای قابل اتکای اندکی وجود دارد.
سازمان فعالان حقوق بشر در ایران همچنین میگوید بر اساس اطلاعات منابعش، انسیه نجاتی همچنان در بازداشت بهسر میبرد اما هیچ حکم اعدام تأییدشدهای برای او گزارش نشده است.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید دیانا طاهرآبادی در بازداشت به سر میبرد و با صدور حکم اعدام روبهرو است اما شواهدی در دست نیست که نشان دهد چنین حکمی در نهایت صادر شده است.
همچنین به گفته این نهادها، از زمان ناپدید شدن پناه موحدی پس از اعتراضات ۹ ژانویه اطلاعات قابل اتکای اندکی درباره محل نگهداری یا سرنوشت او منتشر شده است.
خلا اطلاعاتی
راستیآزمایی پرونده بازداشتیها در ایران دشوار است؛ زیرا دسترسی به اطلاعات محدود است و تایید مستقل آنها بهسختی امکانپذیر است.
جنگ میان ایران و آمریکا و اسرائیل و همچنین قطع تقریبا کامل اینترنت در ایران دسترسی به اطلاعات قابل راستیآزمایی درباره افرادی را که پس از اعتراضات بازداشت یا ناپدید شدهاند، دشوارتر کرده است.
گزارش مشترکی از سوی سازمان حقوق بشر ایران و سازمان «با هم علیه مجازات اعدام» مستقر در پاریس نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ شمار اعدامها در ایران به بالاترین سطح خود در دهههای اخیر رسیده است. بر اساس این گزارش تنها در سال ۲۰۲۵ دستکم هزارو ۶۳۹ نفر در ایران اعدام شدند؛ بالاترین رقم ثبتشده از سال ۱۹۸۹.
صدور احکام اعدام در پروندههای مرتبط با اعتراضات بارها با انتقادهای بینالمللی روبهرو شده است؛ از جمله اتحادیه اروپا که این روند را ناقض حقوق بنیادین بشر میداند.
پارلمان اروپا در آوریل ۲۰۲۵ قطعنامهای در محکومیت آنچه «موج اعدامها» در ایران خواند، تصویب کرد؛ اقدامی که پس از صدور حکم اعدام برای بهروز احسانی و مهدی حسنی صورت گرفت. حکم اعدام این دو فعال در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۵ اجرا شد.