جاسم محمد البدیعوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، در گفتوگو با یورونیوز گفت ایران مسئول نظامی کردن تنگه هرمز برای کسب امتیاز ژئوپلیتیک است و باید با پیامدهای آن روبهرو شود.
دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس ایران را به اخلال در تجارت در این گذرگاه حیاتی دریایی و انجام حملات «وحشیانه» علیه اعضای این شورا متهم کرده است.
آگهی
آگهی
البدعوی که از ژانویه ۲۰۲۳ ریاست شورای همکاری خلیج فارس را بر عهده دارد، در برنامه گفتوگوی «۱۲ دقیقه با» یورونیوز گفت: «ایران بود که این ماجرا را آغاز کرد و باید مسئول تمام پیامدهایی باشد که از سیاستهایش برمیگردد».
او افزود: «هیچ کس چنین کاری نکرده است. این منطقه در گذشته جنگها و درگیریهای زیادی به خود دیده است، اما هرگز از تنگه هرمز به این شکل استفاده نشده است. آنها باید مسئولیت این وضعیت را بپذیرند و پاسخگو باشند».
ایران اندکی پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه، اقداماتی برای بستن تنگه انجام داد؛ از جمله حمله به کشتیها با استفاده از قایق، موشک و پهپاد و مینگذاری برای منصرف کردن کشتیها از تلاش برای عبور.
بر اساس آتشبس دو هفتهای میان آمریکا، اسرائیل و ایران که ۸ آوریل مورد توافق قرار گرفت، قرار بود تردد دریایی در تنگه هرمز از سر گرفته شود.
با این حال، زمانی سردرگمی ایجاد شد که ایران اعلام کرد بر اساس این توافق، همراه با عمان از کشتیهای عبوری از تنگه عوارض دریافت خواهد کرد و تردد تنها با هماهنگی با نیروهای مسلح ایران امکانپذیر خواهد بود.
آمریکا در پاسخ پیشنهاد داد که خود نیز برای کشتیهای عبوری از تنگه عوارضی تعیین کند و از کشورهای اروپایی خواست به این ابتکار بپیوندند.
دولت ترامپ از آن زمان شروع به محاصره بنادر ایران کرده تا با وارد کردن فشار اقتصادی، تهران را وادار کند تنگه را دوباره باز کند و به میز مذاکره در پاکستان بازگردد.
به باور البدعوی، گفتوگو تنها راه حل بحران با ایران و نیروهای نیابتی آن است، اما توپ اکنون به طور کامل در زمین ایران است تا شروط مشخصی را بپذیرد.
او گفت: «میدانیم ایران باید هر آنچه از آن خواسته میشود اجرا کند تا مذاکرات به نتیجه برسد».
او اضافه کرد: «امیدواریم نه فقط در منطقه ما، بلکه در سراسر جهان، همه برای حل مشکلات از بحث، گفتوگو و مذاکره استفاده کنند، نه از زور، نه از تحریم و ابزارهای مشابه. باید به سمتی برویم که گفتوگو مبنا باشد».
از زمان آغاز جنگ، دولت ترامپ بر این باور بوده که این درگیری کوتاه خواهد بود و به سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی و پایان دادن به تهدید دستیابی تهران به سلاح هستهای منجر میشود. اما این حملات که به کشته شدن آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و هزاران نفر دیگر از جمله مقامهای دولتی، نظامیان و غیرنظامیان انجامیده است، در تحقق این اهداف ناکام مانده است.
ترامپ در اواخر ماه مارس اعلام کرد علاقهمند است از کشورهای عربی هم بخواهد هزینه جنگ را بپردازند. اما البدعوی معتقد است این ایران است که باید هزینهها را تقبل کند. او گفت: «طرفی که باید هزینه را بر عهده بگیرد همان کسی است که همه این خسارتها را به بار آورده و باعث عقبگردی شده که منطقه اکنون با آن روبهرو است».
دبیرکل شورای همکاری تاکید کرد این شورا «روابطی بسیار خوب» با ایالات متحده دارد و این روابط را «شراکت راهبردی» توصیف کرد. او گفت شورای همکاری درباره مذاکرات جاری برای پایان دادن به درگیری، گفتوگوهایی با دولت آمریکا داشته است.
او توضیح داد: «همه تلاش خود را میکنند تا رژیم ایران را قانع کنند این حملات را متوقف کند، به میز مذاکره بازگردد و آنچه جامعه بینالمللی، بهویژه در مورد برنامه هستهای، از آن میخواهد اجرا کند؛ همچنین در مورد برنامههای موشکی و پهپادی و حمایت آن از نیروهای نیابتی در سراسر جهان عرب».
او افزود: «هر فرایند درگیرکنندهای باید همه اعضای شورای همکاری و سایر بازیگران را در بر بگیرد تا بتوانیم به آن ثبات، صلح و امنیت پایدار برسیم که همه خواهان آن هستیم».
گفتوگوهای اسرائیل و لبنان
همزمان با درگیری در ایران، اسرائیل حملاتی را علیه گروه شبهنظامی شیعه حزبالله در جنوب لبنان انجام میدهد که آتشبس شکننده میان آمریکا، اسرائیل و ایران را تحت فشار قرار داده است. ایران این حملات علیه متحد نیابتی خود را محکوم کرده و آنها را «نقض فاحش» توافقی خوانده که با میانجیگری پاکستان حاصل شده و به گفته تهران، لبنان را هم در بر میگرفته است.
مذاکرات مستقیم صلح میان اسرائیل و لبنان برای نخستین بار در دهههای اخیر ۱۴ آوریل از سر گرفته شد و قرار است امروز در سطحی بالاتر ادامه یابد. البدعوی ابراز امیدواری کرد که این روند «به مرحلهای نرسد که مردم لبنان احساس فشار کنند یا حس کنند مجبور شدهاند کاری را انجام دهند که نمیخواهند».
او با تاکید بر اینکه «این توافق باید برد-برد و به سود همه، بهویژه مردم لبنان باشد» افزود شورای همکاری بر این باور است که دولت کنونی لبنان سخت تلاش میکند کشور را به مسیر خود بازگرداند و حزبالله را خلع سلاح کند.
حزبالله که در لبنان یک حزب سیاسی نیز هست و دو وزیر کابینه و چند نماینده پارلمان دارد، این مذاکرات را به شدت زیر سوال برده و هشدار داده است خود را ملزم به نتایج آن نخواهد دانست.
بازسازی
شورای همکاری خلیج فارس، اتحادیهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی متشکل از شش عضو، از حملات ایران بهشدت آسیب دیده و اقتصاد اعضای آن به تنگه هرمز وابسته است؛ تنگهای که از آن برای صادرات طیفی از منابع حیاتی از جمله نفت و گاز، کود شیمیایی و هلیوم استفاده میشود.
در ماه مارس، صندوق بینالمللی پول به دلیل حملات ایران در منطقه و اختلال ناشی از آن در تجارت، پیشبینی رشد اقتصادی شورای همکاری را ۱٫۸ واحد درصد کاهش داد و به ۲٫۶ درصد رساند؛ اقدامی که اقتصادهای این کشورها را یک سال به عقب انداخت.
با این حال، البدعوی معتقد است کشورهای عضو شورای همکاری از جمله بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی آمادگی خوبی برای مقابله با پیامدها دارند.
او گفت: «بیتردید تاثیرات و تبعاتی وجود خواهد داشت، اما ما به شکلی بسیار حرفهای با این وضعیت برخورد میکنیم تا هر چه زودتر از این عقبگرد عبور کنیم».
شورای همکاری که در سال ۱۹۸۱ تاسیس شد، با هدف همگرایی اقتصادی و سیاستهای هماهنگ، همکاری در حوزههای تجارت، انرژی و ثبات منطقهای را ترویج میکند. جنگ با ایران همکاری امنیتی میان اعضا را نیز تشدید کرده است؛ از اتصال سامانههای دفاعی و تبادل اطلاعات گرفته تا آموزش و هماهنگی، بر اساس توافقی که سپتامبر سال گذشته حاصل شد.