کمیسیون اروپا با صدور بیانیهای صریح، هرگونه تلاش از سوی ایران یا ایالات متحده برای دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را غیرقانونی اعلام کرد.
این واکنش پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ایده ایجاد یک همکاری مشترک با تهران برای برقراری سیستم دریافت عوارض در این آبراه راهبردی را مطرح کرد.
آگهی
آگهی
سخنگوی کمیسیون اروپا عصر پنجشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگار یورونیوز تاکید کرد: «قوانین بینالمللی بر اصل "آزادی دریانوردی" استوار است؛ و این یعنی چه؟ یعنی هیچگونه پرداخت وجه یا عوارضی نباید صورت بگیرد. تنگه هرمز، مانند هر مسیر دریایی دیگری، یک "دارایی عمومی برای بشریت" است و ناوبری در آن باید آزاد باشد.»
طرح جنجالی ترامپ و واکنشها
این تنشها زمانی بالا گرفت که دونالد ترامپ در گفتگو با شبکه ایبیسی نیوز پیشنهاد کرد با همکاری تهران، سیستمی برای پرداخت عوارض عبور ایجاد شود تا امنیت این مسیر تامین شود. او این ایده را «اتفاقی زیبا» توصیف کرد. با این حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، بعدا تصریح کرد که اولویت فوری واشنگتن بازگشایی بدون قید و شرط این مسیر است، هرچند بحث درباره این ایده ادامه خواهد داشت.
وضعیت بحرانی در خلیج فارس
تنگه هرمز از ۲۸ فوریه و همزمان با آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، تحت کنترل شدید ایران قرار گرفته است که نتیجه آن اختلال در زنجیره تامین جهانی و جهش بیسابقه قیمت انرژی بوده است. گزارشها حاکی از آن است که ایران سیستمی را به اجرا گذاشته که از هر کشتی به ازای هر بشکه نفت، یک دلار دریافت میکند؛ هزینهای که تنها از طریق «یوان چین» یا «ارزهای دیجیتال» قابل پرداخت است تا نظارتهای مالی غرب دور زده شود.
در حال حاضر تخمین زده میشود که حدود دو هزار فروند کشتی و ۲۰ هزار دریانورد در خلیج فارس گرفتار شدهاند و دادههای ترافیک دریایی نشان میدهد روز پنجشنبه تنها تعداد انگشتشماری موفق به عبور شدهاند.
خلاء قانونی و تصمیم سخت شرکتها
از نظر بروکسل، هم طرح ترامپ و هم سیستم یکدلاری ایران، ناقض کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل (UNCLOS) است. طبق این معاهده، دریافت هزینه صرفا برای عبور ممنوع است و عوارض تنها در قبال خدمات خاص بندری یا نگهداری مجاز است.
با وجود این موضع قانونی، اتحادیه اروپا در پاسخ به این سوال که آیا کشتیهای اروپایی باید برای رهایی از بنبست این مبلغ را پرداخت کنند یا خیر، توپ را به زمین بخش خصوصی انداخت. پائولا پینیو، سخنگوی ارشد کمیسیون، اظهار داشت: «در نهایت این صاحبان کشتیها و شرکتهای مربوطه هستند که باید با در نظر گرفتن منافع خود تصمیم بگیرند که آیا با وجود غیرقانونی بودن، تمایلی به پرداخت این هزینه دارند یا خیر.»
در حالی که اروپا به دنبال طرحی برای تامین امنیت هرمز است، تهران این تنگه را بزرگترین اهرم فشار خود میداند و به نظر نمیرسد بدون دریافت امتیازات متقابل از واشنگتن، از مواضع خود عقبنشینی کند.