این لایحه فضاهای بدون دود را گسترش میدهد، برای نخستین بار استعمال دخانیات توسط افراد زیر سن قانونی را ممنوع میکند، سیگارهای الکترونیکی را معادل دخانیات میداند و محدودیتهای فروش، تبلیغات و حمایت مالی آنها را تشدید میکند.
اسپانیا سهشنبه گام تازهای در راهبرد خود برای کاهش مصرف دخانیات برداشت. هیات وزیران یک لایحه قانونی را تصویب کرده است که مقررات جاری از سال ۲۰۰۵ را اصلاح میکند تا آن را با عادتهای جدید مصرف و ظهور محصولات تازهای مانند سیگارهای الکترونیکی، کیسههای نیکوتین یا قلیانها سازگار کند.
آگهی
آگهی
این لایحه اکنون مسیر پارلمانی خود را در پارلمان اسپانیا آغاز میکند، جایی که پیش از تصویب نهایی میتوان اصلاحاتی به آن افزود. این اصلاح بخشی از «طرح جامع پیشگیری و کنترل مصرف دخانیات ۲۰۲۴-۲۰۲۷» است و مهمترین بهروزرسانی قانون ضد دخانیات در بیش از یک دهه محسوب میشود.
وزارت بهداشت در بیانیهای اعلام کرده است که هدف دولت «گسترش فضاهای بدون دود، تقویت حفاظت از کودکان و نوجوانان و انطباق قوانین با محصولات جدید مرتبط با دخانیات» است.
دولت میگوید مقررات جدید همچنین در پی آن است که «خلأهای قانونی» برجا مانده در حاشیه قانون فعلی را که بهدلیل گسترش سریع محصولات جدید حاوی نیکوتین ایجاد شده بود، برطرف کند.
فضاهای جدید بدون دود: تراسها، ساحلها و فضاهای روباز
یکی از مهمترین تغییرها گسترش فضاهایی است که در آنها سیگار کشیدن ممنوع خواهد بود. اگر این مقررات از فرایند پارلمانی عبور کند، مصرف دخانیات و استفاده از سیگارهای الکترونیکی در «تراس بارها، رستورانها و سایر واحدهای خدمات غذایی، ساحلهای دریایی و رودخانهای، استخرهای عمومی، تاسیسات ورزشی، پارکهای ملی، خودروهای کاری مگر هنگام استفاده صرفا شخصی، و همچنین محوطههایی که در آنها نمایشهای عمومی برگزار میشود» مجاز نخواهد بود.
علاوه بر این، در شعاع ۱۵ متریِ ورودی ساختمانهای دولتی، بیمارستانها، مراکز آموزشی، دانشگاهها، کتابخانهها، موزهها، تاسیسات ورزشی، مراکز فرهنگی و پارکهای کودک «حریمهای حفاظتی» ایجاد خواهد شد.
مونیکا گارسیا، وزیر بهداشت، پس از نشست هیات وزیران در کنفرانس خبری گفت: «هر کسی که میخواهد قهوهای بنوشد یا در یک تراس آزادانه از وقت فراغت خود لذت ببرد باید بتواند این کار را انجام دهد بدون آن که دود میزهای اطراف بخشی از منو باشد» و تاکید کرد که مصرف دخانیات هر سال تنها در اسپانیا حدود ۵۰ هزار نفر را به کام مرگ میکشاند.
افراد زیر سن قانونی: علاوه بر عرضه، مصرف هم ممنوع میشود
قانون آینده برای نخستین بار ممنوعیت صریح مصرف محصولات مشتق از دخانیات توسط افراد زیر ۱۸ سال را وارد میکند. تاکنون قانون فقط فروش و عرضه این محصولات را منع میکرد و بهطور مشخص پیشبینی نمیکرد که مصرف آنها توسط افراد زیر سن قانونی قابل مجازات باشد.
وزارت بهداشت در این بیانیه با استناد به مطالعه «استودس ۲۰۲۵»، نظرسنجی درباره مصرف مواد مخدر در مقاطع متوسطه در اسپانیا، اعلام کرده است: «شیوع مصرفکنندگان روزانه سیگار در میان افراد ۱۴ تا ۱۸ سال ۴.۳ درصد است که پایینترین رقم در کل سری آماری از سال ۱۹۹۴ تاکنون محسوب میشود. با این حال، مصرف دخانیات در ماه گذشته در همین گروه سنی همچنان بالاست و شیوع آن به ۱۵.۵ درصد میرسد.»
این لایحه همچنین ممنوعیت مصرف کیسههای نیکوتین توسط افراد زیر سن قانونی را حفظ میکند، هرچند این محصولات در گسترش فضاهای بدون دود برای سایر ابزارها گنجانده نخواهند شد.
سیگارهای الکترونیکی: محدودیتهای مشابه و فروش محدود
این اصلاحات سیگارهای الکترونیکی و سایر محصولات مرتبط با دخانیات را در همه مکانهایی که سیگار کشیدن در آنها ممنوع است، مشمول همان مقررات سیگار معمولی میکند. این اقدام هم دستگاههای حاوی نیکوتین و هم انواع بدون نیکوتین را در بر میگیرد، و همچنین شامل محصولات گیاهیِ قابلکشیدن، قلیانها و دیگر ابزارهایی میشود که عمل سیگار کشیدن را تقلید میکنند.
یکی دیگر از تغییرات، محدود کردن فروش و عرضه این محصولات به فروشگاههای تخصصی است؛ واحدهایی که باید شرایطی را که وزارت بهداشت بعدا در قالب یک دستورالعمل وزارتی تعیین میکند، رعایت کنند. افزون بر این، این واحدهای صنفی حق ندارند تبلیغات یا پوسترهایی را که از بیرون مغازه قابلمشاهده است، به نمایش بگذارند.
دولت نسبت به پیشنویسی که در سال ۲۰۲۵ ارائه شده بود، چند تغییر اعمال کرده است. از جمله، فعلا ممنوعیت ویپهای یکبارمصرف، که بریتانیا پیشتر آن را اجرا کرده بود، و نیز بستهبندی ساده پاکتهای سیگار از متن لایحه حذف شده است. با این حال، دولت تاکید دارد که همزمان با پیشرفت مقررات اروپا، در جریان بررسی پارلمانی این دو اقدام را دوباره در متن قانون بگنجاند.
تبلیغات و حمایت مالی: محدودیتهای جدید
این لایحه محدودیتها بر تبلیغ، ترویج و حمایت مالیِ دخانیات و محصولات مرتبط با آن را سختتر میکند. این قیود همه رسانهها و ابزارها را در بر خواهد گرفت، از جمله دستگاههای خودکار فروش، اینترنت و هر شکل دیگری از ترویج، چه «مستقیم» و چه «غیرمستقیم».
در حوزه صوتیتصویری، این مقررات مانع آن خواهد شد که مجریان، همکاران یا مهمانان در «رسانهها و محتوای صوتیتصویری» در حال سیگار کشیدن یا نمایش محصولات دخانی و ابزارهای مرتبط دیده شوند. همچنین نمایش برندها، لوگوها یا اشارههای تجاری مرتبط با این محصولات مجاز نخواهد بود.
تخلفات و مجازاتها
این اصلاحات رژیم تنبیهی را نیز برای انطباق با تعهدات تازهای که قانون ایجاد میکند، بهروزرسانی میکند. به گزارش رسانههای محلی، تخلفات بنا بر میزان شدت میتواند با جریمههایی بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار یورو مجازات شود.
وزارت بهداشت توضیح داده است که در مورد افراد زیر سن قانونی که ممنوعیت مصرف دخانیات یا محصولات مرتبط را نقض کنند، مجازات تخلفات خفیف از ۲۰۰ یورو آغاز میشود. این جریمهها میتواند با انجام کارهایی در خدمت جامعه جایگزین شود.
بهمحض آن که قانون بهطور نهایی تصویب و در روزنامه رسمی دولت منتشر شود، ۲۰ روز بعد لازمالاجرا خواهد شد. همچنین واحدهای صنفی و نهادها دو ماه فرصت خواهند داشت تا تابلوهای مربوط به فضاهای جدیدِ بدون دود را با مقررات تازه منطبق کنند.