آیا ورزش میتواند به بهبود زندگی کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کند؟ از دوچرخهسواری سازگار تا مسابقات دو فراگیر، فعالیت بدنی برنامهریزیشده به تقویت مهارتهای ارتباطی، تمرکز و تنظیم احساسات آنها کمک میکند.
بیش از ۷۵ میلیون نفر در سراسر جهان با اختلال طیف اوتیسم زندگی میکنند. بنا بر اعلام سازمان جهانی بهداشت از هر ۱۰۰ کودک یک نفر اوتیسم دارد.
آگهی
آگهی
اوتیسم اختلالی نیست که بتوان آن را با دارو درمان کرد. این وضعیت به رویکردهای متفاوتی برای حمایت از رشد نیاز دارد.
برای بسیاری از کودکان اوتیستیک ارتباط و تعاملات اجتماعی از بزرگترین چالشهاست. بسیاری از والدین ورزش را یکی از راههای حمایت از رشد فرزندانشان انتخاب میکنند.
از دوچرخهسواری گرفته تا دویدن، فعالیت بدنی ساختارمند به کودکان مبتلا به اوتیسم کمک میکند تمرکز خود را بهبود دهند، احساساتشان را تنظیم کنند و مهارتهای ارتباطی خود را پرورش دهند. یکی از ورزشهایی که بسیاری از والدین انتخاب میکنند دوچرخهسواری تطبیقی است.
پسر فاطیما امержانوا از شهر آستانه در قزاقستان در چهار سالگی مبتلا به اوتیسم تشخیص داده شد. امروز امیر ۱۰ ساله غیرکلامی است اما از طریق ورزش پیشرفت میکند.
فاطیما امержانوا میگوید: «در سن شش سالگی تمرکزمان را به ورزش معطوف کردیم و بلافاصله نتیجه گرفتیم. فهمیدیم که با فعالیت بدنی کودک آرامتر میشود، و این کار به اصلاح پرخاشگری و خودآزاری کمک میکند.»
او ادامه میدهد: «با فعالیت بدنی و حرکت، کودک شروع میکند بدن خود را بهتر احساس و درک کند و مغزش به شکل دیگری کار میکند. حتی فرزند من گاهی خودش را گاز میگیرد و من میدانم که کاملا درک نمیکند به خودش آسیب میزند.»
فاطیما نخستین بار در یک اردوگاه تابستانی در ترکیه با دوچرخهسواری تطبیقی برای پسرش آشنا شد. آنها پس از بازگشت به قزاقستان تمرینها را ادامه دادند و بعد تصمیم گرفت پسرش را از جلسات انفرادی به گروه منتقل کند به این امید که به اجتماعی شدن او کمک کند.
او میگوید: «در یک گروه ۱۰ تا ۱۲ کودک حضور دارند. این وضعیت فقط برای کودکان اوتیستیک نه، بلکه برای کودکان نوروتیپیک هم استرسزا است. در جلسه بیست و سوم او برای نخستین بار روی یک دوچرخه جادهای نشست و من گریه کردم چون بالاخره موفق شده بودیم.»
کایرات خالدیبک، مربی دوچرخهسواری، از کسانی است که هر روز با کودکان مبتلا به اوتیسم کار میکند. او طی دو سال گذشته در مرکز ولو لجند در آستانه آنها را آموزش داده است؛ یکی از معدود مراکز در آسیای میانه که چنین برنامههایی ارائه میدهد.
خالدیبک میگوید: «اوتیسم شکلهای متفاوتی دارد، اما ما کودکان را گزینش نمیکنیم. با همه از صفر کار میکنیم و برخی از آنها حالا در مسابقات شرکت میکنند.»
او میافزاید: «فعلا فقط در آستانه قزاقستان فعالیت میکنیم اما از شهرهای مختلف آسیای میانه پیامهایی دریافت میکنیم که از ما میخواهند شعبههایی باز کنیم.»
علاوه بر دوچرخهسواری، کودکان مبتلا به اوتیسم هر روز بیش از گذشته در رشتههایی مانند شنا، تنیس و دو شرکت میکنند.
با وجود علاقه رو به رشد، دسترسی به ورزش فراگیر در سراسر منطقه یکسان نیست. بیشتر برنامهها در شهرهای بزرگ متمرکز شده و خانوادههای شهرهای کوچک اغلب گزینههای محدودی دارند.
بیشتر از یک مسابقه
ماه گذشته آستانه میزبان یکی از بزرگترین رویدادهای دوی فراگیر در آسیای میانه بود. مسابقه «Run for Autism» حدود ۵ هزار شرکتکننده را گرد هم آورد.
دینارا گاپلان، رئیس بنیاد خیریه بولاشاک، میگوید: «زمانی که این پروژه را راهاندازی کردیم هدفمان جلب توجه عمومی به اوتیسم و سلامت روان بود.»
او ادامه میدهد: «امروز هزاران نفر در خط استارت به ما میپیوندند و این نشان میدهد که جامعه بازتر شده، آگاهی بیشتری دارد و آمادهتر است تا از ابتکارهای مهم اجتماعی حمایت کند.»
این ابتکار که در سال ۲۰۲۳ توسط بنیاد خیریه بولاشاک در قزاقستان آغاز شد تاکنون بیش از ۶۴۰۰ شرکتکننده را گرد هم آورده و حدود ۸۰ هزار یورو، معادل بیش از ۴۲ میلیون تنگه، جمعآوری کرده است.
گاپلان میگوید: «امروز کودکان بزرگ میشوند و برنامههای ما نیز همراه با آنها تکامل پیدا میکند. ما در حال گسترش فرصتهای آموزش حرفهای برای نوجوانان و جوانان مبتلا به اوتیسم هستیم.»
تمام مبالغ جمعآوری شده صرف برنامههای آموزش حرفهای برای نوجوانان مبتلا به اوتیسم و سندرم داون خواهد شد.
بنیاد خیریه بولاشاک تاکنون به راهاندازی ۲۵ اتاق حمایت از فراگیری در مدارس و کالجهای سراسر قزاقستان کمک کرده است.
در بسیاری از خانوادههای آسیای میانه، ورزش دیگر فقط یک فعالیت برای کودکان نیست. این کار به کاهش اضطراب، تقویت استقلال و در برخی موارد به ایجاد نخستین ارتباط واقعی کودکان مبتلا به اوتیسم با جهان پیرامونشان کمک میکند.