رژیمهای غذایی غنی از مواد گیاهی ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهند اما کیفیت رژیم غذایی اهمیت اساسی دارد.
بزرگسالانی که از یک رژیم غذایی گیاهی سالم پیروی میکنند و بر مواد غذایی کامل و کمفرآوریشده مانند سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و دانهها تمرکز دارند، ممکن است حتی اگر در سالهای پایانی زندگی هم چنین رژیمی را آغاز کنند با خطر کمتر ابتلا به بیماری آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل روبهرو باشند.
آگهی
آگهی
در این مطالعه منتشرشده در نشریه Neurology (منبع به زبان انگلیسی) دادههای نزدیک به ۹۳ هزار بزرگسال با میانگین سنی ۵۹ سال بررسی شد. پژوهشگران رژیم غذایی و پیامدهای سلامت این افراد را در دورهای بیش از یک دهه پیگیری کردند.
به جای تمرکز بر رژیمهای گیاهخواری یا وگان، پژوهشگران سه الگوی غذایی را از هم متمایز کردند: یک رژیم کلی مبتنی بر غذاهای گیاهی، یک رژیم سالم سرشار از مواد غذایی کامل و یک رژیم کمتر سالم با سهم بالای محصولات تصفیهشده و بسیار فرآوریشده.
در میان ۹۲ هزار و ۸۴۹ شرکتکننده که به مدت ۱۱ سال تحت نظر بودند، ۲۱ هزار و ۴۷۸ نفر به آلزایمر یا شکل دیگری از زوال عقل دچار شدند.
کیفیت رژیم غذایی نقش مهمی دارد
نتایج این پژوهش نشاندهنده یک ارتباط است نه رابطه علت و معلولی و حاکی از آن است که همه رژیمهای گیاهی مزایای یکسانی ندارند.
شرکتکنندگانی که در مجموع بیشترین میزان غذای گیاهی را مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان را میخوردند، ۱۲ درصد خطر کمتری برای ابتلا به زوال عقل داشتند.
اما وقتی کیفیت رژیم غذایی در نظر گرفته شد، تفاوت روشنتر شد. افرادی که سالمترین رژیمهای گیاهی را داشتند با ۷ درصد کاهش خطر روبهرو بودند، در حالی که کسانی که بیشترین میزان غذاهای گیاهی ناسالم را میخوردند با ۶ درصد افزایش خطر مواجه بودند.
سانگ یی پارک، نویسنده این مطالعه از دانشگاه هاوایی، گفت: «پیشتر نشان داده شده که رژیمهای غذایی گیاهی خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون بالا را کاهش میدهند، اما درباره زوال عقل کمتر میدانیم. مطالعه ما نشان میدهد کیفیت این رژیمها حیاتی است.»
تغییر رژیم غذایی حتی در سالهای پایانی عمر هم اهمیت دارد
در این مطالعه همچنین بررسی شد که عادات غذایی در یک زیرگروه شامل ۴۵ هزار و ۶۵ شرکتکننده چگونه در طول زمان تغییر کرده است. از این تعداد، ۸ هزار و ۳۶۰ نفر بعدا دچار زوال عقل شدند.
پژوهشگران دریافتند افرادی که رژیم غذاییشان در طول ۱۰ سال به سمت مصرف بیشتر غذاهای گیاهی ناسالم تغییر کرده بود، ۲۵ درصد بیشتر در معرض خطر زوال عقل قرار داشتند، در حالی که در کسانی که رژیم خود را بهبود داده بودند، خطر ابتلا ۱۱ درصد کاهش یافت.
این دادهها نشان میدهد که تغییر رژیم غذایی در سالهای بالاتر زندگی نیز میتواند با خطر زوال عقل مرتبط باشد. به گفته پژوهشگران، روی آوردن به یک رژیم گیاهی سالمتر پس از ۶۰ سالگی نیز با کاهش خطر زوال عقل همراه بود.
در این پژوهش از پرسشنامههای خوداظهاری درباره نوع و میزان غذا استفاده شد؛ ابزاری که میتواند با خطا همراه باشد، زیرا شرکتکنندگان ممکن است رژیم غذایی خود را به دقت به یاد نیاورند و این امر بر نتایج تاثیر بگذارد.
با این حال، حجم بالای نمونه و دوره طولانی پیگیری، اعتبار این یافتهها را تقویت میکند.
این نتایج با پژوهشهای پیشین که الگوهای غذایی مدیترانهای یا رژیم MIND را به سلامت بهتر شناختی مرتبط میدانند، به ویژه هنگامی که بر مواد غذایی کامل و کمفرآوریشده تاکید میکنند، همخوانی دارد.
کارشناسان هشدار میدهند که این مطالعه از نوع مشاهدهای است؛ به این معنا که نمیتواند ثابت کند تنها رژیم غذایی از بروز زوال عقل جلوگیری میکند و عوامل دیگری مانند فعالیت بدنی، تحصیلات یا شیوه کلی زندگی نیز ممکن است نقش داشته باشد.