شاخص کیفیت هوای ۷ چه معنایی دارد؟ این وضعیت چگونه بر سلامت تاثیر میگذارد و چه اقداماتی میتوان انجام داد؟
هر روز مردم به برنامه هواشناسی تلفن همراهشان سر میزنند و در کنار دما، احتمال بارندگی و شاخص پرتو فرابنفش، با یک عدد دیگر هم روبهرو میشوند: کیفیت هوا.
آگهی
آگهی
این عدد از ۱ تا ۱۰ میزان آلودگی هوا را نشان میدهد. اما این شاخص چگونه محاسبه میشود و چه تاثیری بر سلامت دارد؟
شاخص کیفیت هوا چیست؟
در اروپا بیشتر تلفنهای هوشمند برای ارائه اطلاعات مربوط به هر منطقه از دادههای ایستگاههای پایش ملی و محلی استفاده میکنند.
برنامههای هواشناسی و کیفیت هوای تلفنهای هوشمند غلظت حدود شش آلاینده کلیدی را اندازهگیری میکنند. مهمترین آنها عبارتند از:
PM2.5: ذرات ریز که مهمترین عامل در محاسبه کیفیت هوا هستند و بیشترین تاثیر را بر سلامت دارند.
PM10: ذرات درشتتر مانند گرد و غبار و دانههای گرده.
دیاکسید نیتروژن (NO₂): منبع اصلی این آلاینده سوختن سوختهای فسیلی است، بهویژه در خودروها، کامیونها و اتوبوسها.
دیاکسید گوگرد (SO₂): بزرگترین منبع SO₂ در جو سوزاندن سوختهای فسیلی در نیروگاهها و دیگر تاسیسات صنعتی است.
پیامدهای آن بر سلامت چیست؟
سازمان جهانی بهداشت (WHO) (منبع به زبان انگلیسی)هشدار میدهد که تنفس این آلایندهها میتواند به التهاب عمومی بدن، تضعیف سیستم ایمنی و تغییرات در دیانای منجر شود که خود میتواند باعث سرطان یا بیماریهای ژنتیکی شود.
تقریبا همه اندامهای بدن میتوانند از آلودگی هوا آسیب ببینند، هرچند ریهها، قلب و مغز بیش از همه در معرض خطر هستند. مشکلات سلامت هم در پی مواجهه کوتاهمدت و هم در اثر قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آلایندهها بروز میکند.
آژانس محیط زیست اروپا (EEA) شاخص ویژه خود را دارد که دادههای کیفیت هوا را از حدود ۳۵۰۰ ایستگاه پایش در سراسر اروپا نمایش میدهد و با استفاده از اطلاعات سرویس پایش جوی کوپرنیک (CAMS) سطوح آلودگی را پیشبینی میکند.
بر اساس غلظت آلایندهها، این آژانس شش سطح (منبع به زبان انگلیسی) تعریف میکند: خوب، قابل قبول، متوسط، ناسالم، بسیار ناسالم و بهشدت ناسالم.
هرچند بیشتر کشورهای اروپایی برای توصیههای بهداشت عمومی از همین مقیاس EEA استفاده میکنند، برخی کشورها مانند اتریش، بلژیک و فرانسه همچنان در کنار آن از شاخصهای ملی خود هم بهره میبرند.
برنامههای هواشناسی تلفنهای هوشمند معمولا شاخصی بین ۱ تا ۱۰ را نشان میدهند.
چگونه خود را در برابر آلودگی هوا حفظ کنیم؟
برای جلوگیری از قرار گرفتن خطرناک در معرض هوای آلوده، تا حد امکان باید فعالیتهای بیرون از منزل را با شرایط هوا تطبیق داد.
منابع رسمی سنجش کیفیت هوا مانند وزارت محیط زیست، غذا و امور روستایی بریتانیا (DEFRA) و آژانس محیط زیست اروپا، راهنماهایی درباره حدود مجاز آلایندهها (منبع به زبان انگلیسی) منتشر کردهاند.
وقتی شاخص بین ۱ تا ۳ و کیفیت هوا خوب است، انجام فعالیتهای عادی در فضای باز بهطور کلی امن تلقی میشود.
در بازه ۴ تا ۶ که کیفیت هوا متوسط است، خطرهای سلامت ظاهر میشود. این وضعیت هنوز برای عموم مردم قابل قبول است، اما افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی مانند آسم باید فعالیت خود در فضای باز را کاهش دهند.
در سطح ۷ و بالاتر که هوا ناسالم بهشمار میرود، توصیه میشود فعالیت در فضای باز، بهویژه ورزش، محدود شود.
کارشناسان میگویند در سطح ۱۰ که کیفیت هوا بهشدت ناسالم است باید نهایت احتیاط را به خرج داد و از ماندن طولانیمدت در فضای باز پرهیز و ماندن در محیطهای بسته را در اولویت قرار داد.
کارشناسان توصیه میکنند در دورههایی که برای مدت طولانی شاخص کیفیت هوا بالای ۷ است، در فضاهای بسته از تصفیهکننده هوا استفاده شود. سازمان جهانی بهداشت همچنین توصیه میکند (منبع به زبان انگلیسی) در صورتی که اجتناب از قرار گرفتن در هوای آزاد ممکن نباشد، برای مثال هنگام آتشسوزیهای گسترده جنگلی، از ماسکهای تنفسی FFP2 استفاده شود.