کرم گینه در مسیر تبدیل شدن به دومین بیماری انسانی ریشهکن شده پس از آبله است و در سال ۲۰۲۵ فقط ۱۰ مورد انسانی آن در جهان گزارش شده است.
در سال ۲۰۲۵ در سراسر جهان تنها ۱۰ مورد ابتلای انسانی به کرم گینه گزارش شد؛ کمترین رقمی که تا کنون ثبت شده و گامی بزرگ به سوی ریشهکنی این بیماری است.
مرکز کارتر، سازمان غیرانتفاعی مستقر در ایالات متحده که رهبری کارزار جهانی ریشهکنی بیماری کرم گینه را بر عهده دارد، این آمار اولیه را اعلام کرد؛ آماری که نشان میدهد این انگل یک گام دیگر به تبدیل شدن به دومین بیماری ریشهکَنشده تاریخ نزدیکتر شده است.
بیماری دراکونکولیازیس که بیشتر با نام «کرم گینه» شناخته میشود، یک بیماری انگلی است که از طریق آب آشامیدنی آلوده منتقل میشود.
این بیماری تاول دردناکی ایجاد میکند که پس از ۱۰ تا ۱۴ ماه از زمان ابتلا، معمولا روی ساق پا، کرمی بهتدریج از آن بیرون میآید.
آدام ویس، مدیر برنامه ریشهکنی کرم گینه در مرکز کارتر، پس از اعلام این آمار گفت: «کرم گینه رنج عظیمی ایجاد میکند؛ نه فقط برای فرد مبتلا، بلکه برای خانواده و جامعه او نیز.»
او افزود هر فردی که از این بیماری رنج کشیده است، درد و رنجی کاملا قابل پیشگیری را تحمل کرده است.
ویس افزود: «از پیشرفت امسال نیرو گرفتهایم، اما تنها عدد قابل قبول، صفر است و به همین دلیل تعهد ما برای به پایان رساندن این کار تزلزلناپذیر است.»
در سال ۱۹۸۶، زمانی که مرکز کارتر تلاشهای خود را برای ریشهکنی بیماری کرم گینه تشدید کرد، برآورد میشد سالانه ۳.۵ میلیون مورد انسانی از این بیماری رخ میدهد.
برای آنکه یک بیماری ریشهکَنشده اعلام شود، همه کشورهای جهان باید از نظر نبود عفونت انسانی و حیوانی گواهی بگیرند؛ حتی کشورهایی که هرگز مورد انتقال این بیماری در آنها شناخته یا ثبت نشده است.
یک کشور زمانی رسما عاری از یک بیماری شناخته میشود که دستکم سه سال پیاپی هیچ مورد انسانی و حیوانی از آن گزارش نکند.
تاکنون سازمان جهانی بهداشت ۲۰۰ کشور را عاری از کرم گینه گواهی کرده است؛ تنها شش کشور همچنان گواهی نگرفتهاند: آنگولا، چاد، اتیوپی، مالی، سودان جنوبی و سودان.
از ۱۰ مورد انسانی موقت ثبتشده در سال ۲۰۲۵، دو مورد در سودان جنوبی و چهار مورد در چاد و چهار مورد در اتیوپی رخ داده است.
آنگولا، کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی و مالی برای دومین سال پیاپی هیچ مورد انسانی از این بیماری گزارش نکردهاند.
آب پاک؛ کلید ریشهکنی
از آنجا که برای دراکونکولیازیس نه واکسن وجود دارد و نه درمان قطعی، اقدامات پیشگیری و پایش نقشی کلیدی در رسیدن به وضعیت کنونی داشته است.
سازمان جهانی بهداشت تامین دسترسی به آب سالم از طریق چاهها و چاههای عمیق حفاظتشده را در اولویت قرار داده و در کنار آن استفاده از فیلترهای پارچهای و لولهای را برای خانوارهای فاقد آب پاک ترویج میکند.
افراد مبتلا به این بیماری اغلب برای تسکین درد، عضو درگیر را در آب فرو میبرند؛ اقدامی که میتواند آزاد شدن لاروها از کرم، آلودگی آب و آغاز دوباره چرخه انتقال را تحریک کند.
بیماریهای دیگر در صف ریشهکنی
تا امروز تنها آبله به طور رسمی ریشهکَن شده است، اما چند بیماری گرمسیری نادیدهگرفتهشده دیگر نیز در آستانه ریشهکنی قرار دارند.
سازمان جهانی بهداشت در کنار کرم گینه، بیماری یاز را نیز هدف ریشهکنی تا سال ۲۰۳۰ قرار داده است.
یاز یک عفونت باکتریایی است که عمدتا کودکان زیر ۱۵ سال را مبتلا میکند و از طریق تماس با زخمهای باز منتقل میشود. برای این بیماری واکسنی وجود ندارد، اما میتوان آن را با آنتیبیوتیک درمان کرد.
در سال ۲۰۲۵، سازمان جهانی بهداشت ۱۳۶ کشور را عاری از انتقال این بیماری به رسمیت شناخت؛ افزایشی چشمگیر در مقایسه با تنها یک کشور در سال ۲۰۲۰.