کارشناسان میگویند ناآگاهی از اینکه جرب چیست و چگونه درمان میشود میتواند عامل جهش ناگهانی آمار ابتلا به این بیماری در بریتانیا باشد.
وقتی به گال فکر میکنیم، معمولا لندنِ قرن نوزدهم به ذهن میآید: خیابانهای تیرهوتارِ پر از مردمی با بدنهای پوشیده از راش پوستی که با شدت خود را میخراشند.
اما گال به هیچوجه کابوس خارشبرانگیزِ گذشته نیست. در واقع گزارشها نشان میدهد موارد این بیماری پوستیِ واگیر در بریتانیا رو به افزایش است.
به گفته مرکز پژوهش و پایشِ کالج سلطنتی پزشکانِ عمومی، نرخهای فعلی گال همچنان بالاتر از میانگینِ متحرکِ پنجساله است و آژانس امنیت سلامت بریتانیا نیز بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ افزایشهای سالانه را ثبت کردهاست و از سال ۲۰۲۳ جهشِ قابلتوجهی رخ دادهاست.
تصویری مشابه در سراسر اروپا شکل گرفته است؛ بهگونهای که بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳، موارد گال از ۹۹ تا ۱۳۴۱ مورد بهازای هر ۱۰۰ هزار نفر افزایش یافتهاند، طبق گزارش در مجله BJGP Open.
این عارضه نام خود را از واژه لاتینِ «خراشیدن» در سال ۲۵ میلادی از نویسنده رومی، آولوس کورنلیوس سلسوس گرفت. به گفته خدمات سلامت ملی بریتانیا (NHS)، عامل آن کنههای میکروسکوپی هستند که در لایه بیرونیِ پوست نقب میزنند و موجب برجستگیها یا لکههای پوستی و خارش شدید میشوند که شبها تشدید میشود.
بهجز صورت و گردن، راش در سراسر بدن گسترش مییابد و بیشتر نواحی گرم و مرطوب مانند کشاله ران، پوست زیرِ سینهها و فاصله بین انگشتان دست و پا را درگیر میکند. عمدتا از طریق تماس مستقیم و طولانیِ پوستی با فردِ مبتلا منتقل میشود.
دکتر الکساندر گودیک، متخصص پوست در کلینیک پوست هارلیاستریت لندن، به یورونیوز سلامت گفت: «در موارد نادر، ممکن است از طریق حولهها، لباسها یا رختخوابِ آلوده هم منتقل شود. حیوانات خانگی ناقل کنههای گالِ انسانی نیستند، بنابراین بیماری از حیوان به انسان منتقل نمیشود.»
چرا موارد گال در حال افزایش است؟
گال از روزگار باستان بیماری شایعی بوده و موارد آن همواره کموزیاد شدهاست، اما آمارهای گزارششده هرگز کاملا قابل اتکا نبودهاند، بهدلیل ترکیبی از برداشتهای نادرست و انگ اجتماعی.
تس مکفرسون، استاد و عضو انجمن متخصصان پوست بریتانیا، به یورونیوز سلامت گفت: «خیلیها برای آن به پزشک مراجعه نمیکنند یا فقط خودشان از داروخانه درمان میگیرند، یا حتی نمیدانند که لزوما مبتلا شدهاند.»
او گفت متخصصان پوست در چهار تا پنج سال اخیر شاهد افزایش چشمگیر موارد گال بودهاند، بهویژه در میان جوانترها. این میتواند با بازگشت مردم به فضاهای حضوریِ جمعی پس از همهگیریِ کووید‑۱۹ مرتبط باشد و همچنین با نبودِ درکِ کافی از اینکه گال چیست همراستا است.
مکفرسون گفت: «فکر میکنم اطلاعات نادرست زیاد است؛ مردم نمیدانند چیست و انگ زیادی به آن چسبیده. بنابراین افراد، حتی اگر بدانند مبتلا هستند، به دیگران نمیگویند؛ که احتمالا مشکلی ادامهدار است.»
او همچنین به مشکلات تامینِ برخی درمانها در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ اشاره کرد و اینکه بسیاری از افراد خودشان و نزدیکانِ احتمالا مبتلاشان را بهدرستی درمان نمیکنند.
مکفرسون افزود: «معتقدیم بخش زیادی از مشکل این بود که مردم [درمانها] را درست استفاده نمیکردند یا همه تماسهای نزدیک همزمان از آنها استفاده نمیکردند. همین باعث میشود موارد گال بیشتر شود و افراد بیشتری دوباره آلوده شوند.»
چطور بفهمیم راشِ پوستی گال است؟
بسیاری از بیماریهای پوستی میتوانند راشِ خارشدار ایجاد کنند، از جمله اگزما، پسوریازیس و کهیر. تمایل گال به درگیر کردنِ کشاله ران نیز باعث شده که آن را اغلب با عفونتهای مقاربتی مانند شپشِ ناحیه تناسلی اشتباه بگیرند.
این دشواریِ تشخیص و ماندگاریِ طولانیِ گال حتی در اوایلِ قرن نوزدهم الهامبخش اصطلاح «خارشِ هفتساله» شد.
به گفته گودیک، بارزترین نشانهای که باید به آن توجه کرد، وجود نقبهای کوچک و خمیده روی پوست است.
او گفت: «از دیگر علائمِ شایع میتوان به لکههای کوچکِ ترشحدار، قرمزی و تورم، خارشِ شدید بهویژه در شب یا در محیطهای گرم، آثارِ خراشِ ملتهب و پوستهپوسته که اغلب شبیه اگزمای شدید است، اشاره کرد.»
او افزود: «تشخیص گال میتواند دشوار باشد چون علائمش شبیهِ دیگر بیماریهای پوستی است. اگر درمان نشود، ممکن است ماهها یا حتی سالها باقی بماند و به اعضای خانواده، دوستان و شرکایِ جنسی منتقل شود.»
هرچند آزاردهنده است، گال تهدیدکننده جان نیست و به ندرت موجب نگرانیِ جدی میشود.
گال چگونه درمان میشود؟
به گفته گودیک، گال معمولا با کرمها یا لوسیونهای داروییِ حاوی پرمترین یا مالاتیون برای کشتنِ کنهها درمان میشود. مواردِ شدیدتر، مانند گالِ دلمهای (معروف به گالِ نروژی)، گاهی به نسخه خوراکیِ ایورمکتین (داروی ضدانگلی) نیاز دارند.
او توضیح داد: «از آنجا که خارش ناشی از واکنش آلرژیک است، علائم ممکن است حتی پس از نابودیِ کنهها ادامه یابد. برای کاهشِ ناراحتی، پزشکان ممکن است کرمهای موضعیِ استروئیدی برای التهاب و خارش تجویز کنند.»
به گفته خدمات سلامت ملی بریتانیا، راش ممکن است تا دو ماه پس از درمان باقی بماند. همچنین باید همه ملافهها و لباسها را در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد یا بالاتر شست یا آنها را دستکم سه روز در کیسهای دربسته گذاشت.
مانندِ همه بیماریهای واگیر، هر کسی که با او تماسِ نزدیک داشتهاید نیز باید درمان شود، حتی اگر علائمی نداشته باشد. بروزِ اولیه گال ممکن است تا ۸ هفته طول بکشد، بنابراین تشخیصِ آن در ابتدا آسان نیست.
مکفرسون گفت: «اگر دچار خارش هستید، اگر با گال تماس داشتهاید، اگر فکر میکنید ممکن است گال داشته باشید، درمان گرفتن مهم است. درمانها اگر درست استفاده شوند، اثر دارند و هیچ جای شرمندگی نیست.»