تایلند برای جلوگیری از رویاروییهای انسان و فیل که میتواند مرگبار باشد، در حال تزریق واکسنهای جلوگیری از بارداری به فیلهای وحشی است.
تایلند در تلاش است با استفاده از واکسن کنترل باروری روی فیلهای وحشی، مشکل رو به گسترشی را مهار کند که در آن جمعیت انسان و حیات وحش بیش از پیش وارد قلمرو یکدیگر میشوند.
این مشکل در مناطقی دیده میشود که مزارع به داخل جنگلها گسترش یافته و به این معناست که فیلها از زیستگاه طبیعی خود بیرون رانده میشوند.
این ابتکار بخشی از تلاشها برای مقابله با رویاروییهایی است که میتوانند به مرگ و میر منجر شوند. همزمان با قطع درختان جنگلها توسط کشاورزان برای تبدیل آنها به زمین کشاورزی بیشتر، فیلها ناچار میشوند برای یافتن غذا از زیستگاههای رو به کاهش خود خارج شوند.
طبق آمار رسمی، سال گذشته فیلهای وحشی در تایلند ۳۰ نفر را کشتند و ۲۹ نفر را مجروح کردند و وقوع بیش از دو هزار مورد خسارت به محصولات کشاورزی نیز به فیلها نسبت داده شده است.
سوخی بونسنگ، مدیر اداره حفاظت از حیات وحش، اخیرا به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته است که با توجه به افزایش شدید تعداد فیلهایی که در نزدیکی مناطق مسکونی زندگی میکنند و بالا رفتن خطر رویارویی، کنترل جمعیت فیلهای وحشی ضروری شده است.
مسئله فیلها در تایلند: آیا کنترل باروری راهحل است؟
این اداره ۲۵ دوز از یک واکسن ساخت آمریکا تهیه کرد و آن را در قالب آزمایشی دو ساله روی هفت فیل اهلی آزمود؛ در این آزمایش هفت دوز مصرف شد و نتایج امیدوارکنندهای به دست آمد. بونسنگ میگوید این واکسن جلوی تخمکگذاری فیلهای ماده را نمیگیرد، بلکه از بارور شدن تخمکها جلوگیری میکند.
او توضیح میدهد که اواخر ژانویه این واکسن به سه فیل وحشی در استان شرقی ترات تزریق شد و اکنون مقامها در حال تعیین مناطق هدف بعدی هستند تا ۱۵ دوز باقیمانده را نیز مصرف کنند.
این واکسن میتواند به مدت هفت سال از بارداری جلوگیری کند و اگر پس از پایان این دوره دوز یادآور تزریق نشود، فیلها دوباره قادر به تولیدمثل خواهند بود. کارشناسان در طول این دوره هفتساله فیلهای واکسینهشده را از نزدیک زیر نظر خواهند داشت.
تضعیف تلاشهای حفاظتی
این برنامه واکسیناسیون با این انتقاد روبهرو شده که ممکن است تلاشها برای حفاظت از حیات وحش را تضعیف کند.
تایلند قرنهاست که از فیلهای اهلی در کشاورزی و حملونقل استفاده میکند. فیلها همچنین بخش مهمی از هویت ملی تایلند به شمار میروند و رسما به عنوان نماد این کشور شناخته شدهاند.
بونسنگ میگوید این برنامه تنها فیلهای وحشی را در مناطقی هدف قرار میدهد که بالاترین میزان درگیری خشونتآمیز میان انسان و فیل در آنها گزارش میشود. آمارهای رسمی نشان میدهد نرخ زاد و ولد فیلهای وحشی در این مناطق حدود ۸.۲ درصد در سال است؛ بیش از دو برابر میانگین ملی که حدود ۳.۵ درصد برآورد میشود.
برآورد میشود حدود ۸۰۰ رأس از حدود ۴۴۰۰ فیل وحشی کشور در این مناطق مستعد درگیری زندگی کنند.
بونسنگ میگوید: «اگر اقدام نکنیم، تاثیر این وضعیت بر مردمی که در این مناطق زندگی میکنند مدام بیشتر خواهد شد تا جایی که دیگر قابل مدیریت نباشد.»
کاهش درگیری میان انسان و فیل
گفته میشود مقامها علاوه بر استفاده از واکسن جلوگیری از بارداری، تدابیر دیگری نیز برای کاهش درگیری به کار گرفتهاند؛ از جمله ایجاد منابع بیشتر آب و غذا در داخل جنگلهایی که فیلها در آنها زندگی میکنند، ساخت حصارهای حفاظتی و اعزام محیطبانان برای هدایت فیلهایی که وارد مناطق مسکونی میشوند به زیستگاههای طبیعی خود.
اوایل ماه جاری و به دستور دادگاه عملیاتی برای دور کردن فیلهای وحشی که بارها با ساکنان محلی در استان شمالشرقی خون کائن درگیر شده بودند اجرا شد؛ مرگ یکی از فیلها در جریان جابهجایی موجی از اعتراض عمومی برانگیخت.
مسوولان اعلام کردند کالبدشکافی اولیه نشان داده است این فیل بر اثر خفگی پس از تزریق داروی بیهوشی پیش از جابهجایی جان باخته است.
این عملیات جابهجایی را اداره ملی پارکها، حیات وحش و حفاظت از گیاهان انجام داد و مدیرکل آن، آتاپول چارونشونسا، ضمن ابراز تاسف از این حادثه تاکید کرد که همه دستورالعملها به درستی رعایت شده است. او گفت تحقیقاتی در جریان است تا از تکرار چنین حوادثی جلوگیری شود.