خشکسالی های بی سابقه و دمای سوزان آتش سوزی های جنگلی را شعله ور کرد که هزاران هکتار جنگل بومی را سوزاند.
یک تیم پژوهشی روز ۱۱ فوریه هشدار داد که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان نقش مهمی در آتشسوزیهای جنگلی سهمگینی داشته است که به تازگی بخشهایی از شیلی و منطقه پاتاگونیا در آرژانتین را در بر گرفت و شرایط بسیار پرخطر منجر به گسترش وسیع این حریقها را تا سه برابر محتملتر از دنیایی بدون گرمایش جهانی کرده است.
بر اساس ارزیابی ابتکار علمی «اسناددهی جهانی وضعیت هوا» (World Weather Attribution)، شرایط آبوهوایی بسیار گرم، خشک و همراه با بادهای شدید که آتشسوزیهای مرگبار ماه گذشته در مرکز و جنوب شیلی را شعلهور کرد، در اثر انتشار گازهای گلخانهای ناشی از فعالیتهای انسانی حدود ۲۰۰ درصد محتملتر شده بود و شرایط پرخطر آتشسوزی که حریقهای همچنان در حال گسترش در جنوب آرژانتین را تغذیه میکند نیز ۱۵۰ درصد محتملتر شده است. این ابتکار رویدادهای هواشناختی حدی را اندکی پس از رخ دادنشان بررسی میکند.
پژوهشگران افزودند با ادامه سوزاندن سوختهای فسیلی توسط انسان و پوشاندن سیاره با لایهای ضخیمتر از گازهای گرمابهای، این احتمال تنها بیشتر خواهد شد.
آتشسوزیهایی که میانه ژانویه مناطق بیوبیو و نیوبله در شیلی را درنوردید، ۲۳ کشته بر جا گذاشت، بیش از هزار خانه و سازه دیگر را ویران کرد و دهها هزار نفر را ناچار به ترک خانههایشان ساخت. همه این حریقها ناشی از فعالیت انسانی بود، چه عمدی و بر اثر آتشافروزی و چه در نتیجه سهلانگاری.
در جنوب آرژانتین، آتشسوزیهایی که ابتدا در اثر صاعقه شعلهور شد، هزاران گردشگر و ساکن محلی را به تخلیه واداشت و بیش از ۴۵ هزار هکتار از جنگل بومی، از جمله بخشهای وسیعی از پارک ملی لوس آلرس، یکی از میراثهای جهانی یونسکو و زیستگاه درختان ۲۶۰۰ ساله را سوزاند.
شناسایی ردپای انسان در بلایا
این مطالعه که آنچه را پیشتر نیز به طور گسترده گمان میرفت تایید میکند، نخستین ارزیابی علمی از نقش گرمایش جهانی در تشدید برخی از جدیترین وضعیتهای اضطراری آتشسوزی جنگلی است که در سالهای اخیر شیلی و آرژانتین را درگیر کرده است.
این پژوهش تازهترین نمونه از یک زیررشته نوظهور در علم اقلیم به نام «اسناددهی رویدادهای جوی» است که در پاسخ به عطش فزاینده افکار عمومی برای دانستن تاثیر تغییرات اقلیمی بر بلایای طبیعی، به سرعت در حال تحول است.
گزارش «اسناددهی جهانی وضعیت هوا» هنوز تحت داوری همتایان قرار نگرفته و در نشریه علمی منتشر نشده است، اما بر روشهایی متکی است که به طور گسترده پذیرفته شدهاند؛ از جمله تحلیل دادهها و شبیهسازیهای رایانهای برای مقایسه اقلیم امروز با الگوهای آبوهوایی گذشته.
کلر بارنز، پژوهشگر همکار در ابتکار «اسناددهی جهانی وضعیت هوا»، در نشست خبری با خبرنگاران گفت: «به طور کلی اطمینان داریم که محرک اصلی افزایش خطر آتشسوزی، گرم شدن ناشی از فعالیت انسان است.» او افزود: «تا زمانی که به سوزاندن سوختهای فسیلی ادامه دهیم، این روندها در آینده نیز تداوم خواهد داشت.»
جنگلهای گرم و خشک به انبار باروت تبدیل میشوند
مطالعه نشان میدهد خشکسالیهای رکوردشکن و دماهای سوزان شرایط مساعد برای آتشسوزیهای جنگلی در شیلی و آرژانتین را فراهم کردهاند، در حالی که کشت انبوه تکگونه درختان به شدت قابل اشتعالی مانند کاج، گسترش آتش را در هر دو منطقه آسانتر کرده است. این گونههای مهاجم جای اکوسیستمهای بومی و مقاومتر به آتش را گرفته و بوتهزارها و علفزارها را به سوختی آماده شعلهور شدن تبدیل کردهاند.
در پاتاگونیا در آرژانتین، شهر ال بولسون بالاترین دمای ثبت شده خود در ماه ژانویه را تجربه کرد؛ ۳۸.۴ درجه سانتیگراد. شهر اسکل، نزدیک پارک ملی لوس آلرس، در ژانویه ۱۱ روز پیاپی دمای حداکثری را ثبت کرد که دومین موج گرمای طولانی در ۶۵ سال گذشته در این منطقه بود. دماها در شیلی پیش از آتشسوزیها بالا بود اما رکورد جدیدی ثبت نکرد.
پژوهشگران برآورد کردند بارش فصلی از نوامبر تا ژانویه، پیش از دوره اوج آتشسوزیها، در شیلی حدود ۲۵ درصد کمتر و در پاتاگونیای آرژانتین ۲۰ درصد ضعیفتر از حالتی بوده است که افزایش دستکم ۱.۳ درجهای دمای جهانی از دوران پیشاصنعتی تاکنون رخ نداده بود.
خوان آنتونیو ریورا، پژوهشگر آرژانتینی و از نویسندگان این مطالعه، گفت: «این وضعیت همراه با دماهای بالاتر از حد میانگین باعث شد پوشش گیاهی تحت فشار قرار گیرد و رطوبت خاک بسیار پایین بیاید. به محض آغاز آتشسوزیهای جنگلی، سوخت کافی برای گسترش و تداوم آنها در طول زمان وجود داشت.»
کمبود منابع اثر خود را میگذارد
شیلی در چهار سال گذشته و در دوران ریاست جمهوری گابریل بوریک، رئیسجمهور چپگرا، بودجه مقابله با آتشسوزیهای جنگلی را ۱۱۰ درصد افزایش داده، پیشبینی و پیشبینیپذیری آتشسوزیها را بهبود بخشیده و در تجهیزات تازه سرمایهگذاری کرده است.
اما در آرژانتین، به گفته پژوهشگران، برنامه سختگیرانه ریاضت اقتصادی تحت رهبری خاویر میلئی، رئیسجمهور لیبرتارین، توان این کشور برای واکنش به آتشسوزیها را تضعیف کرده است؛ از جمله از طریق کاهش بودجه نیروهای اطفای حریق، نبود برنامهریزی و آزادسازی مقررات مربوط به فعالیتهای گردشگری در پارکهای ملی پاتاگونیا. آتشنشانان، محیطبانان و مسئولان امدادرسان به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتهاند این ارزیابی با تجربه میدانی آنها همخوان است.
میلئی، مانند متحد خود رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ، منکر آن است که تغییرات اقلیمی با حضور و فعالیت انسان در ارتباط است. دفتر او بامداد چهارشنبه (۱۱ فوریه) به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد.
ریورا گفت: «متاسفانه وقتی دولتی سر کار است که تغییرات اقلیمی و ارتباط آن با فعالیتهای انسانی را درک نمیکند و در آن، طبیعت در درجه دوم اولویتها قرار دارد، این وضعیتها بدتر میشود و آتشسوزیهای جنگلی در نهایت اثراتی بزرگتر از آنچه لازم است بر جا میگذارند. وضعیت هنوز تحت کنترل نیست.»