بارش های فصلی زباله های محل های دفن غیرقانونی را به رودخانه درینا میشویند و این زباله ها پشت حصار یک نیروگاه برق آبی جمع میشود.
ماشینآلات ساختمانی شبانهروز کار میکنند تا دهها تن زباله را که رودخانه درینا در شرق بوسنی را مسدود کرده جمع کنند.
این مشکل تازه نیست. هر زمستان زبالههایی که سیلاب رودخانههای منطقه با خود میآورد در پاییندست جمع میشود و سرانجام پشت موانعی که در نیروگاه برقابی ویشگراد نصب شده انباشته میشود.
دژان فورتولا، فعال محیط زیست که در ویشگراد نزدیک زندگی میکند و گروه محیط زیستی «اکو سنتر» را اداره میکند، میگوید: «این نمونه روشن کمبود اراده سیاسی و بیعملی همه نهادهای مسئول است. آنها هر سال دور هم جمع میشوند و قول میدهند، اما همان طور که میبینیم این صحنهها هر سال تکرار میشود.»
منظره بیشتر به صحنهای از یک فیلم فاجعه زیستمحیطی شبیه است؛ سطح سبز زمردی رودخانه تقریبا به طور کامل با بطریهای پلاستیکی، تکههای چوب یا مبلمان، بشکههای زنگزده، لوازم خانگی و حتی لاشه حیوانات پوشیده شده است. فورتولا میگوید زبالههای پزشکی هم در میان آنهاست.
او میگوید: «این یک فاجعه زیستمحیطی است. درینا پر از ماهی است و میتوانید تصور کنید چه سمومی اینجا آزاد میشود؛ تقریبا هر چیزی اینجا پیدا میشود، یک فاجعه بزرگ است.»
چرا رود درینا پر از زباله است؟
این زبالهها از محلهای غیرقانونی انباشت زباله در بالادست در بوسنی و همچنین در کشورهای همسایه صربستان و مونتهنگرو به رودخانه سرازیر میشود. چندین شاخه کوچکتر رودخانه در سراسر منطقه به درینا میپیوندند و هر کدام سهمی از این زباله را با خود میآورند.
در تابستان این رودخانهها مقصد محبوب رفتینگسواران و دوستداران طبیعت است. مشکل زباله در ماههای زمستان به اوج میرسد، زمانی که رودخانههای خروشان محلهای غیرقانونی دفع زباله در حاشیه خود را میشویند و همه چیز را با خود میبرند.
مسئولان سه کشور وعده دادهاند برای حل این مشکل با هم همکاری کنند. یکی از این نشستها با حضور وزیران محیط زیست بوسنی، صربستان و مونتهنگرو در سال ۲۰۱۹ در همین محل برگزار شد، اما سالها بعد هم هنوز راهحل روشنی در افق دیده نمیشود.
این وضعیت نشان میدهد که چگونه دههها پس از جنگهای ویرانگر دهه ۱۹۹۰ در یوگسلاوی سابق، این منطقه هم از نظر اقتصادی و هم در زمینه حفاظت از محیط زیست از بقیه اروپا عقب مانده است.
آلودگی، تلاش کشورهای بالکان برای عضویت در اتحادیه اروپا را تهدید میکند
علاوه بر آلودگی رودخانهها، بسیاری از کشورهای بالکان غربی با مشکلات زیستمحیطی دیگری هم روبهرو هستند. یکی از حادترین آنها سطح بسیار بالای آلودگی هوا است که شماری از شهرهای منطقه را تحت تاثیر قرار میدهد.
بوسنی، صربستان و مونتهنگرو هر سه در تلاشند به اتحادیه اروپا بپیوندند. ارتقای حفاظت از محیط زیست یکی از شروط اصلی عضویت در این بلوک ۲۷ عضوی است.
فورتولا میگوید راههای مختلفی برای مقابله با مشکل زباله وجود دارد، از جمله شناسایی و نقشهبرداری از محلهای غیرقانونی دفع زباله و نصب دوربین و موانع در چندین شهرداری، به جای آنکه اجازه دهند همه زبالهها در نهایت به ویشگراد برسد.
به گفته فورتولا، وقتی زبالهها از آب بیرون کشیده میشود در محل دفن زباله محلی انباشته میشود، به آهستگی میسوزد و ذرات سمی را وارد هوا میکند؛ او این روند را «چرخه معیوب» مینامد که شهرش را آلوده میکند.
او میگوید: «این زبالهها از سه کشور مونتهنگرو، صربستان و بوسنی میآید، اما هیچ کس حاضر نیست بپذیرد که کار خودشان است.»