این منطقه طی مدت زمانی دهروزه شاهد بارشهایی بود که میزان آن معادل بارندگی یک سال بود.
پژوهشگران روز ۲۹ ژانویه گفتند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی بارانهای سیلآسا و سیلهای اخیر را که بخشهایی از جنوب آفریقا را ویران کرد، بدتر کرده است؛ این رویداد بیش از ۱۰۰ نفر را به کام مرگ برد و بیش از ۳۰۰ هزار نفر را آواره کرد.
مطالعهای از سوی گروه World Weather Attribution که بارشهای سنگین اخیرِ منجر به سیلهای شدید در بخشهایی از آفریقای جنوبی، موزامبیک و زیمبابوه را تحلیل کرده بود، نشان داد این منطقه طی دورهای ۱۰ روزه به اندازه یک سال باران دریافت کرده است.
این وضعیت به خسارت گسترده به مسکن و زیرساختها انجامید که برآورد میشود به میلیونها دلار برسد و رنج انسانی وصفناپذیری، از جمله مرگ افراد، بهجا گذاشت.
بسیاری از خانهها و ساختمانها در موزامبیک کاملاً زیر آب رفتند و در استانهای لیمپوپو و امپومالانگا در آفریقای جنوبی و بخشهایی از زیمبابوه، جادهها و پلها از بین رفتند.
این مطالعه را دانشمندانی از سراسر جهان با بهکارگیری روشهای دارای داوری همتا برای ارزیابی تاثیر تغییرات اقلیمی بر الگوها و رخدادهای آبوهوای شدید انجام دادند.
رخدادی که هر ۵۰ سال یک بار رخ میدهد
بهگفته این مطالعه، دادههای بهدستآمده از سیلابهای اخیر با شدتی نادر که تقریباً هر ۵۰ سال یکبار رخ میدهد، تایید میکند که «حرکت آشکاری بهسوی بارشهای شدیدتر» در جریان است.
این وضعیت با پدیده آبوهوایی کنونی لا نینا نیز تشدید شد؛ پدیدهای که بهطور طبیعی در منطقه جنوب آفریقا شرایط مرطوبتری بههمراه میآورد اما اکنون در جوی بسیار گرمتر رخ میدهد.
ایزیدین پینتو، پژوهشگر ارشد اقلیم در موسسه سلطنتی هواشناسی هلند، میگوید: «تحلیل ما بهروشنی نشان میدهد که ادامه سوزاندن سوختهای فسیلی نهتنها شدت بارشهای حدی را افزایش میدهد، بلکه رویدادهایی را که در هر حال رخ میدادند به پدیدههایی بسیار شدیدتر تبدیل میکند.»
پینتو که همنویسنده این مطالعه است، میگوید مدلهای اقلیمیِ بهکاررفته در تعیین دقیق اینکه تغییرات اقلیمی تا چه حد سیلهای اخیر را بدتر کردهاند با دشواری روبهرو بودند، اما افزایش ۴۰ درصدی در شدت بارشها بدون تغییرات اقلیمی ناشی از انسان قابل توضیح نیست.
او میگوید: «این یعنی دورهای که حتی در حالت عادی نیز بارشهای سنگین و جدی داشت، به سیلابی بسیار شدیدتر تبدیل شده که جوامع برای مقابله با آن مجهز نیستند.»
سیلهای جنوب آفریقا بسیار فراتر از انتظار بودند
مناطق آسیبدیده در جنوب آفریقا با بارشهای شدید و سیلاب بیگانه نیستند، اما بزرگی رخدادهای اخیر دانشمندان را نگران کرد.
برناردینو نهانتومبو، پژوهشگرِ خدمات هواشناسی موزامبیک، میگوید: «این رخداد برای ما یک غافلگیری بود چون ۲۵ سال پیش رخدادهای مشابهی را تجربه کرده بودیم که همان مناطق را سیلزده کرد.»
او اضافه میکند: «در برخی نقاط طی دو تا سه روز به اندازه کل فصل بارندگی بارش ثبت شده، بنابراین مدیریت آن تحت هر شرایطی بسیار دشوار بود.»
بهگفته نهانتومبو، موزامبیک پاییندستِ ۹ رودخانه بینالمللی قرار دارد، بنابراین هنگام رخدادهایی از این دست، انتظار خسارت زیادی میرود؛ نه فقط بهدلیل بارش سنگین، بلکه بهخاطر جریان آب.
او میگوید: «ما بهخوبی پیشبینی میکنیم چون مدلهای متفاوتی داریم، اما اینها از آن دست رخدادهاییاند که حتی با پیشبینی خوب نمیتوان خسارتهای همراه را مهار کرد.»
بخشهای مرکزی و جنوبی موزامبیک بیشترین آسیب را دیدند و پایتخت استان گازا، شایشای، و شهر نزدیکِ چوکوه تا حد زیادی زیر آب رفتند.
مدلهای اقلیمی با تمرکز بر آفریقا
پژوهشگران همچنین خواستار توسعه مدلهای اقلیمی در آفریقا شدهاند تا بتوان دینامیک و دامنه تاثیر تغییرات اقلیمی در مناطق مختلف این قاره را بهتر فهمید.
بهگفته فریدریکه اوتو، استاد علوم اقلیم در مرکز سیاستهای محیطزیستیِ امپریال کالج لندن، نبودِ مدلهای اقلیمیِ توسعهیافته در آفریقا یکی از دلایلی بود که باعث شد بیشتر مدلها نتوانند دقیقاً مشخص کنند تغییرات اقلیمی تا چه اندازه سیلهای اخیر را تشدید کرده است.
اوتو میگوید: «تمام مدلهای اقلیمیِ آزاد که در اختیار داریم خارج از آفریقا توسعه یافتهاند. همه آنها در مراکز مدلسازی اقلیم در ایالات متحده، اروپا و برخی نقاط آسیا ساخته شدهاند.»
او میگوید: «اما حتی یک مدل اقلیمی که در آفریقا توسعه یافته باشد وجود ندارد. به همین دلیل معمولاً طوری طراحی میشوند که بهترین عملکرد را در مناطقی داشته باشند که برای آنها ساخته شدهاند و این درباره همه مدلها صدق میکند.»