یاروسلاو درونوف خواننده حامی کرملین که با نام شامن شناخته میشود در نماهنگ تازه خود «مادر روسیه» به طور گسترده از دیپ فیک هوش مصنوعی استفاده کرده و این کار بحثهای زیادی برانگیخته است.
در حالی که بسیاری از کشورها تلاش میکنند استفاده از هوش مصنوعی در هنر را برای حفاظت از شأن هنرمندان، حقوق مالکیت فکری و حتی صدای آنها قانونمند کنند، یک هنرمند روس رویکرد متفاوتی را انتخاب کرده است.
آگهی
آگهی
یاروسلاو درونوف، ۳۴ ساله، خوانندهای است که پیشتر در نسخههای روسی مسابقههای The X Factor و The Voice شرکت کرده است. او که با نام شمن شناخته میشود، به طور علنی از حمله روسیه به اوکراین حمایت کرده و به طور منظم در رویدادهای سازمانیافته توسط دولت کنونی اجرا میکند.
شمن در اینترویژن ۲۰۲۵ نیز شرکت کرد؛ مسابقهای که به دستور پوتین به عنوان جایگزین یوروویژن راهاندازی شده و «احترام به ارزشهای سنتی، معنوی و خانوادگی جهانشمول» را ترویج میکند. او در سال ۲۰۲۵ حتی در پیونگیانگ در کره شمالی هم روی صحنه رفت.
نام این خواننده در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا، کانادا و استرالیا قرار گرفته است. در پی این موضوع، کانالهای رسمی پخش آثار شمن در غرب از جمله اسپاتیفای و یوتیوب در سال ۲۰۲۴ مسدود شدند.
حالا شمن در تازهترین موزیکویدئوی خود برای ترانه «مادر روسیه» («روسیه؛ ماما») پرترههای عکسی چهرههای عمومی روس را که پس از حمله روسیه به اوکراین کشور را ترک کردهاند، به نمایش میگذارد.
اگرچه در این ویدئو همه کسانی که از سوی مقامهای روس «عامل خارجی» معرفی شدهاند حضور ندارند، اما افرادی چون کمدین ماکسیم گالکین، رپرها نویز امسی و مورگنشتِرن، روزنامهنگار و وبلاگنویس یوری دود، بازرگانان اولگ تینکوف و میخاییل خودورکوفسکی و همچنین کارشناس علوم سیاسی اکاترینا شولمن دیده میشوند.
در بخشی از ویدئو، شمن عکسهای این افراد را روی یک تخته سنجاق میکند و سپس دیپفیکهای تولیدشده با هوش مصنوعی از آنها دستهجمعی مانند یک گروه کر شروع به خواندن میکنند. در ویدئو توضیحی آمده که میگوید از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی استفاده شده است.
این خواننده در پستی در ویکی بزرگترین شبکه اجتماعی روسیه نوشت که «در حالی که آنها [«عاملان خارجی»] برای پول علیه روسیه برنامه اجرا میکنند، در موزیکویدئوی من مجانی برای روسیه میخوانند».
واکنش کسانی که تصویرشان در ویدئو آمده متفاوت بوده است.
برخی از این که از عکسهای قدیمی آنها استفاده شده ناراحتاند، اما بعضی دیگر گفتهاند این ویدئو برایشان تبلیغ خوبی است.
ایلیا ورلاموف، وبلاگنویس، پا را فراتر گذاشته و استدلال کرده که این خواننده «یکی از خودشان» است و شمن علنا از حقوق جامعه LGBTQIA+ حمایت میکند. او همچنین گفته شمن عملا این امکان را فراهم کرده که «عاملان خارجی» دوباره روی آنتن تلویزیون روسیه ظاهر شوند.
یکی از غیبتهای قابل توجه در این ویدئو، خوانندهای به نام مونتوچکا بود که نام واقعیاش یلیزاوتا گیردیمووا است. او بعدتر از این که در ویدئو حضور نداشت ابراز ناامیدی کرد.
مونتوچکا که در حال حاضر در لیتوانی زندگی میکند، از سوی وزارت دادگستری روسیه «عامل خارجی» معرفی شده و در سال ۲۰۲۴ به اتهام «سرپیچی از انجام وظایف یک عامل خارجی» پرونده کیفری علیه او گشوده شده است.
موزیکویدئوی شمن بحثهای تازهای را در فضای مجازی درباره قانونی بودن استفاده از دیپفیکهای تولیدشده با هوش مصنوعی و این که آیا چهرههای عمومی میتوانند به دلیل استفاده بدون اجازه از تصویرشان اقدام حقوقی کنند، برانگیخته است. بسیاری از حقوقدانان معتقدند طبق قوانین روسیه در صورتی که این افراد تصمیم به طرح دعوا بگیرند، امکان اقامه شکایت وجود دارد.
با این حال برخی از مفسران نسبت به شانس موفقیت چنین شکایتی تردید ابراز کردهاند و به نزدیکی شمن به دولت روسیه اشاره میکنند.
در پاسخ به این انتقادها، شمن میگوید که «من حق ندارم این خیانت را پنهان کنم» و تاکید میکند که «با حقیقت مثل ستاره کرملین خواهم درخشید».
تا زمان انتشار این گزارش، هیچ شکایت رسمیای ثبت نشده است.