مهدی محمودیان در نگارش فیلمنامه فیلم فقط یک حادثه بود از جعفر پناهی همکاری کرده؛ اثری که نخل طلای سال گذشته را برده و امسال نامزد اسکار بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم بینالمللی است.
مهدی محمودیان، همنویسنده ایرانی فیلم نامزد اسکار جعفر پناهی It Was Just An Accident (فقط یک حادثه بود) به دلیل امضای یک نامه سرگشاده در انتقاد از رهبر جمهوری اسلامی آیتالله علی خامنهای و دولت به خاطر نحوه برخورد با اعتراضهایی که کشور را تکان داده و به کشته شدن شمار بیشماری از شهروندان منجر شده است، در ایران بازداشت شده است.
شرکت نئون، پخشکننده آمریکایی فیلم It Was Just An Accident، اعلام کرد که محمودیان به همراه دو امضاکننده دیگر، ویدا ربانی و عبدالله مومنی، در تهران بازداشت شده است.
در مجموع ۱۷ نفر این نامه را امضا کردهاند که از جمله آنها میتوان به پناهی، نرگس محمدی برنده جایزه صلح نوبل و محمد رسولاف، کارگردان فیلم نامزد اسکار ۲۰۲۵ The Seed of the Sacred Fig که اکنون در تبعید در آلمان زندگی میکند، اشاره کرد.
امضاکنندگان در این نامه خامنهای را به دلیل صدور مجوز «کشتار گسترده و سیستماتیک شهروندان» در جریان اعتراضهای ضدحکومتی که از ماه دسامبر و در پی تورم افسارگسیخته و بحران هزینههای معیشت آغاز شد و کشور را فلج کرده است، مورد انتقاد قرار دادهاند.
برای خواندن متن کامل نامه، به پایین صفحه مراجعه کنید.
دولت ایران مرگ بیش از سه هزار نفر را تایید کرده اما سازمانهای حقوق بشری برآورد میکنند که تعداد قربانیان در واقع دهها هزار نفر است.
کلودیا روت، وزیر پیشین فرهنگ آلمان، در واکنش به بازداشت محمودیان، اقدام حکومت ایران را به شدت محکوم کرد و این بازداشت را «حملهای به آزادی هنری و بخشی از تلاش نظاممند حکومت برای ساکت کردن صداهای منتقد» خواند.
جعفر پناهی نیز پس از بازداشت محمودیان بیانیهای منتشر کرد.
پناهی در این بیانیه نوشت: «من مهدی محمودیان را در زندان ملاقات کردم. او از همان روزهای نخست میان دیگران به چشم میآمد؛ نه فقط به خاطر آرامش و رفتار مهربانش، بلکه به دلیل حس کمنظیر مسئولیتی که نسبت به دیگران داشت. هر بار زندانی تازهای وارد میشد، مهدی تلاش میکرد نیازهای اولیه او را فراهم کند و مهمتر از آن به او اطمینان و دلگرمی بدهد. او به ستونی بیصدا در داخل زندان تبدیل شده بود؛ کسی که زندانیان با هر عقیده و پیشینهای به او اعتماد میکردند و با او درد دل میکردند.»
او ادامه داد: «ما هفت ماه را در کنار هم پشت میلههای زندان گذراندیم. چند ماه پس از آزادی او، وقتی روی فیلمنامه It Was Just an Accident کار میکردم، از او خواستم در پرداختن و صیقل دادن دیالوگها کمکم کند. نه سال زندان برایش دانشی مستقیم و زیسته از نظام قضایی و زندگی در زندان به همراه آورده بود و همچنین فعالیتهای میدانی گستردهاش در حوزه حقوق بشر، او را به منبعی معتبر و قابل اتکا برای مشورت تبدیل کرده بود.»
پناهی افزود: «چهل و هشت ساعت پیش از بازداشتش با هم تلفنی صحبت کردیم و بعد چند پیام رد و بدل کردیم. آخرین پیامم را ساعت چهار صبح برایش فرستادم. تا ظهر روز بعد پاسخی نیامد. نگران شدم و با دوستان مشترک تماس گرفتم؛ هیچکدام خبری از او نداشتند. چند ساعت بعد، بیبیسی فارسی رسما اعلام کرد که مهدی محمودیان همراه با عبدالله مومنی و ویدا ربانی بازداشت شدهاند.»
او تاکید کرد: «مهدی محمودیان فقط یک فعال حقوق بشر و زندانی عقیدتی نیست؛ او شاهد، شنونده و حضوری اخلاقی و نادر است؛ حضوری که فقدانش بلافاصله، هم در پشت دیوارهای زندان و هم بیرون از آن، احساس میشود.»
پناهی خود نیز در ایران با پیگرد قضایی روبهرو است؛ او اواخر سال گذشته در غیاب خود به یک سال زندان محکوم شد و همچنین با ممنوعیت خروج از کشور به اتهام «فعالیتهای تبلیغی» علیه کشور مواجه است. او اکنون به این حکم اعتراض کرده و گفته است پس از پایان فصل جوایز به ایران بازخواهد گشت.
It Was Just An Accident سال گذشته در جشنواره کن برای نخستین بار به نمایش درآمد و در آنجا نخل طلای پراعتبار را به دست آورد. از آن زمان تاکنون این فیلم برای چندین جایزه نامزد شده است، از جمله در جوایز اروپایی فیلم و اسکار پیش رو؛ جایی که در دو بخش بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم بینالمللی نامزد شده است.
این فیلم که در فهرست بهترین فیلمهای ۲۰۲۵ فرهنگ یورونیوز قرار گرفته، نخستین اثر پناهی پس از آزادی او از زندان است. داستان تا حدی بر پایه تجربههای خود جعفر پناهی بنا شده است؛ کارگردانی که بارها از سوی حکومت سرکوبگر ایران زندانی شده است. فیلم داستان گروهی از زندانیان سیاسی سابق ایرانی را دنبال میکند که مردی را میربایند که گمان میکنند شکنجهگر آنها بوده است.
در نقد خود درباره این فیلم نوشتیم: «این یک تریلر پرکشش است که پیامدهای شکنجه، بهای انتقام و امکانپذیر بودن بخشش را واکاوی میکند. پناهی همچنین به شکلی استادانه رگههایی از کمدی تلخ و حتی لحظات لوده را وارد اثر میکند تا یک سفر جادهای هجوآمیز بسازد که سرکوب جمهوری اسلامی را به نقد میکشد و در عین حال تفسیری ماندگار از گناهان استبداد دولتی ارائه میدهد. (...) It Was Just An Accident بار دیگر به ما یادآوری میکند که نباید کار درخشان فیلمسازان ایرانی را امری بدیهی برای تماشاگرانی دانست که این امتیاز را دارند تا آثار هنرمندانی را تجربه کنند که حقیقتا برای هنر خود همه چیزشان را به خطر میاندازند.»
It Was Just An Accident را پناهی، محمودیان، نادر ساعیور و شادمهر راستین به طور مشترک نوشتهاند. هر چهار فیلمنامهنویس در نود و هشتمین دوره جوایز اسکار که ۱۵ مارس در لسآنجلس برگزار میشود، نامزد دریافت جایزه آکادمی هستند.
در ادامه متن کامل بیانیهای را میخوانید که به امضای محمودیان و دیگر فعالان رسیده است:
خامنهای مسئول این روزهای هولناک در ایران است
مردم شریف، شجاع و داغدار ایران،
کشتار گسترده و سیستماتیک شهروندانی که شجاعانه برای پایان دادن به یک حاکمیت نامشروع به خیابانها آمدند، شکلی سازمانیافته از جنایت دولتی علیه بشریت است. استفاده از مهمات جنگی علیه غیرنظامیان، کشتن دهها هزار نفر، بازداشت و تعقیب قضایی دهها هزار نفر دیگر، حمله به مجروحان، ممانعت از درمان و کشتن معترضان زخمی چیزی جز حمله به امنیت ملی ایران و خیانت به کشور نیست.
مسئولیت اصلی این جنایتها بر عهده علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و ساختار سرکوبگر این رژیم است. این دستگاه اقتدارگرا برای بقا بر کشتار جمعی تکیه کرده و حقوق ابتدایی و غیرقابل سلب شهروندان را نادیده گرفته است؛ حقوقی از جمله حق بنیادین مردم برای مطالبه تغییر در نظام سیاسی. برچسبزدن سیستماتیکِ معترضان به عنوان «فتنهگر»، «اغتشاشگر»، «خرابکار» یا «تروریست وابسته به دشمنان» تلاشی آگاهانه برای انکار حق مسلم مردم ایران در تعیین سرنوشت خود است.
تجربههای تلخ دهههای اخیر نشان داده است که مانع اصلی نجات ایران از بحران کنونی، علی خامنهای و رژیم استبداد دینیای است که او رهبری میکند. هر روزی که این رژیم بر سر قدرت میماند، به فروپاشی جامعه عمق بیشتری میبخشد، مرگ و ویرانی را گسترش میدهد و کشور را بیش از پیش به سوی نابودی برگشتناپذیر سوق میدهد. ایران سالهاست در گرداب بحرانهایی فرو افتاده که نتیجه سیاستهای تقابلی و نابخردانه است و امروز خطر جنگ، که مستقیما از تداوم این رژیم ناشی میشود، بیش از هر زمان دیگری بر سر کشور سایه انداخته است.
در این لحظه حساس تاریخی که آینده ایران از هر زمان دیگری تیرهتر است، بار دیگر بر ضرورت فوری اجرای عدالت درباره جانباختگان و آزادی بیدرنگ همه زندانیان سیاسی تاکید میکنیم. با آنکه میدانیم قدرت مهارنشده داوطلبانه تن به تغییر نمیدهد، باور داریم که تنها راه نجات ایران، محاکمه همه آمران و عاملان سرکوب و پایان دادن به رژیم غیرجمهوری و غیرانسانی حاکم است.
ما خواستار شکلگیری جبههای ملی و فراگیر برای سازماندهی یک همهپرسی و برگزاری مجلس موسسان هستیم تا همه ایرانیان، با هر گرایش سیاسی، بتوانند در روندی دموکراتیک و شفاف برای تعیین آینده سیاسی خود مشارکت کنند.
هشدار میدهیم که بیتوجهی به این مسیر، ایران را به چرخهای ویرانگر از خشونت محکوم خواهد کرد.
باشد که خورشید آزادی بر مردم و میهنمان طلوع کند.
امضاکنندگان: قربان بهزادیاننژاد؛ جعفر پناهی؛ امیرسالار داوودی؛ ویدا ربانی؛ محمد رسولاف؛ حسین رزاق؛ نسرین ستوده؛ ابوالفضل قدیانی؛ حاتم قادری؛ عباس صادقی؛ منظر ضرابی؛ بنیاد نرگس؛ مهدی محمودیان؛ سعید مدنی؛ عبدالله مومنی؛ محمد نجفی؛ صدیقه وسمقی.