سود سهام ۵ هزار دلاریِ پیشنهادی ترامپ چه چیزی میتواند بخرد و آیا آمریکا توان تامین هزینه برآورد شده ۱.۲ تریلیون دلاری آن را دارد؟
رئیسجمهور آمریکا وعده داده است در صورتی که جمهوریخواهان کنترل هم مجلس نمایندگان و هم سنا را حفظ کنند، به هر شهروند بزرگسال ۵ هزار دلار (۴٬۲۹۰ یورو) پرداخت کند.
آگهی
آگهی
برآورد میشود اجرای این طرح نزدیک به ۱.۲ تریلیون دلار (۱.۰۳ تریلیون یورو) هزینه داشته باشد؛ رقمی که از کل بودجه درخواستی پنتاگون برای سال ۲۰۲۶ بیشتر است.
ترامپ روز چهارشنبه در کنوانسیون انتخاباتی میاندورهای جمهوریخواهان در دالاس، در حالی که این حزب در نظرسنجیها در برابر دموکراتها با مشکل روبهرو است، گفت: «اگر جمهوریخواهان پیروز شوند، شما هم همراه ما برنده میشوید و ۵ هزار دلار میگیرید. نام این پرداخت «سود سهام ترامپ» خواهد بود.»
او این پرداختها را با سودهایی که شرکتها میان سهامداران خود توزیع میکنند مقایسه کرد و با اشاره به «قدرت و موفقیت عظیم اقتصادیمان» از آن دفاع کرد.
کمتر از یک ساعت بعد، معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، با این پیشنهاد که آمریکاییهای ثروتمند این پول را دریافت نکنند، دستکم تا حدی به نظر رسید دامنه طرح ترامپ را محدود میکند.
بر اساس تازهترین آمار جامع اداره سرشماری آمریکا، در زمان برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ حدود ۲۴۰ میلیون شهروند بزرگسال در ایالات متحده زندگی میکردند که ۱۷۴ میلیون نفرشان رایدهنده ثبتنامشده بودند. تنها حدود ۷۰ درصد از جمعیت در سن رای دادن برای رایگیری ثبتنام کرده بودند.
بنابراین پرداخت ۵ هزار دلار به هر شهروند بزرگسال نزدیک به ۱.۲ تریلیون دلار هزینه خواهد داشت؛ رقمی حدود ۲۲۰ میلیارد دلار (۱۸۹ میلیارد یورو) بیشتر از کل بودجه ۹۶۱ میلیارد دلاری (۸۲۵ میلیارد یورویی) درخواستی پنتاگون برای سال ۲۰۲۶، بر اساس برآوردهای دفتر بودجه کنگره. اگر این پرداخت فقط به رایدهندگان ثبتنامشده محدود شود، هزینه آن حدود ۸۷۰ میلیارد دلار خواهد بود.
چک ۵ هزار دلاری برای هر بزرگسال بیش از مجموع دو دور پرداخت مستقیم فدرالی است که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ تصویب شد.
این پول چه مخارجی را پوشش میدهد؟
بر اساس دادههای اداره آمار کار ایالات متحده، متوسط هزینه خانوارهای آمریکایی در سال ۲۰۲۴ معادل ۷۸٬۵۳۵ دلار (۶۷٬۴۰۰ یورو) بود؛ یعنی ماهانه ۶٬۵۴۵ دلار (۵٬۶۲۰ یورو).
اگر دو بزرگسالی که در یک خانه زندگی میکنند هر کدام ۵ هزار دلار (۴٬۲۹۰ یورو) دریافت کنند، مجموع پرداخت ۱۰ هزار دلاری (۸٬۵۸۰ یورویی) آنها حدود ۱۱ ماه از کل هزینه خوراک یک خانوار متوسط یا حدود ۱۸ ماه از هزینه خرید مواد غذایی را پوشش میدهد. این محاسبات بر اساس هزینههای سال ۲۰۲۴ است که با توجه به افزایش ۶.۴۵ درصدی شاخص قیمت مصرفکننده تا ژوئیه ۲۰۲۶ تعدیل شدهاند.
مسکن بزرگترین قلم هزینه بود و ۳۳.۴ درصد از بودجه متوسط خانوار را به خود اختصاص میداد. خانوارها در سال ۲۰۲۴ به طور میانگین ۲۶٬۲۶۶ دلار (۲۲٬۵۴۰ یورو) برای مسکن هزینه کردند که معادل حدود ۲۷٬۹۶۰ دلار (۲۴٬۰۰۰ یورو) بر حسب قیمتهای ژوئیه ۲۰۲۶ است. بنابراین دو پرداخت ۵ هزار دلاری کمی بیش از چهار ماه از هزینه متوسط مسکن را پوشش میدهد.
این پرداخت مشترک همچنین میتواند حدود هشتونیم ماه از متوسط هزینه حملونقل یا ۱۸ ماه از هزینههای درمانی را تامین کند. از آنجا که تقریبا شش برابر هزینه سالانه آموزش در یک خانوار متوسط است، از نظر تئوریک میتواند نزدیک به شش سال از این مخارج را پوشش دهد.
با این حال، رقم مربوط به آموزش یک میانگین برای همه خانوارهاست؛ از جمله خانوارهایی که هزینه آموزشی بسیار اندکی دارند یا اصلا در این زمینه خرجی نمیکنند.
هزینه این طرح چقدر است؟
این طرح ترامپ اندکی پس از آن مطرح میشود که بدهی ملی آمریکا برای نخستین بار از ۴۰ تریلیون دلار (۳۴.۳ تریلیون یورو) عبور کرده است. ایالات متحده همچنین با کسری بودجه سالانه نزدیک به ۱.۸ تریلیون دلار (۱.۵۴ تریلیون یورو) روبهروست و نگرانیها درباره تورم همچنان پابرجاست.
مارک گولدواین، مدیر سیاستگذاری ارشد در «کمیته بودجه فدرال مسئول» مستقر در واشینگتن، گفت: «این ادعا که ما موفقیت مالی داشتهایم وارونه و در آستانه خندهدار بودن است. ما مازاد بودجهای نداریم که ببخشیم.»
نگرانیها درباره بدهی کشور با هزینههای بالای استقراض دولت تشدید شده است.
بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله شاخص روز چهارشنبه از ۴.۸۵ درصد عبور کرد که بالاترین سطح در نزدیک به سه سال گذشته بود، هرچند بعد اندکی کاهش یافت؛ در همین حال بازده اوراق ۳۰ ساله به ۵.۲۹ درصد رسید که نزدیک به اوج ۱۸ ساله ۵.۳۳ درصد در ماه اوت است.
بازده اوراق خزانهداری به تعیین هزینه استقراض در سراسر اقتصاد آمریکا کمک میکند، بنابراین افزایشهای پایدار میتواند وامهای مسکن و وامهای تجاری را گرانتر کند، رشد اقتصادی را کند و بر قیمت سهام فشار وارد آورد.
با توجه به اینکه دولت هماکنون با کسری بودجه بزرگی روبهروست، هنوز روشن نیست این پرداختهای پیشنهادی چگونه تامین مالی خواهد شد.
ونس پیشنهاد کرده است که این طرح از محل درآمد تعرفههای آمریکا تامین شود.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، دولت انتظار دارد در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۴۰۶ میلیارد دلار (۳۴۸ میلیارد یورو) عوارض گمرکی جمعآوری کند. این رقم شامل همه حقوق و عوارض گمرکی است، نه فقط تعرفههایی که در دوره ترامپ وضع شدهاند.
این درآمد تنها حدود یکسوم هزینه برآوردشده ۱.۱۸ تریلیون دلاری (۱.۰۱ تریلیون یورویی) لازم برای پرداخت ۵ هزار دلار (۴٬۲۹۰ یورو) به هر شهروند بزرگسال را پوشش میدهد. حتی اگر این پرداختها فقط به ۱۷۴ میلیون رایدهنده ثبتنامشده محدود شود، هزینه آن حدود ۸۷۰ میلیارد دلار (۷۴۷ میلیارد یورو) خواهد بود؛ یعنی بیش از دو برابر درآمد گمرکی پیشبینیشده سالانه.
ترامپ زمانی که اوایل سال جاری درباره پرداخت مشابهی صحبت میکرد، سود سهام ۲ هزار دلاری (۱٬۷۲۰ یورویی) را پیشنهاد داد و گفت فکر نمیکند برای اجرای آن به تایید کنگره نیاز داشته باشد.
ترامپ سال گذشته به اعضای ارتش چک ۱٬۷۷۶ دلاری (۱٬۵۲۰ یورویی) داد و آن را «سود سهام جنگجو» نامید.
برنی مورنو، سناتور جمهوریخواه اوهایو، چهارشنبه شب در ایکس نوشت: «من لایحهای آماده خواهم کرد تا بتوانیم سود سهام ترامپ را بلافاصله پس از انتخابات ۳ نوامبر تصویب کنیم، چون جمهوریخواهان (و آمریکا) پیروز خواهند شد!»
با این حال، کنگره باید این پرداختهای پیشنهادی را تصویب کند.
جان دی، وکیل مستقر در نیومکزیکو، میگوید این طرح از نظر قانونی مجاز است، زیرا این پرداخت بدون توجه به اینکه افراد به چه کسی رای دادهاند، یا اصلا رای دادهاند یا نه، در دسترس خواهد بود.
دی گفت: «این یک وعده انتخاباتی است. این پرداخت پولی به افراد نیست برای آنکه آنها را وادار کنیم به شکل خاصی رای بدهند.»
جمهوریخواهان در موقعیت تدافعی قرار دارند، زیرا میکوشند اکثریت شکننده خود در مجلس نمایندگان را در برابر باد مخالف شدید سیاسی حفظ کنند. ترامپ چهرهای نامحبوب است و نظرسنجیها نشان میدهد بیشتر آمریکاییها با جنگ در ایران مخالفاند. حتی سنا، که جمهوریخواهان پیشتر تصور میکردند حفظ آن برایشان قطعی است، اکنون عرصهای رقابتی تلقی میشود.