پیروزی ۱ بر صفر اسپانیا برابر آرژانتین در فینال جام جهانی یکشنبه، چک رکوردی ۵۰ میلیون دلاری از فیفا و جهش کوتاه اما قابل اندازه گیری برای اقتصاد به همراه دارد.
ضربه فرن تورس در دقیقه ۱۰۶، ۱۶ سال پس از قهرمانی در آفریقای جنوبی، دومین عنوان قهرمانی جهان را برای اسپانیا به ارمغان آورد و بلافاصله یک پرسش آشنا را زنده کرد: آیا پیروزی واقعا یک کشور را ثروتمندتر میکند؟
آگهی
آگهی
جایزه مستقیم اما ساده است.
فیفا به فدراسیون قهرمان رکورد ۵۰ میلیون دلار (۴۳.۷ میلیون یورو) میپردازد؛ رقمی که نسبت به ۴۲ میلیون دلار (۳۶.۷ میلیون یورو) دریافتشده توسط آرژانتین در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته و از صندوق جوایز ۶۵۵ میلیون دلاری (۵۷۲ میلیون یورویی) تورنمنت ۴۸ تیمیِ گسترشیافته تامین میشود.
فدراسیون فوتبال اسپانیا تصمیم میگیرد چه میزان از این پول میان بازیکنان، کادر فنی و تیم پشتیبانی گستردهتر تقسیم شود و آنچه باقی میماند صرف هزینههای جاری و برنامههای توسعه خود آرافئاف میشود؛ تمام این پرداختها نیز مشمول مالیات است.
مراجع مالیاتی اسپانیا انتظار دارند از ۱۷ بازیکن ساکن این کشور در مجموع حدود ۶ میلیون یورو مالیات دریافت کنند؛ بخش عمده این مبلغ، حدود ۴.۴ میلیون یورو، به خزانهداری دولتی میرسد و سهمهای کوچکتری هم روانه خزانههای نوارا و باسک میشود.
اما پاسخ دادن به پرسش کلان اقتصادی دشوارتر است.
بر اساس مطالعهای در سال ۲۰۲۴ بهقلم اقتصاددان مارکو ملو از دانشگاه آبردین که در نشریه Oxford Bulletin of Economics and Statistics منتشر شده، قهرمانی در جام جهانی رشد سالبهسال تولید ناخالص داخلی کشور برنده را در دو فصل پس از فینال دستکم ۰.۴۸ درصد افزایش میدهد؛ اثری که سپس فروکش میکند، هرچند نمونه آماریِ کشورهایی که قهرمان شدهاند ناگزیر کوچک است.
بهنظر میرسد محرک اصلی این جهش نه هزینهکرد جشنها، بلکه صادرات باشد؛ صادراتی که پنج تا شش واحد درصد سریعتر رشد میکند، زیرا عنوان قهرمانی عملا به یک کارزار تبلیغاتی جهانی برای کالاها و خدمات آن کشور تبدیل میشود.
تاریخ درباره بادآورده قهرمانان چه میگوید
پدرو سانتا کروز، مدیر Freedom24 Iberia، میگوید اعمال این برآورد به اقتصاد ۱.۶۹ تریلیون یورویی اسپانیا معادل حدود ۴ میلیارد یورو افزایش تولید است، هرچند او هشدار میدهد خود جایزه فیفا تقریبا معادل تنها یک ربع ساعت تولید ملی اسپانیا است.
جشن و شادی داخلی هم میتواند گمراهکننده باشد.
بهگفته سانتا کروز و براساس دادههای پلتفرم پرداخت اسکوئر، تراکنشهای بارها و رستورانها در جریان بازیهای مرحله گروهی اسپانیا ۳۶ درصد جهش داشته و در سویا به اوج ۶۶ درصدی رسیده، اما بخش قابلتوجهی از این پول در واقع هزینههایی است که از دیگر بخشها جابهجا شده، نه پول تازهای که وارد اقتصاد شده باشد.
انتظار میرود جشنهای پس از قهرمانی اثر مشابهی داشته باشد؛ بیش از یک میلیون نفر قرار است برای استقبال از تیم قهرمان به خیابانهای مادرید بیایند.
خود تاریخ اقتصادی اسپانیا جدیترین هشدار را درباره زیادهگویی در مورد این دست فواید میدهد.
قهرمانی سال ۲۰۱۰ در شرایطی رقم خورد که نرخ بیکاری حدود ۲۰ درصد بود و اقتصاد کشور بهسمت بحران نظام بانکی و نیاز به بسته نجات پیش میرفت؛ جام قهرمانی هیچیک از این واقعیتها را تغییر نداد.
ملو همچنین در پژوهش خود به این نتیجه میرسد که میزبانی جام جهانی نیز در بلندمدت اثر قابلتوجهی بر رشد اقتصادی کشورها ندارد.