دادههای تازه از فوروم سرمایهگذاری اوراسیا مرکزی در تاشکند نشان میدهد تامین مالی استارتاپها، سرمایهگذاری در هوش مصنوعی و فعالیتهای فرامرزی رو به افزایش است و دولتها برای بهبود دسترسی به سرمایه و گسترش بازار اقدام میکنند.
بر اساس گزارش «استارتآپها و سرمایهگذاری جسورانه در آسیای مرکزی ۲۰۲۶» که موسسه RISE Research آن را بر پایهی نظرسنجی از بیش از ۲۰۰ استارتآپ و بیش از ۴۰ سرمایهگذار و کارشناس بازار تهیه کرده، ارزش بازار سرمایهگذاری جسورانه آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۲۰ میلیون دلار (۲۹۵ میلیون یورو) رسیده است.
آگهی
آگهی
این یافتهها در «مجمع سرمایهگذاری جسورانه اوراسیا مرکزی» (CEVF) ۲۰۲۶ در تاشکند بررسی شد؛ رویدادی که حدود ۸۰۰ شرکتکننده از جمله سرمایهگذاران، صندوقهای جسورانه و شرکتهای فناوری از آسیای مرکزی، اروپا، ایالات متحده، جنوب شرق آسیا و کشورهای منطقه منا را گرد هم آورد.
این مجمع طی پنج دوره بیش از ۵۰۰۰ شرکتکننده از ۵۰ کشور را جذب کرده و به معاملاتی به ارزش بیش از ۳۴ میلیون دلار (۳۱ میلیون یورو) پیوند خورده است.
گفتگو میان نمایندگان شرکتهای سرمایهگذاری جسورانهگفتگو میان نمایندگان شرکتهای سرمایهگذاری جسورانه
چارلی موریس، مشاور توسعهی اقتصادی برای آسیای مرکزی، معتقد است این رویداد بازتابدهندهی تغییرات گستردهتری در ساختار اقتصادی منطقه است.
او گفت: «این نشانهی بسیار خوبی برای رشد اقتصادی مبتنی بر بخش خصوصی در آسیای مرکزی است؛ رشدی که میدانیم برای آیندهی منطقه حیاتی است.»
ازبکستان و قزاقستان: دادههای سرمایهگذاری و ساختار بازار
دادههای ارائهشده در مجمع نشان میدهد فعالیتهای سرمایهگذاری هم در ازبکستان و هم در قزاقستان رو به افزایش است.
در ازبکستان حجم سرمایهگذاری خارجی در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۸.۳ میلیارد دلار (۷.۶ میلیارد یورو) رسید و هدفگذاری شده است که این رقم در کل سال به ۵۳ میلیارد دلار (۴۸.۷ میلیارد یورو) برسد.
ارزش اکوسیستم استارتآپی و سرمایهگذاری جسورانه در سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ حدود ۳.۹ میلیارد دلار (۳.۶ میلیارد یورو) برآورد شده است.
بیش از ۷۵۰ استارتآپ در کنار ۱۵ صندوق سرمایهگذاری جسورانه با مجموع سرمایهای بیش از ۱۸۰ میلیون دلار (۱۶۵ میلیون یورو) در این کشور فعال است.
برنامههای دولت شامل افزایش تعداد استارتآپها به ۵۰۰۰ مورد تا سال ۲۰۳۰، حمایت از ۲۰۰ شرکت برای ورود به بازارهای بینالمللی و بالا بردن حجم سرمایهگذاری جسورانه به ۲ میلیارد دلار (۱.۸ میلیارد یورو) است.
موریس به یورونیوز گفت: «ما شاهد حضور هرچه بیشتر سرمایهگذارانی هستیم که نه تنها از بریتانیا، بلکه از اروپا، ایالات متحده و جنوب شرق آسیا وارد آسیای مرکزی میشوند. این شراکتها و ارتباط با دیگر نقاط جهان برای موفقیت منطقه ضروری است.»
چارلی موریس، مشاور توسعهی اقتصادی برای آسیای مرکزیچارلی موریس، مشاور توسعهی اقتصادی برای آسیای مرکزی
به گفتهی دادههایی که در مجمع ارائه شد، حجم سرمایهگذاری جسورانه در قزاقستان به ۲۰۹ میلیون دلار (۱۹۲ میلیون یورو) رسیده و ارزش کل استارتآپها از ۲.۱۶ میلیارد دلار (۲ میلیارد یورو) فراتر رفته است.
به گفتهی وزارت هوش مصنوعی و توسعهی دیجیتال، هوش مصنوعی سهم بزرگی از این فعالیتها در فاصلهی سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را به خود اختصاص داده است.
حجم سرمایهگذاری جسورانه در حوزهی هوش مصنوعی از حدود ۱۴ میلیون دلار (۱۳ میلیون یورو) به ۷۳ میلیون دلار (۶۷ میلیون یورو) رسیده و اکنون بیش از نیمی از کل سرمایهگذاری جسورانه در کشور را تشکیل میدهد.
بیشتر استارتآپهای هوش مصنوعی بر راهحلهای کاربردی برای کسبوکارها در بخشهایی مانند نرمافزار سازمانی، خودکارسازی صنعتی، بازاریابی، آموزش و بهداشت و درمان متمرکزند.
بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) در جریان این مجمع ۱۳ فینالیست نخستین دورهی آسیای مرکزی برنامهی «استار ونچر» خود را اعلام کرد.
هفت شرکت از میان این منتخبان از ازبکستان هستند: Hyper App، IMAN، OSNOVA، Robosell، Tezbor، UYSOT و Verifix.
چارچوبهای سیاستگذاری و توسعهی اکوسیستم
مقامهای ازبکستان در حال راهاندازی یک نظام حمایتی چهار مرحلهای هستند که توسعهی ایده، ساخت محصول، ورود به بازار و مقیاسپذیری را پوشش میدهد.
این چارچوب شامل اعطای گرنت، مشوقهای مالیاتی، سازوکارهای همسرمایهگذاری و حمایت از صادرات است.
یوگنی فرولوف، مدیرعامل و بنیانگذار شتابدهندهی Red Team، گفت که اقدامات تنظیمگری و ابتکارهای دولتی بر شتاب توسعه اثر گذاشته است.
یوگنی فرولوف، مدیرعامل و بنیانگذار شتابدهندهی Red Teamیوگنی فرولوف، مدیرعامل و بنیانگذار شتابدهندهی Red Team
او توضیح داد که این ابتکار به فرمان ریاستجمهوری در اواخر نوامبر ۲۰۲۴ بازمیگردد که بر توسعهی اکوسیستم استارتآپی تاکید داشت.
فرولوف ادامه داد: «صندوقهای جدید زیادی به وجود آمده و روشن است که هم اکوسیستم و هم کشور برای این حرکت و این سطح از جاهطلبی آمادهاند.» او افزود که مقررات تازهای که در سال جاری وضع شده، به پیشبرد این اکوسیستم کمک کرده است.
فعالیت سرمایهگذاری و مشارکتهای منطقهای
فعالیتهای سرمایهگذاری هر چه بیشتر شامل همکاریهای فرامرزی درون آسیای مرکزی میشود.
آرمان باتایف، بنیانگذار شرکت GWM Capital در قزاقستان، گفت شرکت او با شرکای خود در مرکز مالی بینالمللی آستانه برای ساختاردهی معاملات و حمایت از ورود به بازار همکاری میکند.
آرمان باتایف، بنیانگذار GWM Capital در قزاقستانآرمان باتایف، بنیانگذار GWM Capital در قزاقستان
باتایف که میگفت برای نخستین بار در این مجمع شرکت کرده، اشاره کرد که رویدادهایی از این دست به او کمک کرده تا ارتباطات ارزشمندی برقرار کند.
شرکت او با یکی از بزرگترین شرکتهای مشاورهای مستقر در مرکز مالی بینالمللی آستانه همکاری میکند و به مشتریان برای دریافت مجوز، ساختاردهی معاملات و انتشار اوراق بهادار در بورسهای قزاقستان کمک میکند.
او افزود که پروژههای منطقهای بیش از گذشته برای جذب سرمایه به فراتر از مرزهای خود چشم دوختهاند.
او گفت: «اکنون بسیاری از پروژهها از قزاقستان و سراسر منطقه به طور فعال به صندوقهای محلی در ازبکستان نگاه میکنند.» او یادآور شد که صندوق IT Park Ventures سال گذشته حدود ۷۰ تا ۸۰ پروژه در سبد خود داشت.
مدینا زاکیرووا، همبنیانگذار Hackonnectمدینا زاکیرووا، همبنیانگذار Hackonnect
مدینا زاکیرووا، همبنیانگذار Hackonnect، گفت نقش سرمایهی خصوصی در حال گسترش است و کسبوکارهای سنتی بیش از پیش وارد اکوسیستم استارتآپی میشوند.
او گفت: «باشگاه CS Angels سال گذشته سال را با ۳۰۰ هزار دلار (۲۷۵ هزار یورو) سرمایهگذاری به پایان رساند. پیشتر تامین مالی عمدتا از سوی دولت یا بانکها انجام میشد، بنابراین این تحول نشانهی بسیار مثبتی است.»