با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به روز پنجم، قیمت نفت هرچند کندتر در حال افزایش است و نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز، شاهرگ حیاتی انرژی جهان، کاهش نیافته است.
قیمت جهانی نفت به رشد خود ادامه میدهد، هرچند نه با شتاب جهشهای ۵ تا ۸ درصدی روزهای گذشته، چون بازارها خود را برای یک شوک احتمالی انرژی ناشی از بحران خاورمیانه آماده میکنند.
آگهی
آگهی
بهای نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) ظهر چهارشنبه ساعت ۱۳ به وقت اروپای مرکزی ۰٫۲ درصد بالا رفت و کمی کمتر از ۷۵ دلار در هر بشکه معامله شد، در حالی که نفت برنت بیش از ۱ درصد افزایش یافت و به طور متوسط بالای ۸۲ دلار در هر بشکه قرار گرفت.
روز چهارشنبه شتاب رشد قیمت گاز طبیعی متوقف شد؛ پس از آن که نیویورک تایمز گزارش داد عوامل ایرانی برای گفتوگو درباره شرایط پایان دادن به درگیری با آمریکا و اسرائیل تماس گرفتهاند.
قیمت قراردادهای آتی گاز در هاب مرجع اروپا، تیتیاف هلند، تا ساعت ۱۳ به وقت اروپای مرکزی تا ۱۲ درصد کاهش یافت و از اوج حدود ۵۶ یورو به زیر ۴۸ یورو به ازای هر مگاواتساعت (MWh) رسید.
این عقبنشینی پس از دورهای از نوسان کمسابقه رخ میدهد که در آن قیمتها تقریبا در مدت ۴۸ ساعت دو برابر شده بودند.
این جهش ناشی از نگرانیها درباره عرضه گاز طبیعی مایع (LNG) پس از توقف تولید در قطر در پی گزارشهایی از حمله به تاسیسات انرژی بود؛ عاملی که بیم کاهش بیشتر عرضه جهانی و فشار دوباره بر بازارهای اروپا را برانگیخت.
هرچند قیمتها اکنون کمی عقب نشستهاند، اما همچنان به طور محسوسی بالاتر از سطحهای پیش از آغاز درگیری هستند و حساسیت بازار به اخلالهای ژئوپلیتیک را پررنگ میکنند.
پس از آغاز عملیات «خشم حماسی»، کارزار هماهنگ آمریکا و اسرائیل علیه رهبران ایران و زیرساختهای هستهای این کشور، تنگه هرمز که گلوگاه راهبردی عبور حدود یکپنجم نفت و محمولههای الانجی جهان است، عملا به منطقهای غیرقابل عبور تبدیل شده است.
ایران بر گذرگاه باریک پیونددهنده خلیج فارس به دریای عمان کنترل دارد و عبور و مرور از این آبراهه از زمان آغاز حملات هماهنگ در شنبه ۲۸ فوریه به شدت کاهش یافته است.
گزارش شده چند نفتکش نیز در نزدیکی تنگه هدف اصابت پرتابه قرار گرفتهاند؛ موضوعی که مالکان کشتی را بیش از پیش از تلاش برای عبور از این مسیر بازمیدارد.
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات بازار انرژی ورتکسا، عبور نفتکشهای حامل نفت خام از تنگه هرمز روز یکشنبه اول مارس به چهار کشتی کاهش یافت، در حالی که از ژانویه به طور متوسط روزانه ۲۴ کشتی از آن عبور میکردهاند. سه مورد از این چهار نفتکش با پرچم ایران حرکت میکردند.
دادههای شرکت لویدز لیست اینتلیجنس نشان میدهد حدود ۲۰۰ نفتکش حامل نفت خام و فرآوردههای نفتی که در تجارت بینالمللی فعالیت میکنند عملا در خلیج فارس زمینگیر شدهاند، زیرا عبور از تنگه بسیار خطرناک شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه اعلام کرد به شرکت مالی توسعه بینالمللی آمریکا (DFC) دستور داده برای تجارت دریایی بیمه ریسک سیاسی و تضمینهای مالی فراهم کند.
ترامپ در پیامی که کاخ سفید در شبکه ایکس منتشر کرد، گفت: «اگر لازم باشد، نیروی دریایی ایالات متحده در کوتاهترین زمان ممکن اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد.»
با این حال، تداوم روند صعودی قیمتها نشان میدهد این وعده رئیسجمهور تاثیر چندانی در آرام کردن بازارها نداشته است.
بانک میزوهو در یادداشتی نوشت: «اطمینان دادن ترامپ مبنی بر این که آمریکا بیمه حملونقل دریایی را در برابر ریسکهای ناشی از درگیری خاورمیانه تضمین میکند و حتی اسکورت دریایی در اختیار میگذارد، فقط بخشی از ریسکهای صعودی ماندگار برای قیمت نفت را کاهش میدهد، اما آنها را از بین نمیبرد.»
این بانک اضافه کرد که افزایش هزینه بیمه میتواند ۵ تا ۱۵ دلار به قیمت هر بشکه اضافه کند؛ به این معنا که «پریمیوم جنگ» همچنان به قوت خود باقی است.
پیامدهای گستردهتر بحران خاورمیانه
نگرانی از این که این درگیری که ترامپ گفته ممکن است یک ماه یا بیشتر طول بکشد، تشدید شود، بازارهای جهانی را آشفته کرده و این دغدغه را برانگیخته که جهشهای پایدار قیمت انرژی بر رشد اقتصادی و سود شرکتها فشار وارد کند.
فرانسیس لون، مدیرعامل شرکت ونچرسمارت آسیا، گفت: «فکر میکنم وضعیت ایران از کنترل خارج شده و گمان میکنم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به شکل عظیمی دچار سوءمحاسبه شده است.»
او افزود: «اوضاع بسیار grim است.»
در همین حال، بانک گلدمن ساکس روز چهارشنبه پیشبینی خود از قیمت نفت در سهماهه دوم سال را بالا برد.
این بانک اکنون انتظار دارد قیمت معیار بینالمللی نفت برنت در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ به طور متوسط بشکهای ۷۶ دلار باشد؛ یعنی ۱۰ دلار بیشتر از برآورد قبلی. پیشبینی آن برای نفت WTI نیز ۹ دلار افزایش یافته و به ۷۱ دلار رسیده است.
این پیشبینی بر این فرض استوار است که صادرات از طریق تنگه هرمز پنج روز دیگر نیز در سطح بسیار پایین فعلی باقی بماند و سپس طی یک ماه بعد به تدریج احیا شود. با این حال این بانک هشدار داد که اگر اختلال در تنگه هرمز پنج هفته ادامه یابد، قیمت هر بشکه نفت میتواند تا ۱۰۰ دلار بالا برود.
تداوم قیمتهای بالای نفت، سیاست نرخ بهره بانکهای مرکزی اصلی از جمله فدرال رزرو را تهدید میکند، چون انرژی گرانتر تورم را تغذیه میکند و امکان کاهش نرخ بهره در ماههای پیش رو را محدود میسازد.