همزمان با افزایش نگرانی‌ها از احتمال ازسرگیری جنگ میان ایران و آمریکا، واشنگتن از فعال شدن کارگروه «دروازه آهنین» خبر داد؛ طرحی که با هدف «مسدود کردن مسیرهای انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی به ایران» از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر اجرا می‌شود. درباره این طرح چه می‌دانیم؟
کارگروه «دروازه آهنین» روز هفتم نوامبر به‌طور رسمی زیر نظر فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) آغاز به کار کرد. هدف از تشکیل این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی و کالاهای مشمول تحریم از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر اعلام شده است.
آگهی
آگهی
همزمان با این تحولات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز از برنامه‌های گسترده خود برای احداث مجموعه‌های زیرزمینی خبر داد که امکان ادامه تولید موشک و پهپاد را حتی در شرایط بمباران فراهم می‌کنند.
این خبر در حالی منتشر می‌شود که گزارش‌هایی درباره ادامه فعالیت‌های ساختمانی در نزدیکی پایگاه‌های موشکی ایران حکایت دارند. تهران نیز پیش‌تر مدعی شده بود که حملات آمریکا نتوانسته تاسیسات زیرزمینی کشور را نابود کند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که کارگروه «دروازه آهنین» به‌طور کامل عملیاتی شده است. او گفت فعالیت این کارگروه در کنار محاصره دریایی در تنگه هرمز عملا مانع ورود و خروج کالا به ایران می‌شود.
این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ترامپ پس از شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، گفته است در صورت پیشرفت مذاکرات با تهران، ازسرگیری جنگ با ایران «بسیار بعید» خواهد بود. با این حال او احتمال بازگشت به گزینه نظامی را منتفی ندانسته است. قرار است رئیس‌جمهور آمریکا روز دوشنبه در کاخ سفید با نخست‌وزیر قطر دیدار کند.
کارگروه «دروازه آهنین» چیست و چه ماموریتی دارد؟
سنتکام اعلام کرده است که کارگروه «دروازه آهنین» از حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی تشکیل شده و مقر آن در شهر تامپا در ایالت فلورید قرار دارد. این گروه قرار است با همکاری سایر نهادهای دولتی آمریکا مسیرهای انتقال تجهیزات نظامی و منابع مالی ایران را شناسایی و مختل کند.
برخلاف محاصره دریایی که بنادر و تجارت دریایی ایران را هدف قرار می‌دهد، ماموریت کارگروه «دروازه آهنین» گسترش محدودیت‌های آمریکا به مسیرهای زمینی تامین کالا و تجهیزات ایران و همچنین دریای خزر است.
برد کوپر، فرمانده سنتکام گفته است که این طرح تلاش‌ها «برای جلوگیری از تامین مالی گروه‌های مسلح از سوی ایران، بازسازی کارخانه‌های تولید تسلیحات و تامین دوباره تجهیزات نظامی» را تقویت خواهد کرد.
چرا آمریکا به دنبال محدود کردن مسیرهای تجاری جایگزین ایران است؟
محاصره دریایی ایران از پیش بخشی از راهبرد گسترده‌تر آمریکا برای افزایش فشار بر تهران بوده است. این محاصره بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان را در بر می‌گیرد.
سنتکام می‌گوید محاصره دریایی آمریکا تاکنون مانع صادرات بیش از ۲۵ میلیارد دلار نفت خام ایران شده است.
این محدودیت‌ها همچنین استفاده ایران از مسیرهای معمول تجارت دریایی را دشوارتر کرده است.
با این حال ایران همچنان از شبکه‌های تجاری جایگزین از طریق کشورهای همسایه، آسیای مرکزی، روسیه و چین برخوردار است.
مسیرهای تجاری دریای خزر نیز از جمله راه‌هایی است که واشنگتن اکنون قصد دارد محدودیت‌های بیشتری بر آن‌ها اعمال کند.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است که ایران با وجود محدودیت‌های دریایی همچنان از طریق شبکه‌هایی متشکل از کشتی‌ها، کامیون‌ها و هواپیماهای باری تجهیزات مرتبط با فعالیت‌های نظامی وارد می‌کند.
آیا تشکیل این کارگروه با همکاری‌های تسلیحاتی ایران و روسیه ارتباط دارد؟
اگرچه سنتکام در بیانیه خود به‌طور مشخص به همکاری‌های تسلیحاتی ایران و روسیه اشاره نکرده است اما برخی تحلیلگران معتقدند تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» می‌تواند تلاشی برای مختل کردن شبکه‌های تامین تسلیحات ایران از جمله مسیرهای مرتبط با روسیه باشد.
رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند که روسیه از طریق دریای خزر قطعات پهپاد و مواد منفجره به ایران ارسال کرده است.
همچنین ادعاهایی مطرح شده مبنی بر اینکه فناوری روسیه ممکن است به ایران در توسعه موشک‌های کروز پیشرفته با سرعت مافوق صوت کمک کند.
واکنش ایران به طرح جدید آمریکا چه بود؟
سپاه پاسداران طرح جدید ارتش آمریکا را «صرفا بازی با کلمات» توصیف کرده است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران ایران روز یکشنبه ۱۷ آبان در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس گفت آمریکایی‌ها از این طریق نمی‌توانند به هدف خود، یعنی اعمال فشار شدید اقتصادی برای فروپاشی و ازهم‌پاشیدن اقتصاد ایران دست پیدا کنند.
او افزود که واشنگتن پیش‌تر نیز مدعی شده بود اقتصاد ایران ظرف دو هفته فرو خواهد پاشید، اما چنین اتفاقی رخ نداد.
کارگروه «دروازه آهنین» چگونه فعالیت خواهد کرد؟
تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» نشان‌دهنده گسترش راهبرد فشار آمریکا بر ایران است و صرفا به معنای استقرار نیروهای دریایی بیشتر نیست.
اهمیت این طرح در تلاش واشنگتن برای مسدود کردن مسیرهای جایگزینی است که ایران با وجود محدودیت‌های دریایی می‌تواند با استفاده از آن‌ها همچنان به فناوری‌های نظامی، کالاهای مشمول تحریم و منابع مالی دسترسی داشته باشد.
سنتکام تاکنون جزئیات دقیقی درباره چگونگی اعمال محدودیت‌ها در مرزهای زمینی ایران و دریای خزر منتشر نکرده و مشخص نیست عملیات نظامی مستقیم چه نقشی در اجرای این طرح خواهد داشت.
آیا تشکیل این کارگروه می‌تواند مسیر جنگ را تغییر دهد؟
واشنگتن در تلاش است علاوه بر محدود کردن دسترسی ایران به مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی، شبکه‌های تجاری جایگزینی را نیز هدف قرار دهد که می‌توانند به ادامه فعالیت‌های اقتصادی و تامین تجهیزات نظامی این کشور کمک کنند.
با این حال هنوز مشخص نیست که این راهبرد می‌تواند تهران را به تغییر سیاست‌های خود وادار کند یا به تشدید تنش‌های منطقه‌ای منجر خواهد شد.
جو کنت، از مقامات ارشد پیشین دولت ترامپ در امور مبارزه با تروریسم که در ماه مارس در اعتراض به جنگ آمریکا علیه ایران از سمت خود استعفا داد، تشکیل این کارگروه را تلاشی از سوی سنتکام برای تضعیف تلاش‌های دیپلماتیک جاری دانسته است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
کنت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در حالی که معاون رئیس‌جمهور آمریکا در تلاش برای مذاکره با ایرانی‌هاست، سنتکام با این اقدام عملا ایران را به تشدید تنش‌ها دعوت می‌کند.»
او افزود: «این همان چیزی است که سنتکام آن را سیاست‌گذاری از طریق طرح‌های عملیاتی می‌نامد؛ یعنی زمانی که ارتش بدون سرپیچی آشکار از دستورات رئیس‌جمهور، اقداماتی انجام می‌دهد که عملا سیاست‌های کاخ سفید را تضعیف می‌کند و به تشدید یا تداوم جنگ می‌انجامد.»
به گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال، برد کوپر، فرمانده سنتکام در کنار پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا از جمله مقاماتی است که ترامپ را برای ازسرگیری حملات علیه ایران تحت فشار قرار داده‌اند.