استفاده از مواد محترقه و برگزاری نمایش آتش‌بازی در هلند اوایل امسال به دلایل ایمنی و ملاحظات محیط زیستی ممنوع شده است.
شهروندان سوئیس خود را برای یک رای‌گیری جنجالی آماده میکنند: اینکه آیا باید آتش‌بازی‌های پر سر و صدا ممنوع شود یا نه.
آگهی
آگهی
این ابتکار مردمی که با تشویق گروه‌های مدافع حقوق حیوانات و محیط‌زیست شکل گرفته است، قرار است در ۲۹ نوامبر به رای گذاشته شود.
سازمان غیرانتفاعی شویتسر تیرشوتس STS (حمایت از حیوانات سوئیس) که از این ابتکار حمایت میکند، میگوید: «برای حیوانات خانگی، حیات‌وحش و دام‌ها، آتش‌بازی جشن نیست بلکه صرفا منبع استرس است.»
این طرح همچنین خواستار حفاظت بهتر از انسان‌ها و محیط‌زیست طبیعی در برابر سر و صدا، آلودگی هوا، زباله، حوادث و آتش‌سوزی‌هایی است که بر اثر آتش‌بازی ایجاد میشود.
نخستین نظرسنجی شرکت پخش سوئیس (SBC) که روز جمعه ۲۳ اکتبر منتشر شد، از حمایت چشمگیر برای این ممنوعیت حکایت داشت؛ ۶۹ درصد رای‌دهندگان از آن پشتیبانی کرده‌اند.
اگرچه این طرح در میان رای‌دهندگان چپ‌گرا بیشترین طرفدار را داشت، اما در سراسر طیف سیاسی نیز با اکثریت موافق روبه‌رو شد، به‌ویژه در میان زنان.
همه‌پرسی‌هایی از این دست در سوئیس رایج است؛ هر شهروند یا گروهی میتواند با گردآوری ۱۰۰ هزار امضای معتبر از رای‌دهندگان واجد شرایط، ابتکار خود را به جریان بیندازد. از نمونه‌های اخیر میتوان به ابتکار بیطرفی که در سپتامبر رد شد و ابتکار خلع سلاح هسته‌ای که هنوز در انتظار رسیدگی است، اشاره کرد.
آیا این طرح به معنای ممنوعیت کامل آتش‌بازی در سوئیس است؟
این طرح در پی آن است که «آتش‌بازی‌های به‌ویژه پر سر و صدا و مزاحم» را در فضاهای خصوصی با ممنوع کردن فروش مواد آتش‌بازی پر سر و صدا به‌طور چشمگیری محدود کند. گزینه‌های کم‌صداتر همچنان مجاز خواهند بود، مانند فشفشه‌ها و آتش‌بازی‌های فواره‌ای موسوم به آتشفشان.
این طرح همچنین به کانتون‌ها (مناطق محلی) اجازه میدهد برای رویدادهایی با «اهمیت فرامنطقه‌ای» مانند اول اوت (روز ملی سوئیس) و شب سال نو استثنا قائل شوند، هرچند باز هم تاکید بر استفاده از گزینه‌های کم‌صداتر خواهد بود.
در حال حاضر کانتون‌ها و کمون‌های سوئیس میتوانند فروش و استفاده از آتش‌بازی را در سطح محلی محدود یا ممنوع کنند. محدودیت‌های سنی و الزامات دریافت مجوز نیز بر نحوه استفاده از آنها حاکم است.
STS میگوید ابتکار «برای محدود کردن آتش‌بازی» میتواند یک قاعده روشن برای سراسر کشور ایجاد کند.
اما انجمن صنفی دفتر هماهنگی آتش‌بازی سوئیس (SFK) استدلال میکند که این طرح «تهدیدی برای سنت‌های سوئیسی» است، در حالی که برخی سیاستمداران معتقدند این اقدام آزادی‌های فردی شهروندان را نقض میکند و باید اداره آن به کانتون‌ها واگذار شود.
حزب مردم سوئیس، حزب مرکز و اتحادیه بازرگانی سوئیس کارزاری برای رای منفی به این طرح راه‌اندازی کرده‌اند و نسبت به تاثیر آن بر صاحبان کسب‌وکار و امکان دامن زدن به «فرهنگ ممنوعیت» هشدار میدهند.
این طرح که نخستین بار در سال ۲۰۲۳ ارائه شد، بیش از ۱۳۷ هزار امضا به دست آورد. رد شدن طرح مقابله‌ای در تابستان به این معناست که اکنون باید سرنوشت آن در همه‌پرسی عمومی تعیین شود.
در صورت تصویب، سوئیس میتواند در پیروی از هلند گام بردارد؛ کشوری که امسال ممنوعیت گسترده‌تری برای آتش‌بازی به اجرا گذاشت که عمدتا با هدف ارتقای ایمنی و همچنین حمایت از حیوانات و محیط‌زیست بود. سایر کشورهای اروپایی نیز مقررات و محدودیت‌های خود را دارند؛ برای نمونه در بلژیک استفاده از آتش‌بازی‌های بزرگ و پرقدرت تنها برای متخصصان مجاز است.
آتش‌بازی چه تاثیری بر محیط‌زیست دارد؟
هنگامی که آتش‌بازی‌ها منفجر میشوند، ذرات بسیار ریز گردوغبار آزاد میکنند که سرشار از فلزات سمی ناشی از باروت و ترکیب‌های رنگ‌زا هستند.
به گفته اداره فدرال پلیس سوئیس، هر سال بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ تُن مواد آتش‌بازی، که سه‌چهارم آن را بسته‌بندی تشکیل میدهد، در سوئیس مصرف میشود و بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ تُن ذرات معلق تولید میکند.
اداره فدرال محیط‌زیست سوئیس (FOEN) میگوید این میزان حدود دو تا سه درصد از کل انتشار سالانه ذرات معلق در کشور را تشکیل میدهد.
این ذرات ریز علاوه بر آلوده کردن هوا، آب و خاک، میتوانند استنشاق شوند و پیامدهای زیان‌بار برای سلامت، به‌ویژه در افراد آسیب‌پذیر با بیماری‌های زمینه‌ای، به همراه داشته باشند.
شرایط نامساعد جوی میتواند آسیب‌ها را تشدید کند؛ برای نمونه مه میتواند ذرات را برای مدت طولانی‌تری در هوا نگه دارد و هوای گرم و خشک خطر بروز آتش‌سوزی‌های جنگلی را افزایش میدهد.
FOEN بر دفع مسئولانه آتش‌بازی‌های مصرف‌شده تاکید دارد و میگوید این مواد پس از سرد شدن میتوانند در زباله معمولی خانگی قرار گیرند، در حالی که بسته‌بندی‌ها باید طبق روال معمول بازیافت شوند.
آتش‌بازی‌ها «ترس، وحشت و سردرگمی» ایجاد میکنند
گروه‌های مدافع حقوق حیوانات به‌طور آشکار از ممنوعیت آتش‌بازی حمایت کرده‌اند.
STS میگوید: «صدای ناگهانی در حیوانات ترس، وحشت و سردرگمی ایجاد میکند. پیامدها از رفتار فرار و استرس شدید تا جراحت یا حتی مرگ متغیر است، بنابراین حفاظت از حیوانات در برابر صدای غیرضروری یکی از دغدغه‌های اصلی رفاه حیوانات است.»
ماروشکا بلازر، دامپزشک سوئیسی، در ویدئوی کارزار مربوط به این ابتکار میگوید حیوانات صداهای زیر و انفجارهای بلند را بسیار شدیدتر از انسان‌ها میشنوند. او با ذکر اسب‌ها به‌عنوان نمونه میافزاید: «وقتی آنها به دلیل آتش‌بازی بی‌اختیار شروع به دویدن میکنند، اوضاع میتواند خیلی سریع خطرناک شود؛ چه برای مردم در میان جمعیت و چه برای حیوانات دیگر در چراگاه‌ها.»
بلازر میگوید: «در مورد حیوانات خانگی مانند گربه‌ها و سگ‌ها گاهی لازم است چند روز پیش از برگزاری برنامه‌های آتش‌بازی به آنها دارو داده شود تا آرام شوند. من خانواده‌هایی را هم میشناسم که شب را همراه حیواناتشان در پناهگاه ضدهوایی میگذرانند، اما این هم در نهایت راه‌حل درستی نیست.»
کازیمیر فون آرکس، رئیس شعبه برن سازمان شویتسر تیرشوتس STS (حمایت از حیوانات سوئیس SAP)، در ویدئوی کارزار میگوید: «میلیون‌ها حیوان خانگی در سوئیس زندگی میکنند و برای بسیاری از آنها آتش‌بازی منبع استرس یا وحشت است. ما تنها زمانی میتوانیم از آنها محافظت کنیم که به‌عنوان یک جامعه برای یکدیگر ملاحظه قائل شویم.»