گیمارش، پایتخت سبز اروپا، شهر را برای مقابله با گرمای شدید و پیامدهای تغییرات اقلیمی دگرگون می‌کند. سرمایه‌گذاری در گذرگاه‌های سبز و احیای رودخانه‌ها طی بیش از ده سال دمای برخی مناطق شهری را کاهش داده است.
گیمارایش، پایتخت فعلی سبز اروپا، دومین شهر پرتغال است که پس از لیسبون موفق به کسب این عنوان شده‌است.
آگهی
آگهی
این شهر واقع در منطقه مینهو در شمال پرتغال توانست از هایلبرون در آلمان و کلگن‌فورت در اتریش پیشی بگیرد و به پایتخت سبز اروپا در سال 2026 تبدیل شود.
کمیسیون اروپا نامزدها را در هفت حوزه ارزیابی می‌کند: کیفیت هوا، آلودگی صوتی، آب، تنوع زیستی و فضاهای سبز، پسماند و اقتصاد چرخشی، کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و سازگاری با اقلیم.
پشت این عنوان بیش از یک دهه کار بر روی ایجاد راهروهای سبز، احیای رودخانه‌ها و کاهش تولید پسماند قرار دارد.
گیمارایش که به عنوان گهواره ملت پرتغال شناخته می‌شود، مرکز تاریخی‌اش از سال 2001 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. این مرکز چندصدساله سنگی، اکنون تابستان‌هایی با دمای 40 درجه سلسیوس را تجربه می‌کند و شهر تلاش دارد در محدوده‌ای به وسعت 241 کیلومتر مربع با حدود 166 هزار نفر جمعیت، شرایط قابل زیست بودن را حفظ کند.
ابتکارهای مربوط به سال پایتخت سبز اروپا را واحد ماموریت «گیمارایش 26» هماهنگ می‌کند؛ این واحد در «آزمایشگاه منظر» مستقر است؛ مرکزی که در سال 2014 به ابتکار شهرداری و با همکاری دانشگاه مینهو و دانشگاه تراش اوش مونتش و آلتو دورو ایجاد شد.
به باور کارلوس ریبیرو، رئیس آزمایشگاه منظر، بازطراحی شهرها امروز به مسئله‌ای در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده‌است.
کارلوس ریبیرو مسئول آزمایشگاه منظر می‌گوید: «ما با افزایش بیماری‌های مرتبط با موج‌های گرما روبه‌رو هستیم پس باید شهرها را دگرگون کنیم. باید شهرهایی طراحی کنیم که کیفیت زندگی بهتری داشته‌باشند و این شهرها شهرهایی هستند با اتصال گسترده میان فضاهای سبز. مهم‌تر از آن شهرهایی هستند که مردم در آن از این فضاهای سبز و پارک‌ها استفاده می‌کنند.»
شهر در حال تدوین یک راهبرد زیرساخت سبز بر اساس مدلی شعاعی است؛ شبکه‌ای از راهروهایی که از مرکز به بیرون گسترش می‌یابند و پارک‌ها، رودها، زمین‌های کشاورزی و جنگل‌ها را به هم وصل می‌کنند.
اهداف اعلام‌شده شامل افزایش پوشش سبز، تقویت تنوع زیستی و کاهش جزیره‌های گرمایی شهری است.
آب در این رویکرد نقشی کلیدی دارد. رودهای آوه و ویزلا هم برای تفریح و هم برای خنک‌سازی استفاده می‌شوند و اکنون مسیرهای کم‌تاثیر برای عابران پیاده در حاشیه این رودها ایجاد شده‌است.
این اقدامات به‌ویژه به این دلیل اهمیت دارد که در تابستان دمای هوا در گیمارایش به‌راحتی به 40 درجه سلسیوس می‌رسد.
کارلوس ریبیرو از آزمایشگاه منظر تاکید می‌کند: «ما می‌دانیم با تغییرات اقلیمی روبه‌رو هستیم و باید در برابر آن اقدام کنیم. به همین دلیل در سال‌های اخیر شهر را برای رویارویی با تغییرات اقلیمی آماده کرده‌ایم و تلاش می‌کنیم اتصال فضاهای سبز را بهبود دهیم تا ارزش آن‌ها بالا برود، تقویت شوند و دما کاهش یابد. توانسته‌ایم دما را دو درجه پایین بیاوریم، پس می‌دانیم که باید پارک‌های سبز بیشتری، فضاهای سبز بیشتری ایجاد کنیم و بعد این نوع راه‌حل‌ها را بهبود دهیم.»
این کاهش دو درجه‌ای یک برآورد تقریبی نیست.
پژوهشگران آزمایشگاه منظر و دانشگاه مینهو با همکاری دانشگاه‌هایی در تگزاس و کلمبیا، از یک دهه تصاویر ماهواره‌ای برای اندازه‌گیری اثر مداخله‌های سبز شهری استفاده کرده‌اند.
این مطالعه که در سپتامبر 2025 منتشر شد نشان می‌دهد دمای سطح زمین در مناطقی که بام‌های سبز و باغ‌های شهری در آن‌ها ایجاد شده، تا 2.49 درجه سلسیوس کاهش یافته‌است.
با این حال نویسندگان هشدار می‌دهند برای حفظ پیشرفت به دست‌آمده تاکنون، به سیاست‌های محیط‌زیستی قوی‌تری نیاز است.