بنابر اعلام شرکتهای ردیابی دادههای نفتی، صادرات نفت خام از خلیج فارس مجددا افزایش یافته است. این به معنای کاهش توانایی ایران برای جلوگیری از عبور نفت از تنگه هرمز و تضعیف مهمترین اهرم فشار تهران در گفتگو با واشنگتن است. به گفته کارشناسان، این امر ممکن است به تلاش تهران برای تشدید تنشها بینجامد.
به گزارش والاستریت ژورنال، تضعیف موقعیت ایران در حالی رخ میدهد که نیروی دریایی آمریکا و تولیدکنندگان نفت خلیج فارس در دفع حملات ایران یا دوریکردن از آنها موفقتر شدهاند و در نتیجه، نفتکشهای بیشتری میتوانند از تنگه عبور کنند.
آگهی
آگهی
به گفته شرکتهای ردیابی دادههای نفتی، صادرات نفت خام خاورمیانه در ماه جاری دوباره افزایش یافته و به یکی از بالاترین سطوح خود از زمان آغاز جنگ در فوریه رسیده است. بر اساس دادههای شرکت «کپلر»، حجم نفتی که تا هفته گذشته از طریق تنگه هرمز و مسیرهای جایگزین صادر میشد، اندکی کمتر از ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ در منطقه بود.
بر اساس دادههای شرکت ردیابی کشتیها «هواکس»، صادرات نفت خام تولیدکنندگان عمده خاورمیانه، از جمله عربستان سعودی، عراق و امارات عربی متحده، از طریق هرمز و مسیرهای جایگزین در ماه جاری به نزدیک ۱۳ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین میزان از فوریه است.
به گفته مقامات آگاه، عربستان سعودی نیز انتقال نفت خام از طریق خط لوله آسیبدیده شرق به غرب و بارگیری آن در نفتکشها در دریای سرخ را آغاز کرده، هرچند حجم انتقال همچنان پایین است. به گفته آنها، بخشی از نفتی که اکنون از این مسیر منتقل میشود، به پالایشگاههای داخلی اختصاص خواهد یافت.
در مقابل، ایران از زمان برقراری مجدد محاصره دریایی آمریکا در ماه ژوئیه نتوانسته است نفت خام خود را از هرمز عبور دهد. کپلر برآورد میکند ذخایر نفتی که ایران در خارج از محدوده محاصره نگه داشته است، ممکن است تا اواسط اکتبر تمام شود. این به معنای قطع منبعی حیاتی از درآمد ایران خواهد بود، آن هم در حالی که اقتصاد کشور زیر فشار تحریمها و جنگ آسیب دیده است.
این تغییر، توانایی تهران را برای گرفتن امتیاز از راه گروگانگرفتن عرضه انرژی جهان کاهش میدهد و یکی از مهمترین اهرمهای فشارش را در گفتگوها برای پایاندادن به درگیری تضعیف میکند.
اما به گزارش والاستریت ژورنال، این وضعیت برای تهران انگیزهای خطرناک ایجاد میکند. در حالی که درآمد نفتی ایران کاهش مییابد و همسایگانش مسیرهای جایگزین پیدا میکنند، تهران ممکن است بهرغم خطر واکنش تلافیجویانه آمریکا، ازسرگیری حملات را بهترین راه باقیمانده برای اعمال فشار بداند.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه اندیشکده «چتم هاوس» گفت: «این نشان میدهد رویکرد ایران در تنگه هرمز بازدهی کمتری پیدا کرده است. این وضعیت میتواند به روندی انفجاریتر منجر شود که در آن، ایران برای خروج از این بنبست ناچار شود خود دست به تحریک بزند یا دکمه آغاز درگیری بزرگتری را فشار دهد.»
تولیدکنندگان نفت خلیج فارس نگراناند زیرساختهای انرژی آنها در معرض حملات تازه قرار گیرد. به گفته مقامات منطقهای، سپاه پاسداران تاکتیکهای خود را بهسرعت تغییر داده و ممکن است حملات به بندرها، پالایشگاهها و خطوط لوله را افزایش دهد. در همین حال، حوثیهای یمن، از متحدان ایران، به کشتیها و تاسیسات عربستان سعودی حمله کردهاند.
به گزارش والاستریت ژورنال، پیامدهای هرگونه تشدید درگیری بسیار فراتر از منطقه خواهد بود. اقتصاد جهان همچنان در برابر اختلال دوباره در جریان انرژی منطقه آسیبپذیر است. هرچند افزایش صادرات از فشار بر قیمت نفت کاسته، حملات موفقیتآمیز میتواند بهسرعت قیمتها را بالا ببرد.
حماد حسین، اقتصاددان ارشد موسسه کپیتال اکونومیکس، گفت: «تا زمانی که درگیری بهطور قطعی پایان نیابد، احتمال افزایش قیمت نفت همچنان بیش از احتمال کاهش آن خواهد بود.»
ذخایر نفت ایران روی کشتیها رو به پایان است
ایران، برخلاف عربستان و امارات، مسیر جایگزینی برای دورزدن تنگه هرمز ندارد و نفت خامی که بهتازگی بارگیری کرده، پشت محاصره آمریکا در دهانه خلیج فارس گرفتار مانده است. بنابر برآورد تحلیلگران، کامیونها حداکثر میتوانند روزانه ۴۰ هزار بشکه نفت حمل کنند. این رقم در برابر صادرات روزانه نزدیک به دو میلیون بشکهای ایران پیش از جنگ بسیار ناچیز است.
در همین حال، حجم نفت خام ایران که پیشتر بارگیری شده و اکنون روی کشتیهای خارج از محدوده محاصره قرار دارد و همچنان برای تهران درآمد ایجاد میکند، از ۲۹ میلیون بشکه در اوایل سپتامبر به حدود ۱۵ میلیون بشکه کاهش یافته است. کپلر انتظار دارد با سرعت کنونی، این ذخایر که بیشترشان راهی چین هستند، تا اوایل یا اواسط اکتبر تمام شوند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز یکشنبه به فاکس نیوز گفت: «احتمالا ظرف دو هفته آینده، آخرین محمولههای نفتشان را به چین تحویل میدهند و پس از آن دیگر چیزی نخواهند داشت.»
در حال حاضر به نظر میرسد حملات ایران به کشتیها در هرمز کاهش یافته است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) روز یکشنبه اعلام کرد که اگرچه سطح تهدید همچنان بالاست، طی ۷۲ ساعت گذشته هیچ حمله یا اختلال تاییدشدهای در هرمز رخ نداده است.
اگرچه رسانههای ایران اخیرا از ادامه حملات در تنگه هرمز خبر دادهاند، آخرین حمله ثبتشده توسط این سازمان به ۲۳ سپتامبر مربوط است.
به گفته تحلیلگران، این وقفه ممکن است تلاشی برای سنجش تمایل دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، به توافق در جریان نشست هفته گذشته مجمع عمومی سازمان ملل متحد بوده باشد؛ با این حال، شاید تنها آرامشی موقت باشد.
ریچارد برونز، از بنیانگذاران موسسه «انرژی اسپکتس» (Energy Aspects) و مدیر بخش ژئوپلیتیک آن، گفت: «اگر رهبران ایران احساس کنند کنترلشان بر هرمز در حال تضعیف است، خطر اینکه برای تشدید درگیری به دنبال راههای دیگری بروند، افزایش مییابد.»