«لیسبون فاینالز»، پلتفرمی که آنتونیو بواونتورا راهاندازی کرده، فقط برای تماشای هواپیماها نیست و از مه منبع آزاد دادههای پرواز، صدا، لرزش و ارتفاع در یک کلیک است.
در قلب لیسبون، جریان زندگی روزمره بارها با عبور هواپیماها قطع میشود؛ پیامد مستقیم وجود فرودگاهی در مرکز شهر، احاطهشده با مناطق مسکونی. برای هزاران شهروند لیسبون، عبور پیدرپی هواپیماها دیگر چیز تازهای نیست و برای خیلیها حتی دیگر مشکل به نظر نمیرسد.
آگهی
آگهی
آنتونیو بوآونتورا توضیح میدهد: «دیگر عادت کردهام و صادقانه بگویم، پدربزرگ و مادربزرگم در آلوالاده خانهای داشتند و من از بچگی هواپیماها را میدیدم که از بالا عبور میکردند.» این ساکن پایتخت پرتغال از پشتبام آپارتمانی که در آن زندگی میکند، چشماندازی ویژه به سوی این «پرندگان غولپیکر» فلزی دارد.
هواپیماها یکی پس از دیگری با نظمی ریتمیک گفتوگوی این شهروند پرتغالی با یورونیوز را قطع میکنند. او میگوید: «تعداد هواپیماهایی که قرار است از فراز لیسبون عبور کنند هر روز بیشتر میشود، اما من دیگر عادت کردهام. فکر میکنم همه لیسبونیها به این عادت کردهاند که هواپیماها از بالای سرشان رد شوند.»
همین موضوع الهامبخش راهاندازی "Lisbon Finals" (منبع به زبان پرتغالی) شد؛ پلتفرمی آنلاین که شمار پروازهایی را که از آسمان لیسبون عبور میکنند ثبت میکند و تنها به این کار محدود نیست.
آنتونیو توضیح میدهد: «دیدم میتوانیم خیلی فراتر برویم؛ اندازهگیریهایی درباره هواپیماها انجام دهیم و از دسیبل صدا تا لرزش واردشده به دیوارها را ثبت کنیم. این طور بود که کمکم این سیستم را ساختم.» او میگوید این سامانه همچنان در حال تحول است و جا برای رشد دارد: «سیستم باز طراحی شده تا بتوان ایستگاههای اندازهگیری مختلفی را در آن ادغام کرد.»
آنتونیو که تحصیلات پایهاش در مدیریت بازرگانی است و سالهایی را هم در چند کشور خارجی زندگی کرده، میگوید انگیزهاش علاقه به هوانوردی و کنجکاوی درباره پروازهایی بود که از آنجا عبور میکردند: «این کار تقریبا از سر شوخی شروع شد.»
او با کمک هوش مصنوعی ایستگاهی روی پشتبام برپا کرده که متغیرهای مختلفی مانند سرعت، ارتفاع، صدا و لرزش را جمعآوری و اندازهگیری میکند و سپس این دادهها را از طریق یک پلتفرم آنلاین گردآوری و به صورت رایگان در اختیار عموم میگذارد.
او توضیح میدهد: «هدف همین است؛ اطلاعاتی که برای همه در دسترس باشد؛ انجمنها، شهروندان، علاقهمندان به هوانوردی؛ این که بدانیم چه چیزی از فراز آسمان، بالای پشتبام من و بالای لیسبون عبور میکند.»
علاوه بر اطلاعات عددی، میتوان نوع دیگری از دادهها را نیز مشاهده کرد؛ از شماره پروازها و نام شرکتهای هواپیمایی گرفته تا تصاویر خود هواپیماها که در این پلتفرم و در یک صفحه اینستاگرام وابسته (منبع به زبان پرتغالی) منتشر میشود. همه این فرایند به صورت خودکار انجام میشود. آنتونیو تاکید میکند: «تمام سیستم کاملا خودگردان است و خودش کار میکند.»
سرمایهگذاری اولیه حدود هزار یورو بود که صرف تهیه تجهیزات لازم برای برپا کردن ایستگاه فیزیکی شد. او توضیح میدهد: «تقریبا یک ماه و نیم طول کشید تا این ایستگاه را بسازم.» این شهروند لیسبونی میگوید برنامهنویسی سایت «کمی بیشتر طول کشید» و این که این پروژه در واقع کاری است که همیشه ناتمام میماند.
او در گفتوگو با یورونیوز میگوید: «همیشه کمی برای بهبود سیستم و انجام اصلاحات بر اساس دادهها کار میکنم، چون همیشه میتوانیم همبستگیهای جدیدی پیدا کنیم.»
نخستین اندازهگیری این ایستگاه در ۳ مه انجام شد، در حالی که تا کنون در قالب این پروژه بیش از ۳۹ هزار پرواز ثبت شده است؛ پروژهای که قرار است بیطرف بماند و از هرگونه موضعگیری دور باشد.
او میگوید: «من عاشق هوانوردی هستم. هدف این پلتفرم این است که واقعا بیطرف بماند و دادهها را در اختیار کسانی بگذارد که به آنها نیاز دارند و میخواهندشان.» او میافزاید: «اندازهگیریها کاملا بیطرفانه است و فکر میکنم خود اعداد به اندازه کافی گویا هستند.»
تخلفات در ساعات شبانه ادامه دارد
با وجود آن که به صدا عادت کرده، آنتونیو بوآونتورا میداند عبور هواپیماها میتواند برای برخی افراد، به ویژه در ساعات استراحت، به معضلی جدی تبدیل شود؛ موضوعی که او تا پیش از آمدن به پایتخت پرتغال از آن آگاه نبود.
این شهروند پرتغالی که در فرانسه بزرگ شده، اعتراف میکند: «دیدن هواپیماهایی که شبها از آسمان لیسبون عبور میکنند برایم تعجبآور بود.» او میگوید در فرانسه همیشه میدانست که برای عبور هواپیماها در ساعات شب «ممنوعیتهای سنگینی» وجود دارد.
در فرودگاه اومبرتو دلگادو، ترافیک شبانه بین ساعتهای ۰۰:۰۰ و ۰۶:۰۰ محدود شده است. قوانین فعلی سقف ۹۱ حرکت در هفته را با حداکثر ۲۶ حرکت در هر شب تعیین میکند، علاوه بر معیارهایی که به سطح نویز هواپیماها مربوط است.
یکی از شاخصهایی که در این پروژه برای عموم قابل مشاهده است، تعداد تخلفات احتمالی از این محدودیتهاست. بررسی سایت نشان میدهد که فقط در ماه ژوئیه ۱۴۷۷ پرواز شبانه در بازه زمانی بین ۲۳:۰۰ و ۰۶:۵۹ ثبت شده است. به گفته این پلتفرم، از این میان ۳۹۷ مورد تخلف از دوره تنظیمشده توسط آناک، سازمان ملی هوانوردی غیرنظامی پرتغال (ANAC) محسوب میشود و دستکم ۲۰۷ مورد از آنها «تخلفات بحرانی» است؛ یعنی پروازهایی با دادههای نویز بالاتر از ۹۸٫۹ دسیبل.
زرو (ZERO): «باید هرچه سریعتر برای تعطیلی فرودگاه در مرکز شهر اقدام شود»
انجمنهای محیطزیستی مانند زرو (ZERO) نسبت به تاثیر آلودگی صوتی ناشی از هواپیماها در منطقه کلانشهری لیسبون و پیامدهای احتمالی آن برای ساکنان هشدار میدهند.
در آوریل این انجمن طرح اقدام برای کاهش نویز (PAR) ۲۰۲۴-۲۰۲۹ (منبع به زبان پرتغالی) فرودگاه اومبرتو دلگادو را ارزیابی کرد؛ سندی که از سوی شرکت آنا – فرودگاههای پرتغال برای اجرای دستورالعمل اروپایی درباره نویز تدوین شده و تمرکز آن بر حفظ سطح نویز در حدود Lden ≤ 65 dB(A) و Ln ≤ 55 dB(A) است. به گفته زرو، این طرح «نشاندهنده وضعیتی با ناکارآمدی عمیق و ناکافی بودن جدی اقدامات پیشنهادی» است.
بر اساس این طرح، در محدوده تاثیر فرودگاه لیسبون، ۶۳ هزار و ۸۷۹ نفر هر شب بین ساعتهای ۲۳ و ۷ در معرض سطح صدایی بالاتر از ۵۵ دسیبل A**)** قرار میگیرند؛ رقمی که به گفته زرو «۳۵ برابر بیشتر از شمار افرادی است که در اطراف فرودگاه مادرید تحت تاثیر قرار میگیرند» و نشان میدهد باید برای تعداد بسیار بیشتری از ساختمانها اقدامات کاهشدهنده نویز انجام شود. به باور این سازمان، لازم است طرح اقدام برای کاهش نویز بازنگری شود تا «برنامهای متناسب با ابعاد واقعی مساله تدوین شود».
از دیگر اقدامات پیشنهادی «تسریع در بازنگری قرارداد واگذاری بهرهبرداری از فرودگاه است تا امکان تعطیلی فرودگاه اومبرتو دلگادو فراهم شود»؛ اقدامی که تنها پس از افتتاح فرودگاه جدید در منطقه کلانشهری لیسبون امکانپذیر خواهد بود.
انتظار میرود فرودگاه جدید «لوئیس د کاموئش» که قرار است در میدان تیر آلکوشته ساخته شود، در سال ۲۰۳۷ به بهرهبرداری برسد؛ رویدادی که به معنای توقف همزمان عملیات پروازی در فرودگاه اومبرتو دلگادو خواهد بود.