دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا این توافق در ونزوئلا را «بزرگترین قرارداد نفتی تاریخ جهان» می نامد، اما جز یک پست در شبکههای اجتماعی، کاخ سفید درباره آن تقریبا سکوت کرده است.
ترامپ گفت توافقی که شب جمعه اعلام شد به ایالات متحده سهمی در ذخایر عظیم نفت ونزوئلا میدهد؛ گامی در جهت هدف او برای استخراج انرژی از این کشور، پس از آنکه نیروهای آمریکایی در یورشی نیمهشب در ژانویه نیکولاس مادورو، رئیسجمهور وقت، را بازداشت کردند و برای رویارویی با اتهام های فدرال قاچاق مواد مخدر به نیویورک آوردند.
آگهی
آگهی
دلسی رودریگز، رهبر موقت ونزوئلا، این توافق را گامی به سوی بهبود اقتصادی توصیف کرد که صنعت نفت کشور را نوسازی خواهد کرد. او در نطقی تلویزیونی خطاب به مردم که اواخر یکشنبه شب پخش شد، تاکید کرد حاکمیت ونزوئلا محفوظ است و گفت میخواهد کشورش به یک قدرت بزرگ انرژی در جهان تبدیل شود.
او شنبه، پیشتر گفته بود که ذخایر نفتی «دیگر یک آمار سرد و بیجان نخواهد بود و به راهحل های ملموس تبدیل میشود. مسکن یکی از آن هاست».
اما پاسخ بسیاری از پرسش ها، از جمله این که این ذخایر چه زمانی قابل بهرهبرداری خواهد بود و چه کسی هزینه لازم برای این کار را میپردازد، بلافاصله روشن نبود. هنوز متن رسمی هیچ توافقی منتشر نشده است.
آنچه تاکنون روشن است و آنچه همچنان مبهم مانده، در ادامه آمده است:
شرایط توافق چیست؟
دولت آمریکا و یک بهرهبردار خصوصی بینام در ونزوئلا شرکتی جدید تشکیل دادهاند که حق توسعه میادین نفتی دستنخورده را دریافت کرده است.
در بیانیهای از سوی رودریگز آمده است که این توافق شامل توسعه ۱۷ میدان با ظرفیت اثباتشده ۶۵ میلیارد بشکه است. در این بیانیه گفته شده این توافق میتواند ۱۰۰ میلیارد دلار (۸۶ میلیارد یورو) سرمایهگذاری به صنعت نفت ونزوئلا جذب کند و بیش از ۲۰۹ میلیارد دلار (۱۸۰ میلیارد یورو) مالیات برای کاراکاس به همراه داشته باشد.
ترامپ گفت این توافق توسط وزیر خارجه، مارکو روبیو، وزیر دفاع، پیت هگزت، و رودریگز مذاکره شده است.
بر اساس این توافق، ایالات متحده ۵۵ درصد از تولید موثر شرکت خصوصی جدید را در اختیار خواهد داشت؛ سهمی که شامل سهام مالکیتی و حق خرید نفت به قیمت تمامشده است. به گفته یک مقام آمریکایی که مجاز به اظهارنظر علنی نبود و به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد، نفت خریداریشده توسط آمریکا برای ذخیرهسازی در ذخایر راهبردی نفت این کشور و همچنین برای ارتش استفاده خواهد شد.
به گفته این مقام، این شرکت از نظر حجم ذخایر اثباتشده دومین دارنده شرکتی نفت در جهان پس از آرامکوی سعودی خواهد بود.
واکنش ونزوئلاییها چه خواهد بود؟
برخی در ونزوئلا این توافق را خیانتی به موضعی دانستند که دولتشان طی دههها بر آن تاکید کرده است: منابع ونزوئلا برای ونزوئلاست و رهبران اجازه نخواهند داد دولت آمریکا به این منابع دسترسی پیدا کند.
ریکاردو هاوسمان، استاد دانشگاه هاروارد و وزیر پیشین برنامهریزی ونزوئلا، این توافق را «شرمآور» توصیف کرد.
هاوسمان در شبکههای اجتماعی نوشت که «ونزوئلاییها به این توافق نامشروع احترام نخواهند گذاشت و هیچ شرکت بزرگ نفتی آمریکایی آن را جدی نخواهد گرفت، چون میداند دوام نخواهد داشت» و افزود که رودریگز «هیچ مشروعیت یا اختیار قانونی برای متعهد کردن ونزوئلا به چنین توافقی ندارد».
رودریگز در سخنرانی سراسری خود به بخشی از انتقادهای اولیه پاسخ داد.
رودریگز گفت: «یک نکته باید کاملا روشن باشد: ونزوئلا مالکیت و حاکمیت خود بر منابعش را حفظ میکند.» او گفت هدف این است که به توافق های دیگری با شرکت های خصوصی فراملی از جمله شورون، رپسول و شل برسند.
او افزود: «میخواهیم یک قدرت انرژی، تولیدکننده بزرگ نفت، صادرکننده مهم گاز و توسعهدهنده عمده پتروشیمی ملی باشیم.»
واکنش در کنگره آمریکا چیست؟
هنوز روشن نیست کنگره در این ترتیبات نقشی خواهد داشت یا نه، اما قانونگذاران هر دو حزب به سرعت موضعگیری کردند.
حامیان ترامپ آن را یک پیروزی خواندند.
سناتور برنی مورنو، جمهوریخواه از ایالت اوهایو، گفت این یک توافق تاریخی است که به هر دو کشور کمک میکند. او در شبکههای اجتماعی نوشت: «اگر تصمیم با دموکرات های واشنگتن دیسی بود، مادورو هنوز در قدرت بود، نفت ونزوئلا با نصف قیمت به چین میرفت و مردم ونزوئلا توسط یک رژیم فاسد غارت میشدند.»
این توافق از سوی دموکرات هایی که میگویند بازداشت مادورو وسیلهای برای رسیدن به این هدف بوده، محکوم شد.
سناتور تیم کین، دموکرات از ویرجینیا، گفت ترامپ از ابتدا در پی نفت ونزوئلا بوده و این را «فسادی در مقیاسی عظیم» نامید.
کین در شبکههای اجتماعی نوشت: «آیا قیمت ها برای آمریکایی ها پایین میآید؟ چه کسی میداند؛ اما احتمالا نه آنقدر که ترامپ با جنگ احمقانهاش با ایران آن ها را بالا برده است.»
سناتور کریس ون هلن، دموکرات از مریلند، گفت ترامپ «جان نظامیان ما را به خطر انداخت تا نفت ونزوئلا را برای دوستان میلیاردرش بگیرد».
چه پرسشهایی همچنان بیپاسخ مانده است؟
بسیاری از جزئیات مهم همچنان نامشخص است؛ از جمله این که چه کسی هزینه سرمایهگذاری های لازم را تامین میکند، هویت بهرهبردار خصوصی چیست و سهم دقیق آمریکا در این شرکت چگونه تقسیم میشود.
آمریکا ۵۵ درصد از تولید موثر شرکت را دریافت میکند، اما روشن نیست چه بخشی از این سهم از محل مالکیت و چه بخشی از محل حق خرید نفت به قیمت تمامشده به دست میآید.
همچنین معلوم نیست صنعت نفت جهان چگونه واکنش نشان خواهد داد. متقاعد کردن شرکت های بزرگ نفتی آمریکایی برای بازگشت به منطقه، با توجه به بیثباتی سیاسی و زیرساخت های آسیبدیده، میتواند دشوار باشد.
شورون، تنها شرکت نفتی آمریکایی که در حال حاضر در ونزوئلا فعال است، از اظهار نظر خودداری کرد. جدا از اعلام ترامپ، شورون پیشتر در حال مذاکره برای گسترش سرمایهگذاری در این کشور بود. اکسونموبیل نیز از اظهارنظر خودداری کرد.
دیوید آکسلی، اقتصاددان ارشد حوزه اقلیم و کالاها در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، نوشت که در ظاهر امر این توافق میتواند ذخایر نفتی آمریکا را دو برابر کند و وابستگی به نفت خام کانادا و مکزیک را کاهش دهد. اما آکسلی در یادداشتی هشدار داد که موانع لجستیکی وجود دارد و گفت ممکن است ارزشگذاری ذخایر ونزوئلا در دوران هوگو چاوز، رئیسجمهور پیشین، بیش از اندازه برآورد شده باشد.
او نوشت حتی با وجود تضمین های حقوقی و امنیتی هم روشن نیست که شرکت های نفتی آمریکایی «مشتاق سرمایهگذاری باشند» و یادآور شد «شاید فرصت های تجاری جذابتری در جاهای دیگر وجود داشته باشد».