همزمان با هشدار گوترش درباره بازگشت آزمایشهای هستهای، روسیه یک موشک بالستیک قارهپیما با قابلیت حمل کلاهک هستهای آزمایش کرد؛ در حالی که مقامهای اروپایی میگویند شواهدی از آمادگی مسکو برای حمله قریبالوقوع به ناتو در دست ندارند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام خود به مناسبت روز جهانی مقابله با آزمایشهای هستهای نسبت به پیامدهای ازسرگیری این آزمایشها برای امنیت و ثبات بینالمللی هشدار داد و از کشورهای دارای سلاح هستهای خواست به توقفهای موجود پایبند بمانند و برای لازمالاجرا شدن پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای اقدام کنند. ۲۹ اوت هر سال بهعنوان روز جهانی مقابله با آزمایشهای هستهای گرامی داشته میشود.
آگهی
آگهی
گوترش در این پیام گفت آزمایشهای هستهای نشانه قدرت نیستند، بلکه اعتماد میان کشورها را درهم میشکنند، زمینه را برای آزمایشهای متقابل فراهم میکنند و به رقابت تسلیحاتی هستهای دامن میزنند. او همچنین به پیامدهای انسانی و زیستمحیطی آزمایشهای گذشته اشاره کرد و گفت جوامعی که از این آزمایشها آسیب دیدهاند، همچنان با آثار آن زندگی میکنند.
همزمانی پیام گوترش با آزمایش موشکی روسیه
این پیام در شرایطی منتشر شد که یک روز پیش از آن، روسیه از پرتاب آزمایشی یک موشک بالستیک قارهپیما خبر داده بود؛ موشکی با قابلیت حمل کلاهک هستهای که در این پرتاب از کلاهکهای آموزشی استفاده شد.
با این حال وزارت دفاع روسیه اعلام کرد این موشک با سوخت جامد از پایگاه پلستسک پرتاب شده و کلاهکهای آموزشی آن به منطقه تعیینشده در میدان آزمایشی کورا در شبهجزیره کامچاتکا رسیدهاند. به گفته این وزارتخانه، هدف از پرتاب، بررسی و تایید ویژگیهای تاکتیکی، فنی و پروازی سامانه موشکی بوده است.
این پرتاب، آزمایش یک سامانه موشکی بود و با آزمایش هستهای، که مستلزم انفجار هستهای است، تفاوت دارد.
«جهان نباید شاهد انفجار هستهای دیگری باشد»
گوترش در پیام خود تاکید کرد که جهان نباید شاهد انفجار هستهای دیگری باشد و از همه کشورهای دارای سلاح هستهای خواست توقفهای موجود در آزمایشهای هستهای را حفظ کنند و برای لازمالاجرا شدن پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای گام بردارند. او گفت در شرایطی که تنش، شکاف و بیاعتمادی ژئوپلیتیکی افزایش یافته است، پیامدهای آزمایشهای هستهای گذشته همچنان باید بهعنوان هشداری برای جهان در نظر گرفته شوند.
همزمانی این پیام با آزمایش موشکی روسیه بار دیگر توجهها را به تواناییهای هستهای مسکو و وضعیت امنیتی اروپا جلب کرده است. پرتاب این موشک در شرایطی انجام شد که جنگ روسیه علیه اوکراین ادامه دارد و سفر غیرمنتظره جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، به مسکو نیز به گمانهزنی درباره نگرانی واشنگتن از اقدامات احتمالی روسیه علیه اعضای ناتو دامن زده است.
مقامهای اروپایی: شواهدی از حمله قریبالوقوع روسیه به ناتو نداریم
در همین حال، ارزیابی مقامهای اروپایی تصویر متفاوتی ارائه میدهد. بلومبرگ به نقل از مقامهای اروپایی گزارش داده است که دستگاههای اطلاعاتی این کشورها شواهدی در اختیار ندارند که نشان دهد روسیه در حال آماده شدن برای یک حمله متعارف علیه کشورهای عضو ناتو یا کشورهای بالتیک است. به گفته این مقامها، ارزیابی آنها از تهدید روسیه نیز تغییر نکرده است.
این ارزیابی در حالی مطرح شده که گزارشهای اخیر درباره سفر رتکلیف به مسکو، احتمال تلاش واشنگتن برای هشدار به روسیه درباره هرگونه اقدام علیه اعضای ناتو را مطرح کردهاند. رویترز نیز به نقل از منابع خود گزارش داده است که موضوع عملیات احتمالی روسیه علیه ناتو در گفتوگوهای رتکلیف با مقامهای روس مطرح شده است. در مقابل، دونالد ترامپ نگرانیها درباره احتمال حمله روسیه به ناتو را کمرنگ کرده و سفر رئیس سازمان سیا را تا حد زیادی یک دیدار معمول توصیف کرده است.
مقامهای اروپایی که با بلومبرگ گفتوگو کردهاند همچنین احتمال نمیدهند که نگرانی درباره حمله روسیه به ناتو، تنها یا اصلیترین محور سفر رتکلیف بوده باشد. به گفته این مقامها، پایان دادن به جنگ اوکراین، تاکید بر تعهد اعضای ناتو به ماده ۵ و جنگ ایران نیز از جمله موضوعاتی بوده که احتمالا در این دیدار مطرح شده است. با این حال، آنها در جریان جزئیات گفتوگوهای رتکلیف با طرف روس نبودهاند و این ارزیابی بر پایه اطلاعات خودشان و برداشت آنها از اهداف احتمالی سفر شکل گرفته است.
نگرانی از اقدامهای محدود روسیه
نبود شواهد درباره آمادهسازی روسیه برای یک حمله متعارف گسترده، به معنای منتفی بودن همه سناریوهای دیگر نیست. در ارزیابیهای امنیتی غرب، احتمال اقدامهای محدودتر، از حملههای پهپادی و موشکی گرفته تا خرابکاری و دیگر عملیات ترکیبی، همچنان مطرح است.
موسسه مطالعات جنگ در ارزیابی اخیر خود گفته است شواهدی از آمادهسازی روسیه برای یک تهاجم گسترده به کشورهای بالتیک وجود ندارد و مقامهای استونی و لتونی نیز گفتهاند ارزیابی آنها از تهدید روسیه تغییر نکرده است. با این حال، این موسسه احتمال حملههای هوایی، موشکی یا پهپادی و حتی یک تعرض محدود به یکی از کشورهای بالتیک را مطرح کرده و نوشته است چنین اقدامی میتواند با هدف آزمودن واکنش ناتو و میزان آمادگی این ائتلاف برای اجرای ماده ۵ انجام شود.
در نتیجه، ارزیابیهای موجود در اروپا میان دو سناریو تفاوت میگذارند؛ از یک سو، در حال حاضر نشانهای از آمادگی روسیه برای یک حمله متعارف گسترده به ناتو دیده نمیشود و از سوی دیگر، نگرانی درباره اقدامهای محدود یا ترکیبی و تلاش احتمالی مسکو برای آزمودن انسجام این ائتلاف همچنان پابرجاست.