بازار بزرگ تهران این روزها مملو از خریدارانی است که امیدوار هستند بتوانند کالاهای اساسی را با قیمت مناسبتری نسبت به فروشگاههای مواد غذایی سراسر کشور پیدا کنند.
قیمت برنج در این فروشگاهها نسبت به پیش از جنگ چهل روزه ۶۰ درصد و قیمت گوشت ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. بسیاری از خانوادهها با این قیمتهای سرسامآور بهسختی میتوانند از عهده خرید نیازهای اولیه خود برآیند.
آگهی
آگهی
از سوی دیگر نرخ بیکاری بهشدت در حال افزایش است و کسانی که هنوز شاغل هستند برای درآمدی که ارزش آن نسبت به یک سال قبل به نصف رسیده است، ساعتهای بیشتری کار میکنند. در نتیجه، مواد غذایی، دارو و تقریبا همه چیزهای دیگر، به جز بنزین که یارانهای است، بیش از پیش از دسترس مردم خارج شده است.
مسعود، یکی از ساکنان تهران که تنها نام کوچک خود را میگوید در مورد شرایط اقتصادی اظهار داشت: «در واقع، فرقی نمیکند به چه چیزی نگاه کنید؛ چه غذا، چه دارو، چه مواد شوینده یا اساسا هر چیزی که مردم در زندگی روزمره خود به آن نیاز دارند، قیمتها بهشدت بالا رفتهاند.»
او افزود: «زندگی برای ما، بهخصوص برای افرادی مثل ما که با حقوق ثابت زندگی میکنیم، بسیار دشوار شده است.»
اکنون که نزدیک به شش ماه از حمله آمریکا و اسرائیل میگذرد، اقتصاد ایران زیر فشار تحریمها و محاصره دریایی وضع شده از سوی آمریکا بهشدت آسیب دیده است. محاصره دریایی صادرات نفت را بسیار دشوار کرده است.
هنوز مشخص نیست آیا تشدید فشارهای اقتصادی در آینده نزدیک به امتیازدهیهای نظامی یا سیاسی از سوی ایران منجر خواهد شد یا نه؛ اما برخی کارشناسان درباره چنین احتمالی تردید دارند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
از زمان آغاز جنگ، ایران به شماری کشورهای نفتخیز همسایه و پایگاههای آمریکا در منطقه حمله کرده و عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز را مختل کرده است؛ تنگهای که بزرگترین مزیت راهبردی ایران محسوب میشود.
ایران تلاش میکند از این فشار تلافیجویانه که باعث افزایش قیمت انرژی در سراسر جهان شده است برای پایان دادن به جنگ با بهترین شرایط ممکن استفاده کند.
تهران خواستار کاهش تحریمهاست و به دنبال آن است که کنترل کافی بر تنگه هرمز داشته باشد تا بتواند از کشتیهایی که برای انتقال انرژی و سایر کالاها از این مسیر عبور میکنند، هزینه دریافت کند.
هدفی که از مهار برنامه هسته ای به بازگشایی تنگه هرمز رسید
دولت ترامپ اکنون در جنگی که با هدف مهار برنامه هستهای ایران آغاز شد، بر سر کنترل یک آبراه با ایران درگیر است. واشنگتن وعده داده است تحریمهای سختگیرانهتری اعمال کند تا جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار دهد و به تسلیم وادار کند.
اما کارشناسان میگویند دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا ممکن است توانایی ایران برای ادامه مقاومت را بیش از حد دستکم گرفته باشد.
ایران سالهاست هدف تحریمهای غرب قرار دارد و در این مدت مهارت زیادی در دور زدن بخشی از این تحریمها پیدا کرده است.
ایران تولید داخلی را افزایش داده، از شبکههای غیررسمی تجارت فرامرزی استفاده کرده، کالاهای تحریمشده را از طریق کشورهای ثالث خریداری کرده و برای انتقال نفت خود از یک ناوگان سایه استفاده کرده است.
بر اساس پیشبینی صندوق بینالمللی پول، نرخ تورم در ایران تا پایان سال ممکن است به نزدیک ۷۰ درصد برسد و انتظار میرود اقتصاد این کشور که پیش از جنگ نیز در اثر یک دهه تحریم بهشدت آسیب دیده بود، بیش از ۵ درصد کوچک شود.
نگرانیها بابت افزایش احتمالی قیمت بنزین
اگرچه قیمت بنزین به لطف یارانههای دولتی همچنان پایین باقی مانده است، اما با محدودتر شدن عرضه حتی این وضعیت نیز ممکن است ادامه پیدا نکند.
یکی از دستیاران رئیسجمهور ایران هفته گذشته به تلویزیون دولتی گفت که کشور اکنون روزانه بیش از میزان تولید داخلی خود بنزین مصرف میکند و ممکن است ناچار به افزایش قیمتها شود. اقدامی که در گذشته و به طور خاص در آبان ۹۸ به اعتراضات گسترده منجر شد.
اعتراضهای دیماه گذشته در ایران در سراسر کشور گسترش یافته بود، اما بهشدت سرکوب شد. هزاران نفر کشته شدند و گفته میشود دهها هزار نفر نیز بازداشت شدهاند.
رهبران ایران اعلام کردهاند که شرکت در اعتراضات ضدحکومتی میتواند «خیانت» محسوب میشود و مجازات آن میتواند اعدام باشد.
«کوبندهترین عملیات اقتصادی» علیه ایران
دونالد ترامپ روز چهارشنبه در شبکههای اجتماعی وعده داد که علیه ایران «کوبندهترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده» را به اجرا بگذارد.
او همچنین کشورهای و شرکتهایی را که همچنان با ایران تجارت کنند، به اعمال تحریمهای ثانویه تهدید کرد.
امارات عربی متحده که سالها به ایران کمک کرده بود تحریمها را دور بزند و کالاهایی را از کشورهای دیگر دریافت کند، این هفته اعلام کرد که تمام تجارت خود با تهران را به حالت تعلیق درمیآورد.
دونالد ترامپ یک روز پیش از اعلام این تصمیم با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات عربی متحده تماس گرفته بود.
با تشدید مشکلات اقتصادی، دولت مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، اعلام کرده است که از پایان جنگ از راه مذاکره حمایت میکند.
مسعود پزشکیان گفته است: «آنچه برای ما اهمیت دارد، معیشت مردم و وضعیت اقتصادی آنهاست و ما هر کاری از دستمان برمیآید برای مقابله با این وضعیت انجام میدهیم.»
اما قدرتمندترین نیروی سیاسی و نظامی در ایران همچنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است؛ نیرویی شبهنظامی که پس از مقاومت در برابر حملات هوایی آمریکا و اسرائیل حتی قدرتمندتر شده است.
سپاه خواستار کسب امتیازات بیشتری از آمریکا مانند به رسمیت شناختن کنترل ایران بر تنگه هرمز و دریافت غرامت مالی بابت خسارات ناشی از جنگ است.
در شرایطی که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ متوقف شده است، جناحهای تندرو در ایران معتقدند کشورشان میتواند فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ را برای مدت طولانیتری نسبت به رقبای خود تحمل کند.
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در ماه جاری محسن رضایی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران را به عضویت در شورای عالی امنیت ملی، یکی از قدرتمندترین نهادهای امنیتی کشور، منصوب کرد. اقدامی که از سوی تحلیلگران به نشانه تمایل رهبر سوم جمهوری اسلامی به رویکرد تند تلقی شد.
نابودی بیش از یک میلیون شغل در سه ماهه اول دوره جنگ
آمار رسمی دولت، نرخ بیکاری ایران را ۹.۱ درصد اعلام میکند، هرچند رسانههای وابسته به حکومت گفتهاند رقم واقعی احتمالا چند برابر این رفم است.
یکی از مقامهای وزارت کار هفته گذشته اعلام کرد که تا اواخر ماه مه، یعنی تنها سه ماه پس از آغاز جنگ، بیش از یک میلیون شغل از بین رفته است.
در نشانهای از اینکه رهبران ایران دستکم تا حدی نسبت به واکنش افکار عمومی نگران هستند، حکومت در مقایسه با گذشته از اجرای سختگیرانه مقررات اجباری حجاب عقب نشسته است.
اما این روزها، بسیاری از ایرانیان بیش از هر چیز بر این تمرکز دارند که محدودیتهای اقتصادی چگونه سبک زندگی آنها را تحت تاثیر قرار داده است.