به گزارش اکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی و اسرائیلی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهزودی مواد هستهای نگهداریشده در یک تاسیسات مخفی در سوریه را خارج خواهد کرد. این اقدام در پی ماهها تلاش دیپلماتیک پشتپرده دولت ترامپ و دستیابی به تفاهمهایی با سوریه و اسرائیل انجام میشود.
بنابر این گزارش، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای دستیابی به توافقی دیپلماتیک با هدف ایمنسازی این مواد و جلوگیری از تشدید تنش میان اسرائیل، سوریه و احتمالا ترکیه بر سر این سایت حساس، تلاش فشردهای انجام دادند.
آگهی
آگهی
به گفته مقامات آمریکایی، این ماجرا موید رویکرد آقای ترامپ در قبال سوریه است و نشان میدهد که ایالات متحده چگونه از روابط نزدیک خود با دمشق برای خنثیکردن بحرانی بالقوه بهره برده است.
تبادل پرتنش تهدیدها و تلاشهای دیپلماتیک پشتپرده بر سر این سایت محرمانه، ماهها ادامه داشت تا سرانجام چند هفته پیش به نتیجه رسید. به گزارش اکسیوس، این روند محرمانه نگه داشته شده و تاکنون گزارشی درباره آن منتشر نشده بود.
برنامه هستهای مخفیانه بشار اسد
به گزارش اکسیوس، حکومت بشار اسد، رئیسجمهوری مخلوع سوریه برنامه مخفی هستهای با محوریت راکتور «الکبر» راهاندازی کرده بود.
اسرائیل در سال ۲۰۰۷ در چارچوب عملیاتی موسوم به «خارج از چارچوب» این راکتور را بمباران کرد. در پی این اقدام، بخش عمده برنامه هستهای سوریه نابود شد، با این حال چندین تاسیسات تحقیق و توسعه و انبار باقی ماند که عمدتا غیرفعال بودند.
پس از سقوط حکومت بشار اسد، آژانس بینالمللی انرژی اتمی با دولت جدید سوریه توافقی امضا کرد که به بازرسان این نهاد اجازه میداد از راکتور «الکبر» و چند تاسیسات دیگر مرتبط با فعالیتهای هستهای سوریه بازدید کنند.
به گفته چارلز لیستر، پژوهشگر موسسه خاورمیانه، دولت جدید سوریه مشتاق است مسائل حساس بهجامانده از حکومت بشار اسد، از جمله پروندههای تسلیحات هستهای و شیمیایی را حلوفصل کند، زیرا این مسائل میتوانند به تلاشهای دمشق برای احیای جایگاه بینالمللی سوریه آسیب بزنند.
«سایت ۹۹»
به گزارش اکسیوس، یکی از تاسیساتی که اسرائیل طی دو سال گذشته از نزدیک زیر نظر داشته، تاسیسات هستهای مخفی موسوم به «سایت ۹۹» است.
به گفته دو مقام اسرائیلی، حکومت بشار اسد مواد هستهای مرتبط با پروژه راکتور «الکبر» را در این محل نگهداری میکرد.
به گفته یک مقام آمریکایی، این مواد شامل کیک زرد، پسماندها و بقایای راکتور «الکبر» بود.
به گزارش اکسیوس، اگرچه مواد موجود در این تاسیسات قابلیت استفاده در ساخت سلاح هستهای را ندارند، اما از آنها میتوان برای تولید «بمب کثیف» استفاده کرد. «بمب کثیف» وسیله انفجاری متعارف است که بهجای ایجاد انفجار هستهای، مواد رادیواکتیو را در محیط پراکنده و منطقه را آلوده میکند.
به گفته مقامات اسرائیلی، ارتش اسرائیل اندکی پس از سقوط حکومت بشار اسد، ورودیهای این تاسیسات را بمباران کرد تا از دسترسی به آن جلوگیری کند.
توافق چگونه حاصل شد؟
به گفته یک مقام آمریکایی، اسرائیل و ایالات متحده بیش از یک سال است که درباره بهترین شیوه برخورد با «سایت ۹۹» گفتگو میکنند و مقامات ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید و نهاد همتای آن در دفتر نخستوزیری اسرائیل در این زمینه همکاری نزدیکی داشتهاند.
به گفته یک مقام اسرائیلی، اسرائیل به دولت آقای ترامپ صراحتا اعلام کرد که باقیماندن مواد هستهای در این تاسیسات را تحمل نخواهد کرد.
به گفته مقامات اسرائیلی، اسرائیل حتی تهدید کرده بود که اگر مواد هستهای از محل خارج نشوند یا نشانههایی از تلاش سوریه برای دسترسی به آنها مشاهده شود، این سایت را دوباره بمباران خواهد کرد.
با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، اسرائیلیها با وجود نگرانیهایشان، هیچگاه در آستانه بمباران این تاسیسات قرار نداشتند. به گفته یک مقام آمریکایی، در نهایت آمریکا و اسرائیل توافق کردند که بهترین رویکرد، جلب موافقت دولت سوریه برای خارجکردن این مواد است.
هنگامی که دولت ترامپ این موضوع را با دولت سوریه مطرح کرد، مقامات سوری گفتند از وجود مواد هستهای در این تاسیسات اطلاع نداشتند.
یک مقام آمریکایی گفت: «تنها شمار بسیار اندکی از افراد در آمریکا، اسرائیل و سوریه از این موضوع اطلاع داشتند.»
او افزود که آمریکا رابطهای سازنده با حکومت جدید سوریه برقرار کرده است. او گفت: «وقتی با سوریها روی موضوعی کار میکنیم، آنها شرکای خوبی هستند.»
به گزارش اکسیوس، چند هفته پیش، اسرائیلیهایی که سایت را زیر نظر داشتند تحرکاتی را در منطقه شناسایی کردند که باعث شد گمان کنند دولت جدید سوریه در حال عدول از تفاهمهای انجامشده و تلاش برای دسترسی به مواد هستهای است. اسرائیلیها حتی نگران بودند که ترکیه به دولت سوریه برای دستیابی به این مواد هستهای کمک کند.
یک مقام آمریکایی گفت: «اسرائیلیها همیشه جوانب مختلف مسائل را میسنجند تا مطمئن شوند همهچیز درست بهنظر میرسد و خوب است که چنین کاری میکنند.»
دولت ترامپ از اسرائیل خواست اقدامی انجام ندهد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را وارد ماجرا کرد. نتیجه این تلاشها، توافقی بود که سه هفته پیش میان آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دولت سوریه برای خارجکردن مواد هستهای از این سایت امضا شد.
به گفته مقامات آمریکایی، عملیات مربوط به «سایت ۹۹» همچنان ادامه دارد و این مواد هنوز از محل خارج نشدهاند.
یک مقام آمریکایی گفت: «اما تصور میکنیم همه از نتیجه راضی هستند. امیدواریم بتوانیم روند خارجکردن مواد را بهزودی آغاز کنیم و آن را تا پیش از پایان سال به اتمام برسانیم.»