مقامهای ایرانی تاکید کردهاند که پیشرفت مذاکرات تهران و مسقط درباره ترتیبات مربوط به تنگه هرمز، به معنای بازگشایی فوری این آبراه راهبردی نیست.
در حالی که تلاشهای منطقهای برای مدیریت بحران و کاهش تنشها ادامه دارد، مقامات ارشد سیاسی و نظامی ایران به صراحت اعلام کردند که مذاکرات جاری با عمان ارتباطی به بازگشایی تنگه هرمز ندارد و و عبور و مرور از این آبراه راهبردی، تنها در گرو پذیرش شروط تهران از سوی ایالات متحده است.
آگهی
آگهی
همزمان با این موضعگیریها، امارات متحده عربی از حمله موشکی به یک نفتکش متعلق به این کشور در تنگه هرمز خبر داده و آن را به شدت محکوم کرده است.
پافشاری سپاه و وزارت خارجه بر شروط بازگشایی تنگه هرمز
یک مقام آمریکایی روز جمعه مدعی شده بود که پیشرفتهای به دست آمده در مذاکرات ایران و عمان میتواند به زودی منجر به بازگشایی تنگه هرمز و از سرگیری صادرات نفت شود؛ روندی که در پی جنگ پنجماهه آمریکا و ایران مختل شده است. با این حال، تهران به سرعت این ادعا را رد کرد.
خبرگزاری تسنیم به نقل از حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گزارش داد: «بازگشایی تنگه هرمز منوط به سازوکارها و شرایط خاص جمهوری اسلامی ایران است و ارتباطی به مذاکرات میان ایران و عمان ندارد.»
سپاه پاسداران همچنین در بیانیهای با تاکید بر این موضوع اعلام کرد: «بازگشایی تنگه هرمز سازوکار مختص به خود را دارد. دشمن مجبور است شروط ایران را برای بازگشایی این تنگه بپذیرد و از دخالتهای کنونی خود در مذاکرات میان ایران، عمان و دیگر کشورها دست بردارد.»
او با اشاره به اینکه «جغرافیا پس از سالها به قلب جنگ بازگشته» از تنگه هرمز به عنوان «نه تنها یک گذرگاه اقتصادی» بلکه «ابزار استراتژیک قدرت و جنگ در تقابلهای جهانی» نام برد.
عراقچی: مذاکرات با عمان در مراحل پایانی است
در همین راستا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز شنبه اعلام کرد که گفتوگوها با عمان در حال «نزدیک شدن به مراحل پایانی» است اما در عین حال یادآور شد که «این به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.»
بر اساس گزارش ایرنا، عراقچی با اشاره به اینکه موضوعاتی نظیر «مسیر جدید تنگه هرمز» در چارچوب «مذاکرات نیروهای نظامی و دریایی دو کشور» ایران و عمان در جریان است، تصریح کرد: « باز شدن تنگه هرمز تابع شرایط دیگری از جمله جبران موارد نقض تفاهم نامه اسلام آباد از سوی امریکا است.»
او با طرح این ادعا که آمریکا بواسطه تلاش برای ایجاد مسیرهای جدید تردد در تنگه هرمز بند پنج تفاهمنامه اسلامآباد را نقض کرد، افزود: «موارد نقض تفاهمنامه پاکستان باید یک به یک پیگیری شود و این امریکا بود که تفاهمنامه را نقض کرد. بند پنج تفاهمنامه توسط جمهوری اسلامی ایران در حال انجام بود و قرار بود ظرف یک ماه شرایط تردد به حالت عادی بازگردد که اتفاقاً در طول دو هفته میزان ترددها به ۶۰ درصد شرایط عادی رسید، اما آمریکاییها به دنبال ایجاد مسیرهای جدیدی در تنگه هرمز بودند و علیرغم تذکرهایی که کشورمان داد ،آنان به دنبال خدشهدار کردن مدیریت ایران و تنگه هرمز برآمدند لذا نقض یادداشت تفاهم و مدیریت ایران بر تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی ایران به هیچ عنوان پذیرفتنی نیست.»
شروط ششگانه ایران برای بازگشایی تنگه
دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران در پیامی که به مناسبت «روز خبرنگار» منتشر شده، فهرست مطالبات صریح تهران را برای بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرد.
محمد باقر ذوالقدر با تاکید بر اینکه تا زمان «تصحیح رفتار آمریکا» تنگه هرمز باز نخواهد شد، به شش شرط که از دید دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نشانه تصحیح رفتار واشنگتن است، اشاره کرد:
۱. توقف دائمی هرگونه تهدید و اهانت به مقدسات ملت ایران.
۲. پایان دادن همیشگی به جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدان منطقهای آن (در لبنان، فلسطین، یمن و عراق).
۳. لغو محاصره دریایی و خروج کامل نیروهای نظامی (هوایی و دریایی) آمریکا از پیرامون مرزهای ایران.
۴. پرداخت بیکموکاست خسارات ناشی از «دو جنگ تجاوزکارانه و تحمیلی» به ایران.
۵. لغو کامل تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی علیه ملت ایران.
۶. آزادسازی بیقیدوشرط تمامی داراییهای مسدود و مصادرهشده مردم ایران.
دبیر شورای عالی امنیت ملی این شروط را «مطالبات مردم مبعوثشده ایران» خواند که بنا به اظهارات او طی «۱۶۰ روز حضور بیامان در میدان و خیابان» فریاد زده شده است. وی تاکید کرد که این نهاد عالی امنیتی، «چه در جنگ و چه در مذاکره» هرگز از این خواستهها کوتاه نخواهد آمد.
حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز و واکنش ابوظبی
در سایه بنبست دیپلماتیک بر سر بازگشایی این آبراه، تنشهای میدانی در خلیج فارس همچنان ادامه دارد. امارات عربی متحده روز شنبه اعلام کرد که ایران یک نفتکش متعلق به «شرکت ملی نفت ابوظبی» را حین عبور از تنگه هرمز هدف قرار داده است.
وزارت امور خارجه امارات با انتشار بیانیهای آنچه «حمله خصمانه ایران» خوانده شده را به شدت محکوم کرد. در این بیانیه آمده است که نفتکش اماراتی با موشک هدف قرار گرفته، اما خوشبختانه این حادثه تلفات جانی در پی نداشته است.
شرکت ملی نفت ابوظبی نیز روز جمعه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که از زمان آغاز جنگ در پنج ماه گذشته، تاکنون ۱۵ فروند از شناورهای این شرکت در تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفتهاند که «تنها ۳ مورد از آنها در هفته جاری رخ داده است.»
وزارت امور خارجه امارات در بیانیه خود آورده است: «هدف قرار دادن کشتیهای تجاری و استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار یا باجخواهی اقتصادی، مصداق اقدامات دزدی دریایی از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است.»
پیشتر، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داده بود که اواخر روز یکشنبه، چند پرتابه به یک کشتی در همان منطقه اصابت کرده است.
این حادثه در حالی رخ داده که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا پیشتر اعلام کرده بود ایالات متحده از روز دوشنبه هدایت کشتیها را از مسیر این آبراه حیاتی آغاز خواهد کرد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام نیز در همین راستا اعلام کرد که برای هدایت کشتیها از تنگه هرمز از ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ فروند هواگرد مستقر در خشکی و دریا، سکوهای بدونسرنشین چندحوزهای و ۱۵ هزار نیروی نظامی استفاده خواهد کرد.
ایران در حال حاضر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز را مختل کرده و خواستار دریافت حق ترانزیت (عوارض عبور) از کشتیها برای استفاده از این آبراه است؛ موضوعی که ایالات متحده به شدت با آن مخالفت میورزد.
این در حالی است که تهران همزمان در حال مذاکره با کشور همسایه خود، عمان بر سر ترتیبات مدیریت آینده تردد و ناوبری در این تنگه حیاتی و استراتژیک است.
ایران هنوز به حمله صورت گرفته در تنگه هرمز که بنا به ادعای مقامات اماراتی هدف آن یک نفتکش این کشور بوده، واکنش نشان نداده و مسئولیتی در این زمینه برعهده نگرفته است.
پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه که به سرعت به یک جنگ منطقهای تبدیل شد، تنگه هرمز مسیر عبور حدود یکپنجم از نفت و گاز طبیعی مایع جهان به شمار میرفت.
این در حالیست که تداوم انسداد این آبراه راهبردی در سایه تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن، تبعات قابل توجهی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته است.