مجله 'Journal of Mammalogy' با تلهعکاسی نشان داده اقلیتی از خرسهای 'Ursus arctos' با ردهای بسیار بلند قد و خطر خود را بزرگنمایی کرده و راه را برای پژوهش درباره زیرکی پستانداران باز میکنند.
انسان تنها پستانداری نیست که توانایی فریب دادن همنوعان خود را دارد. این نتیجه پژوهشی است که بر خرسهای قهوهای رشتهکوه کانتابری متمرکز است و با همکاری کارشناسان CSIC و FAPAS، چندین دانشگاه اسپانیا و اروپا و دولت خودمختار آستوریاس انجام شده است.
آگهی
آگهی
مقاله منتشرشده در نشریه Journal of Mammalogy (منبع به زبان اسپانیایی) حاکی از آن است که اقلیتی از خرسهایی که در ارتفاعات لئون، آستوریاس و کانتابریا زندگی میکنند، ممکن است برای اجتناب از رویارویی با رقبای بزرگتر، درباره اندازه واقعی خود «دروغ بگویند». چگونه؟ از طریق نشانهها و علامتهایی که این پستانداران برای علامتگذاری قلمرو در محیط اطراف خود بر جا میگذارند.
هفت خرس نر (۴٫۳ درصد از ۱۶۴ خرس ردیابیشده) با بالا رفتن از درخت یا استفاده از تنهها و دیگر نوعی سکوها، نشانهگذاریهایی در ارتفاعی بهطور اغراقآمیز بالا انجام دادند تا رد خود را در ارتفاعی بالاتر از آنچه اندازه واقعی بدنشان اجازه میدهد، بر جا بگذارند. از میان این هفت خرس، ۵۷٫۱ درصد بالغ و ۴۲٫۹ درصد نوجوان بودند. نویسندگان این مطالعه جمعبندی میکنند: «این نتایج نشان میدهد خرسهای قهوهای میتوانند نشانههای شاخصی را دستکاری کنند که پیشتر غیرقابل جعل بهشمار میرفتند و این امر، بر پیچیدگی سامانه ارتباطی آنها میافزاید.»
برای بررسی این رفتار، پژوهشگران ۱۴ نقطه نشانهگذاری در رشتهکوه کانتابری را در مجموع طی ۱۱۷ هزار و ۵۵۲ ساعت فیلمبرداری بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ پایش کردند. نتایج نشان داد این هفت نر زیرک از درختان بالا رفتهاند تا نشانههای شیمیایی و دیداری را در ارتفاعی بالاتر از قد واقعی خود بر جای بگذارند.
خرسهای قهوهای معمولا نشانههای خود را در بیشترین ارتفاعی که هنگام ایستادن روی پاهای عقبی به آن میرسند، یعنی حدود دو متر، ثبت میکنند. با این حال، پژوهشگران یک علامت دیداری در ارتفاع سه متری مشاهده کردند؛ ارتفاعی که هیچ خرس ایستادهای روی زمین به آن نمیرسد. یافتن شاخهای شکسته درست در زیر این علامت نشان میدهد جانور برای ایجاد آن از درخت بالا رفته است.
وینچنزو پنترینی، پژوهشگر موزه ملی علوم طبیعی، میگوید: «برای یک نر غیرغالب یا یک فرد جوان، این راهبرد میتواند مزیتهایی به همراه داشته باشد، چون با بزرگتر جلوه دادن خود، ممکن است رقبای تنومندتر را منصرف کند، احتمال درگیری مستقیم را کاهش دهد، از هزینههای احتمالی چنین درگیریهایی جلوگیری کند و حتی شانس تولیدمثل را افزایش دهد. این راهبرد یادآور نمونههای فریبی است که پیشتر در میان پستانداران دیگر توصیف شده بود، اما تا امروز هرگز در خرسها مستند نشده بود.»
با این حال او و همکارانش در این که «اورسوس آرکتوس» را بهطور کلی گونهای فریبکار بنامند، احتیاط میکنند؛ چرا که موارد «حقه» شناسایی شده اندک است و فقط در بخشهای بسیار مشخصی از زیستگاه مشاهده شده است. پنترینی تاکید میکند: «پژوهش ما ظرفیت رفتاری شگفتانگیزی را در خرسها برجسته میکند که ضرورت انجام مطالعات مشاهدهای و آزمایشی بیشتر را توجیه میکند.»
دو جمعیت خرس قهوهای اسپانیا، یعنی جمعیتهای کانتابری و پیرنهای، پس از آن که در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی تا مرز انقراض پیش رفتند، اکنون به بیش از ۴۰۰ فرد رسیدهاند. هرچند این خرسها همچنان در معرض خطر انقراض قرار دارند، اما به لطف تلاشهای حفاظتی، از طبقهبندی «بسیار در خطر» خارج شدهاند.