در حالی که ترامپ خوشبینانه از «توافق نهایی» سخن میگوید، گزارش چتمهاوس با هشدار درباره فروپاشی زنجیره تامین در گلوگاههای استراتژیک، تاکید دارد که انسداد احتمالی دوباره تنگه هرمز توسط ایران، این خوشبینیهای سیاسی را با بحرانی اقتصادی و جهانی مواجه خواهد کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با شبکه سیانبیسی مدعی شد که ایران در مذاکرات برای رسیدن به یک توافق نهایی، تقریبا با تمام خواستههای کشورش «موافقت کرده است.» او این سخنان را در پاسخ به این پرسش مطرح کرد که آیا جنگ با ایران میتواند به یکی از همان «جنگهای بیپایان» تبدیل شود که او وعده اجتناب از آنها را داده بود.
آگهی
آگهی
در همین حال نیتیا لاب، پژوهشگر اندیشکده چتم هاوس، هشدار میدهد که بازگشایی احتمالی تنگه هرمز پایان بحران نیست و ایران همچنان قدرت ایجاد اختلال در آن را دارد. او تاکید میکند که برای جلوگیری از فروپاشی زنجیره تامین جهانی در صورت مسدود شدن همزمان گلوگاههای دریایی، دولتها باید از واکنشهای مقطعی فاصله گرفته و به مدیریت یکپارچه و سیستماتیک روی بیاورند.
تکرار وعدههای پیشین و ابهام در توافق
ترامپ پیشتر نیز بر تعهد ایران در تفاهمنامه ماه گذشته مبنی بر عدم تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای تاکید کرده بود؛ هرچند ایران همین تعهد را در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ [برجام] نیز پذیرفته بود، توافقی که ترامپ آن را به سخره گرفت و در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد.
همچنین رئیسجمهوری آمریکا پیشتر مدعی شده بود که ایران با خروج ذخایر اورانیوم غنیشده خود توسط آمریکا موافقت کرده است؛ موضوعی که جمهوری اسلامی آن را تکذیب کرده و همچنان یکی از گرههای اصلی مذاکراتی است که به گفته گزارشها پیشرفت چندانی نداشته است.
ادعای پیروزی نظامی و تهدید به حملههای بیشتر
ترامپ در این مصاحبه با مقایسه جنگ ایران با دیگر جنگها، مدعی شد که جنگ با ایران بسیار کوتاهتر بوده است. او در حالی که از جنگ افغانستان به عنوان نبردی ۱۰ ساله یاد میکرد، مدعی شد که موفق شده ایران را «از نظر نظامی شکست دهد» و تنها «تعدادی موشک» برای تهران باقی مانده است.
جنگ افغانستان در واقع حدود ۲۰ سال به طول انجامید.
او در ادامه تهدید کرد که آمریکا میتواند همان موشکهای باقیمانده را نیز نابود کند و اشاره کرد که هفته گذشته در واکنش به هدف قرار گرفتن کشتیها در تنگه هرمز، به ایران حمله کرده است. ترامپ گفت: «ما در حال مذاکره هستیم و خواهیم دید چه پیش میآید.»
خطر افزایش افسارگسیخته قیمت انرژی و مواد غذایی در سطح جهان
اما ورای این ادعاهای دیپلماتیک، نیتیا لاب، پژوهشگر اندیشکده «چتم هاوس»، نگاه متفاوتی به پیامدهای میدانی این توافق اخیر دارد و هشدار میدهد که این توافق به معنای بازگشایی قطعی و فوری تنگه هرمز نیست. به باور او، فرآیند مینروبی و پاکسازی تنگه از تجهیزات باقیمانده از دوران جنگ، بسیار طولانی، پرهزینه و نیازمند اطمینانبخشیهای امنیتی است که هنوز فراهم نشدهاند.
این پژوهشگر اندیشکده «چتم هاوس»، تاکید میکند که حتی با فرض بازگشایی تنگه هرمز، امنیت دریانوردی همچنان شکننده است؛ چرا که ایران همچنان توانایی نظامی لازم برای بستن مجدد این مسیر را حفظ کرده و صرف «تهدید به انسداد» نیز به تنهایی قادر است با افزایش هزینههای بیمه و ایجاد هراس در میان شرکتهای کشتیرانی، زنجیره تامین جهانی را مختل کند.
از دیدگاه او، خطر واقعی زمانی رخ میدهد که مسدود شدن هرمز با اقدام احتمالی حوثیها در بابالمندب همزمان شود؛ سناریویی که با ایجاد یک «بحران زنجیرهای»، مسیرهای جایگزین را از بین برده و منجر به افزایش افسارگسیخته قیمت انرژی و مواد غذایی در سطح جهان خواهد شد.
مدیریت گلوگاههای دریایی؛ جلوگیری از فروپاشی زنجیره تامین جهانی
برای مقابله با این وضعیت، این پژوهشگر امور بینالملل به دولتها و صنایع هشدار میدهد که باید از راهکارهای واکنشی و مقطعی عبور کنند و به سمت یک آمادگی سیستماتیک حرکت کنند.
این راهبرد شامل گسترش ظرفیتهای ذخیرهسازی بندری برای جلوگیری از کمبودهای ناگهانی، تقویت پیشدستانه امنیت در سایر کریدورهای تجاری و ارتقای جدی همکاریهای اطلاعاتی با بخش خصوصی است.
در نهایت، او میگوید که سیاستگذاران باید بپذیرند که در محیط پرتنش کنونی، مدیریت همزمان گلوگاههای دریایی به یک ضرورت استراتژیک برای جلوگیری از فروپاشی زنجیرههای تامین در مقیاس جهانی تبدیل شده است.