به گزارش رسانههای دولتی ایران، تابوت علی خامنهای، رهبر پیشین ایران که در حملات آمریکا و اسرائیل در صبح روز نهم اسفند ۱۴۰۴ به همراه برخی اعضای خانوادهاش کشته شد، روز جمعه ۱۲ تیر ۱۴۰۵ و پیش از مراسم تشییع، به مصلای تهران منتقل شد.
انتظار میرود میلیونها نفر به همراه شماری از مقامهای بلندپایه خارجی در مراسم رسمی تشییع و دفن علی خامنهای که روز شنبه برگزار میشود، شرکت کنند. تصاویر منتشرشده نیز انتقال تابوت پوشیدهشده با پرچم جمهوری اسلامی ایران به داخل مصلای بزرگ تهران را نشان میدهد.
آگهی
آگهی
علی خامنهای در سن ۸۶ سالگی در صبح روز نهم اسفندماه ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) بر اثر حملات به محل اقامتش در مرکز تهران کشته شد. پیکر او به مدت سه روز در مصلای بزرگ تهران قرار خواهد داشت. جسد اعضای خانواده او شامل دختر، نوه، داماد و عروسش که در این حملات کشته شدهاند نیز در این مراسم تشییع میشود.
این مراسم فقط یک آئین تدفین نیست، بلکه یک رویداد رسمی دولتی با حضور همه بازیگران است؛ رویدادی که جمهوری اسلامی با آن میخواهد نشان دهد همچنان پابرجاست و رهبری جدید در حال ارسال پیام سیاسی است.
در همینباره سرلشکر حاتمی، فرمانده کل ارتش در حاشیه آئین وداع فرماندهان ارشد نیروهای مسلح اعلام کرد که «با ارادهای محکمتر به دشمنان ملت ایران اعلام میکنیم که تقاص خون امام شهید و شهدا را خواهیم گرفت.»
سرلشکر عبداللهی فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز با اعلام «پیروزی در میدان نبرد»، آن را با اتکا به اولویتهای دفاعی تعیین شده از سوی سید علی خامنهای دانست.
علاوه بر این، قرار است مراسم مشابهی هم در نجف و کربلا برگزار شود تا نشان دهد ایران همچنان مانند گذشته در بخش شیعهٔ عراق نفوذ دارد.
حضور فرستاده ویژه پوتین
دیمیتری مدودف، نایب رئیس شورای امنیت روسیه به عنوان نماینده ویژه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری این کشور عصر روز جمعه وارد تهران شد.
خبرگزاری رسمی ایران با اعلام این خبر نوشت که فرستاده ویژه پوتین قرار است «در آیین ادای احترام و وداع» با رهبر پیشین جمهوری اسلامی شرکت کند.
قالیباف: ایران و عراق در روزهای سخت کنار یکدیگر ایستادهاند
محمد باقر قالیباف رئیس مجلس ایران در گفتوگو با هیبت الحلبوسی، رئیس مجلس عراق اعلام کرد: «ایران و عراق هم در روزهای سخت و هم در روزهای شیرین در کنار یکدیگر بودهاند. اگرچه دوران تلخ و سخت رژیم بعثی صدام را پشت سر گذاشتیم، اما پس از آن، دو ملت همانند دو کشور برادر، در کنار یکدیگر برای حفظ حاکمیت ملی کشورهای خود ایستادند، از یکدیگر حمایت کردند، جنگیدند و خون دادند.»
رئیس مجلس ایران همچنین درباره مدیریت تنگه هرمز، به طرف عراقی اعلام کرد که «موضوعات مهمی در تفاهم اخیر با آمریکا به امضا رسیده است.» آقای قالیباف اعلام کرد که «بر اساس قوانین بینالمللی، اداره تنگه هرمز باید میان دو کشور ساحلی ایران و عمان انجام شود.» اما با این حال ادامه داد: «ما در این زمینه نظرات کشورهای ساحلی خلیج فارس از جمله عراق را دریافت می کنیم.»
هیبت الحلبوس رئیس مجلس عراق در پاسخ ضمن آنکه ایستادگی ایران را «یک ایستادگی تاریخی» توصیف کرد، درباره توافق اخیر به ایران تبریک گفت و نقش رئیس مجلس ایران را در دستیابی به این توافق «مهم» ارزیابی کرد.
او با ابراز امیدواری در مورد بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرد که «امیدواریم تنگه هرمز بازگشایی شود و بتوانیم از طریق ازسرگیری صادرات نفت،خسارتهای وارد شده به عراق در دوران جنگ را جبران کنیم.»
رئیس مجلس عراق ضمن محکومیت گسترده حملات آمریکا و اسرائیل به ایران اعلام کرد که «در سطح ملی و چه در سطح مردمی، همبستگی بسیار بالایی میان ملتهای عراق و ایران وجود دارد.»
جزئیات مراسم ششروزه تدفین
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده که مراسم و عزاداری تدفین رهبر پیشین روز جمعه آغاز و طی شش روز انجام میشود.
برنامه رسمی به شرح زیر است:
- ۱۳ تا ۱۴ تیر: وداع همگانی و مراسم عزاداری در مصلای بزرگ تهران و سپس یک مراسم بزرگ تشییع.
- ۱۶ تیر: ادامه مراسم در قم.
- ۱۷ تیر: مراسم مذهبی در نجف و کربلا.
- ۱۸ تیر: مراسم نهایی تشییع و دفن در مشهد برگزار خواهد شد.
احتمال تغییر در برنامه
ایمان عطارزاده، سخنگوی ستاد تشییع خامنهای روز جمعه گفت که درهای مصلای تهران از ساعت ۶ بامداد شنبه به روی مردم باز خواهد میشود.
او با این حال گفت که در صورت فراهمشدن امکان بازگشایی درهای مصلی از امشب، اطلاعرسانی لازم در این مورد انجام خواهد شد.
دفن در مشهد
علی خامنهای قرار است در ۱۸ تیر در زادگاهش مشهد، نزدیک حرم امام رضا، یکی از مقدسترین مکانها نزد شیعیان، به خاک سپرده شود.
مقامات ایرانی میگویند تدارکات گستردهای برای مراسم دفن در حال انجام است. همزمان با برگزاری مراسم، تهران و همچنین شهرهای مذهبی قم و مشهد که مراحل بعدی تشییع و مراسم خاکسپاری در آنها برگزار خواهد شد، تعطیل خواهند بود.
مقامات دستور دادهاند همه ادارههای دولتی و خصوصی تهران از روز شنبه تا دوشنبه تعطیل باشند و به دلیل محدودیتهای ترافیکی، بخش زیادی از مرکز شهر برای خودروهای شخصی غیرقابل دسترس خواهد بود.
آیا مجتبی خامنهای حضور خواهد داشت؟
هنوز مشخص نیست که مجتبی خامنهای، فرزند و جانشین او در مراسم اصلی تهران حضور خواهد یافت یا نه. او پس از زخمی شدن در حملات اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ که به کشته شدن پدرش انجامید، همچنان در انظار عمومی دیده نشده است.
رسانههای ایرانی با استناد به منابع دولتی گزارش دادهاند که او به دلیل نگرانیهای امنیتی احتمالا در مراسم حضور نخواهد داشت.
طبق چندین گزارش، مجتبی خامنهای در حمله ۹ اسفند که منجر به کشته شدن پدرش شد بهشدت زخمی شده و از آن زمان تاکنون در انظار عمومی دیده نشده است. او همچنین در مراسم یادبودی که روز پنجشنبه برای همسرش برگزار شد حضور نداشت؛ همسر او نیز در همان حمله آمریکا و اسرائیل به محل اقامت رهبر ایران کشته شد.
اگر او در مراسم تدفین ظاهر شود، این نخستین حضور عمومیاش از زمان آغاز جنگ خواهد بود.
مقامات و هئیت های خارجی حاضر در مراسم
انتظار میرود نمایندگانی از حدود ۳۰ کشور در این مراسم شرکت کنند. همچنین شمار زیادی افراد از کشورهای مختلف منطقه از جمله عراق، افغانستان و پاکستان برای حضور در مراسم وارد ایران شدهاند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در اینباره اعلام کرد: «حداقل ۸ رئیس دولت یعنی رئیس جمهور و نخست وزیر در این مراسم حضور مییابند و از ۱۲ کشور رئیس مجلس در مراسم شرکت میکنند.»
وی همچنین اظهار داشت کشورهایی که از نظر تهران موضع نامناسبی درباره اقدام نظامی آمریکا علیه ایران اتخاذ کردهاند، دعوت نشدهاند.
فهرست زیر بر اساس گزارش رسانههای ایرانی تهیه شده و ممکن است با فهرست نهایی شرکتکنندگان اندکی تفاوت داشته باشد:
چین: معاون رئیس کمیته دائمی کنگره ملی خلق.
روسیه: دیمیتری مدودف، در مقام فرستاده ویژه رئیسجمهور ولادیمیر پوتین.
پاکستان: شهباز شریف، نخست وزیر، به همراه بلاول بوتو زرداری و سایر مقامات ارشد و در راس آن عاصم منیر فرمانده ارتش.
هند: سپهبد سید آتا حسنین، استاندار بیهار، به همراه پابیترا مارگریتا، وزیر مشاور در امور خارجه و مقامات ارشد وزارت خارجه.
افغانستان (حکومت طالبان): امیرخان متقی، وزیر امور خارجه موقت؛ رسانههای ایرانی همچنین گزارش دادهاند که ملا حسن آخوند، نخستوزیر و احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان (جبهه پنجشیر) نیز احتمالا حضور خواهد داشت. از سوی دیگر، معاون اقتصادی وزیر و وزیر خارجه طالبان نیز برای شرکت در این مراسم به تهران رفتهاند.
عراق: نزار آمیدی، رئیسجمهور و هیبت الحلبوسی، رئیس مجلس.
منطقه کردستان عراق: نچیروان بارزانی، نخست وزیر.
ترکیه: جودت ییلماز، معاون رئیس جمهور.
جمهوری آذربایجان: رئیس پارلمان، صاحبه غفاروا، برخی گزارشها همچنین از احتمال حضور الهام علیاف، رئیس جمهور؛ خبر دادهاند.
گرجستان: میخیل قاولاشویلی، رئیس جمهور.
کوبا: وزیر آموزش عالی و مقامات ارشد وزارت خارجه.
ارمنستان: نخستوزیر، نیکول پاشینیان.
قزاقستان: یرماک کوشر بایف، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه.
بنگلادش: گزارشها از حضور نخستوزیر طارق رحمان و رئیس پارلمان حافظالدین احمد خبر میدهند.
ترکمنستان: قربانقلی بردیمحمداف، رئیس شورای خلق.
تاجیکستان: امامعلی رحمان، رئیس جمهور.
مالزی: وزیر کشاورزی و امنیت غذایی، محمد صابو؛ نخستوزیر انور ابراهیم اعلام کرده به دلیل تعهدات از قبل برنامهریزی شده در این مراسم شرکت نمیکند.
عمان: خالد بن هلال البوسعیدی، وزیر دیوان سلطنتی.
قطر: رئیس پارلمان، حسن بن عبدالله الغانم.
عربستان: هیئتی به سرپرستی ولید الخریجی، معاون وزیر خارجه
بلاروس: رئیس مجلس نمایندگان، ایگور سرگینکو.
قرقیزستان: هیئت پارلمانی به رهبری رئیس پارلمان.
ازبکستان: رئیس مجلس قانونگذاری، نورالدین اسماعیلاف.
مصر: رئیس مجلس نمایندگان، حنفی جبالی.
غنا: وزیر امور خارجه، ساموئل اوکودزتو آبلاکوا.
نیکاراگوئه: وزیر امور خارجه، دنیس مونکادا.
جمهوری دموکراتیک کنگو: وزیر امور خارجه، کریستوف لوتوندولا آپالا.
صربستان: وزیر ارتباطات، بوریس براتینا.
سایر کشورها: رسانههای ایرانی همچنین از هیئتهای رسمی تونس، لبنان، نامیبیا، سریلانکا، میانمار، گامبیا و تایلند خبر دادهاند.
سازمانهای بینالمللی: ژانگ مینگ، دبیرکل سازمان همکاری شانگهای (SCO)، خوزه مانوئل سالازار-کسانچ، دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی (ECO) و غلامرضا شافعی، رئیس مؤسسه فرهنگی اکو.
کشورهای اروپایی غایبند
بقایی گفت هیچ کشور اروپایی بهطور رسمی برای این مراسم دعوت نشده است.
او افزود کشورهایی که در این مراسم حضور دارند، از نظر ایران «در سمت درست تاریخ ایستادهاند» و دولتهای اروپایی را به اتخاذ موضعی که آن را «شرمآور» در قبال اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران توصیف کرد، متهم نمود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
تشییع جنازه در زمان آتشبس
آمادهسازی برای مراسم عمومی تشییع خامنهای که به علت جنگ تاکنون به تعویق افتاده بود، در حالی انجام میشود که ایران و آمریکا پس از امضای تفاهمنامه اولیه برای توقف درگیریها، آتشبسی شکننده را حفظ کردهاند.
به گفته مقامات جمهوری اسلامی، انتظار میرود بین ۱۵ تا ۲۰ میلیون نفر در این مراسم شرکت کنند؛ رقمی که در صورت تحقق، آن را به بزرگترین مراسم تشییع دولتی در تاریخ ایران تبدیل خواهد کرد.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران با آمریکا، این مراسم را «یکی از مهمترین مقاطع تاریخ ایران» توصیف کرد و خواستار حضور گسترده مردم برای انتقام گرفتن از کشته شدن او شد. او روز پنجشنبه از «همه مردم ایران» خواست با حضور خود، «صفحهای پرافتخار در تاریخ ایران اسلامی» رقم بزنند.
آقای قالیباف که ریاست مجلس ایران را نیز بر عهده دارد، در بیانیهای افزود: «ندای ملت برای انتقام باید در گوش تمام جهان طنینانداز شود.»
وحیدی در انظار عمومی ظاهر شد
همچنین احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در فوریه در انظار عمومی حاضر شد و بر پیکر علی خامنهای ادای احترام کرد.
رسانههای دولتی ایران تصاویری منتشر کردهاند که حضور سردار احمد وحیدی در جلسه هماهنگی مراسم تشییع علی خامنهای را نشان میدهد. او شامگاه پنجشنبه در مراسمی محدود که در نزدیکی محل اقامت سابق خامنهای در مرکز تهران برگزار شد، در کنار تابوت وی دیده شد.
به گفته کارشناسان، احمد وحیدی اکنون نقش پررنگی در تعیین مواضع سختگیرانه ایران در مذاکرات برای دستیابی به توافقی دائمی با آمریکا و پایان جنگ ایفا میکند. منابع میگویند او از اعضای حلقه نزدیک به آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی است.
خودِ وحیدی نیز از تاریخ ۸ فوریه (۱۹ بهمن ۱۴۰۴) یعنی حتی چند هفته پیش از آغاز جنگ علیه ایران در انظار عمومی دیده نشده بود.
حریم هوایی تهران نیز از روز جمعه بهصورت جزئی و روز دوشنبه بهطور کامل بسته خواهد شد.
بعد چه میشود و تصمیم ایران برای تنگه هرمز چیست؟
پس از پایان مراسم تدفین در ۱۸ تیر، انتظار میرود تمرکز به انتقال قدرت داخلی در ایران، دیپلماسی منطقهای و تثبیت قدرت زیر نظر رهبر جدید، مجتبی خامنهای، بازگردد.
همچنین پس از سرگیری مذاکرات توقف یافته میان ایران و آمریکا بعد از این مراسم، تصمیمگیری در مورد تنگه هرمز نهایی خواهد شد. به همین خاطر این مراسم اهمیت ژئوپولیتیکی گستردهتری دارد.
ستاد مرکزی خاتم الانبیا در آستانه مراسم تشییع علی خامنهای در روز پنجشنبه با ارسال بیانیهای اعلام کرد: «هرگونه دخالت آمریکا در تنگه هرمز با واکنش سریع و قاطع نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد. تنگه هرمز زمین بازی آمریکای متجاوز نیست؛ بلکه منطقهای تحت حاکمیت بلامنازع جمهوری اسلامی ایران است.»
در این بیانیه آمده است که «تضمین امنیت و ثبات این آبراه حیاتی، خط قرمز نیروهای مسلح قدرتمند جمهوری اسلامی ایران است. تمامی کشتیهای نفتکش و تجاری موظفند از مسیرهای تعیینشده توسط ایران برای عبور ایمن از تنگه هرمز استفاده کنند. هرگونه عدم رعایت مسیرهای تعیینشده یا پروتکلهای ناوبری جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، با واکنش فوری و قاطع نیروهای مسلح ایران مواجه خواهد شد و ایمنی کشتیهای متخلف را به خطر میاندازد.»
مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده که از طریق میانجیها انجام میشد، در طول دوره عزاداری ملی متوقف شده است. تحلیلگران انتظار دارند تلاشهای دیپلماتیک پس از خاکسپاری از سر گرفته شود. در عین حال، حضور هیئتهای متعدد خارجی احتمالا فرصتهایی برای دیدارهای سطح بالا در حاشیه مراسم فراهم خواهد کرد.