با پیشروی جام جهانی ۲۰۲۶ به مراحل بعد، گرمای شدید ممکن است عملکرد بازیکنان را مختل کند، اما بنا بر یک تحلیل تازه همه تیمها به یک اندازه در معرض نیستند.
جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ اکنون به مرحله حذفی رسیده است و ۳۲ تیم ملی همچنان برای کسب جایگاه در دور بعدی رقابت میکنند.
آگهی
آگهی
در کنار بازیکنان و تیم ها، یک عامل بی چونوچرا در مرکز توجه بوده است: گرما.
حتی پیش از آغاز تورنمنت در کانادا، مکزیک و ایالات متحده، کارشناسان سلامت و بازیکنان حرفهای هشدار داده بودند که برخی از بازی ها قرار است در شرایط آب و هوایی خطرناک برگزار شود.
برای کاهش پیامدها، فیفا در تمام مسابقات و بدون توجه به دما، وقفه اجباری برای نوشیدن آب در نظر گرفته است.
اکنون و در آستانه مرحله جدید مسابقات، دماها دقیقا مطابق پیشبینی ها شدید شده است و از یکم ژوئیه در ایالات متحده موج گرمایی در راه است که قرار است بخش زیادی از این کشور را تحت تاثیر قرار دهد.
یک تحلیل (منبع به زبان انگلیسی) موسسه کلایمت سنترال، گروهی مستقل از دانشمندان و ارتباطگران در حوزه تغییرات اقلیمی، نشان میدهد چندین مسابقه تاکنون در گرمایی برگزار شده یا قرار است برگزار شود که عملکرد بازیکنان را مختل میکند.
تام دی لیبرتو، مدیر رسانهای کلایمت سنترال، به یورونیوز سلامت گفت: «گرما حریفی پنهان است که همه بازیکنان نیز در برابر آن بازی میکنند.»
هرچند گرما همه تیم ها را تحت تاثیر قرار میدهد اما میزان و بسامد این تاثیر برای همه یکسان نیست.
ترکیبی از عوامل مانند زمانبندی، محل برگزاری و شرایط ورزشگاه ها باعث میشود برخی تیم های ملی بیش از دیگران در معرض گرما قرار بگیرند.
کدام تیم ها بیشتر تحت تاثیر قرار گرفتهاند؟
مسیر تیم ملی آرژانتین تا فینال بیش از همه از گرمای شدید تاثیر میپذیرد. همه بازی های این تیم، در صورت صعود به مرحله پایانی، در شرایطی برگزار میشود که بیش از ۵۰ درصد احتمال دارد گرما عملکرد بازیکنان را مختل کند.
پس از آن، پرتغال، اسپانیا و برزیل قرار دارند که به طور میانگین در بیش از ۶۶ درصد بازی هایشان احتمال تاثیرپذیری از گرما وجود دارد.
در مرحله یک شانزدهم نهایی که اکنون در جریان است، داغ ترین بازی، دیدار ساحل عاج و نروژ بود که سهشنبه ۳۰ ژوئن برگزار شد؛ پس از آن دیدار آرژانتین با کیپ ورد که قرار است ۴ ژوئیه برگزار شود و مسابقه انگلستان با جمهوری دموکراتیک کنگو در اول ژوئیه قرار میگیرند.
در مقابل، دیدارهای سوئیس-الجزایر، بلژیک-سنگال و مکزیک-اکوادور تقریبا تحت تاثیر گرما قرار نخواهند گرفت.
دی لیبرتو گفت: «شرایط برای عملکرد این تیم ها اصلا برابر نیست و برایم خیلی جالب است که پیگیری کنیم وقتی به مرحله یک هشتم نهایی، یک چهارم نهایی و نیمهنهایی میرسیم، آیا این تفاوت ها شروع به اثر گذاشتن میکند یا نه.»
او افزود با پیشرفت تورنمنت، استرس گرمایی میتواند نقش تعیینکنندهای داشته باشد. دی لیبرتو گفت: «وقتی حاشیه ها این قدر اندک است، مسالهای از این دست میتواند سرنوشت ساز باشد.»
گرما چگونه بر عملکرد تاثیر میگذارد؟
پژوهش های پیشین درباره تاثیر دمای بالا بر عملکرد فوتبالیست های حرفهای، دمای آستانه را ۲۸ درجه سانتیگراد تعیین کرده است.
پژوهشگران دریافتند بالاتر از این دما، استرس گرمایی عملکرد را مختل میکند و سرعت بازیکنان را پایین میآورد.
دکتر الیور گیبسون، استاد ارشد فیزیولوژی ورزشی در دانشگاه برونل لندن، گفت: «بازیکنان برای جبران فشار فیزیولوژیک بالاتر، محتاط تر بازی میکنند و با اولویت دادن به بازی دفاعی، درصد پاس های موفق خود را بالا میبرند.»
او افزود با افزایش دمای بدن، خطر بیماری های ناشی از گرما بالا میرود و همراه با آن، فشار بر دستگاه قلبی-عروقی، خستگی، بیحالی و سرگیجه نیز بیشتر میشود.
گرما در راه است
چنین دماهایی برای هیچ کس غافلگیرکننده نبود. وقتی تورنمنتی از این دست برای تابستان در کانادا، مکزیک و ایالات متحده برنامهریزی میشود، باید انتظار گرما را داشت.
با این حال، تغییرات اقلیمی سرعت افزایش دماهای متوسط را بیشتر کرده است.
دی لیبرتو یادآور شد که با این وجود تنها سه ورزشگاه میزبان از سیستم کنترل دما برخوردارند؛ همان ورزشگاه هایی که در شهرهای هیوستون، دالاس و آتلانتا قرار دارند.
بیشتر ورزشگاه ها نه سیستم های خنککننده دارند و نه سازههایی که سایه کافی در زمین بازی یا روی سکوها ایجاد کند.
به گفته دی لیبرتو، مهم است که برای رویدادهای ورزشی آینده که در شرایط مشابه برگزار میشوند، به دنبال راه حل بود.
او افزود: «این مشکلی نیست که از بین برود؛ فقط قرار است ادامه پیدا کند.»
این وضعیت برای رویدادهای آینده چه معنایی دارد؟
به گفته دی لیبرتو، این بحث گستردهتری است که باید فراتر از فوتبال و با نگاه به دیگر رویدادهای بزرگ ورزشی هم مطرح شود.
او افزود: «این فرصتی است تا موضوعی را برجسته کنیم که شاید ندانید تا چه حد بر ورزشی که این قدر دوستش دارید تاثیر میگذارد.»
در چند سال آینده، جام جهانی فوتبال زنان در برزیل در سال ۲۰۲۷، بازی های المپیک در لس آنجلس در ۲۰۲۸ و جام جهانی بعدی مردان در مراکش، پرتغال و اسپانیا در سال ۲۰۳۰ بار دیگر گرما را در کانون توجه قرار خواهند داد.