یک گزارش تحقیقی جدید نشان میدهد شرکت هاینکن، دومین تولیدکننده بزرگ آبجو در جهان، در تلاشی چندینساله برای تصاحب بازار ایران، از نفوذ سیاسی یکی از قدرتمندترین خاندانهای جمهوری اسلامی بهره برده است.
نشریه اتریشی «اشتاندارد» میگوید محمد محقق داماد، برادرزاده علی لاریجانی، نقش کلیدی را در جوش دادن این معامله پنهانی ایفا کرده است.
آگهی
آگهی
علی لاریجانی، رئیس سابق مجلس و چهرهای که دههها در کانون قدرت حضور داشت، در ۱۷ مارس امسال در جریان حملات هوایی جنگندههای آمریکا و اسرائیل کشته شد.
مرگ او تنها چند هفته پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در اواخر فوریه رخ داد. علی لاریجانی پس از این اتفاق و در آخرین روزهای حیات خود به قدرتمندترین مهره سیاسی در ایران تبدیل شده بود.
نفوذ خاندان لاریجانی که از ریشهای روحانی برخاستهاند، تنها به سیاست محدود نبوده است. در حالی که صادق لاریجانی بر کرسی ریاست قوه قضائیه تکیه زده بود و محمدجواد لاریجانی در دستگاه دیپلماسی فعالیت میکرد، شاخههای دیگر این خانواده در غرب حضور داشتند.
فاطمه لاریجانی، دختر علی لاریجانی، تا پیش از اخراج اخیرش به دلیل اعتراضات، در آمریکا پزشک بود و دختر دیگر او در لندن یک شرکت دانشبنیان را به همراه محمد محقق داماد اداره میکند.
نفوذ در پوشش «آبجو اسلامی»
در اواسط دهه ۲۰۱۰، هاینکن به دنبال سهمی از بازار ۹۰ میلیونی ایران بود که در آن زمان نشانههایی از گشایش اقتصادی را بروز میداد.
هدف اصلی، بخش پرسود نوشیدنیهای مالت بدون الکل یا همان «آبجو اسلامی» بود. با این حال هاینکن به دلیل هویت جهانی خود به عنوان تولیدکننده مشروبات الکلی، ورود به ایران را پروژهای بسیار حساس و مخاطرهآمیز میدید.
طبق اسناد منتشر شده توسط پلتفرم تحقیقاتی «Follow The Money »، هاینکن برای جلوگیری از بایکوت در بازار آمریکا و دور ماندن از رادار ناظران تحریم، این پروژه را در سکوت کامل و بدون هیچ بیانیه مطبوعاتی پیش برد.
برادرزاده لاریجانی؛ معمار سرمایهگذاری مشترک
نشریه اتریشی میگوید در قلب این معامله، محمد محقق داماد قرار داشته است. او که بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۲ در ردههای ارشد مدیریتی «گروه سولیکو» (Solico Group) فعالیت میکرد، به عنوان مشاور ارشد مذاکرات بین هاینکن و این هلدینگ ایرانی را تحت هدایت گرفت.
سولیکو به مالکیت غلامعلی سلیمانی، یکی از غولهای صنعت غذا در ایران، ریشه در مازندران دارد؛ همان منطقهای که پایگاه سنتی قدرت خاندان لاریجانی محسوب میشود.
آقای محقق داماد در پروفایل حرفهای خود تائید کرده است که یک توافقنامه سرمایهگذاری مشترک را بین یک شرکت چندملیتی (هاینکن) و سولیکو از ابتدا تا انتها مدیریت کرده است.
گزارشها حاکی از آن است که جزئیات حساس این معامله در مکانهایی مجلل همچون «اسکای بار» در مرکز وین (میدان اشتفانپلاتز) نهایی شده است.
اگرچه محقق داماد مدعی است حضورش صرفا بر اساس تخصص فنی بوده، اما تحلیلگران معتقدند ورود شرکتهای غربی به بازار ایران بدون هماهنگی با لایههای عالی نظام و استفاده از کانالهای خانوادگی تقریبا غیرممکن است.
شکست و خروج نهایی
در نتیجه این مذاکرات، شرکت «کاسل نوش» (Castle Noush) شکل گرفت که ۵۱ درصد سهام آن متعلق به هاینکن و ۴۹ درصد در اختیار سولیکو بود. اما این ماه عسل دیری نپایید.
با تیره شدن روابط بینالمللی در سال ۲۰۱۸ و بروز اختلافات داخلی بین شرکای هلندی و ایرانی، این پروژه با شکست مواجه شد.
هاینکن در سال ۲۰۲۰ بخش عمده سهام خود را واگذار کرد و سرانجام در سپتامبر ۲۰۲۵، با فروش باقیمانده سهم خود به قیمتی بسیار ناچیز به سولیکو، به طور کامل از بازار ایران خارج شد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
محقق داماد دلیل این شکست را «عدم موفقیت تجاری و ضرر مالی سنگین» عنوان کرده و هرگونه حمایت سیاسی از این پروژه را تکذیب کرده است.
با این حال، افشای نقش او بار دیگر پرسشهای جدی را درباره درهمتنیدگی قدرت سیاسی و معاملات کلان اقتصادی در ایران برانگیخته است.