علی لاریجانی، عالیترین مقام امنیت ملی ایران به توانایی ایجاد پل ارتباطی میان چهرههای تندرو در نیروهای مسلح و جناحهای سیاسی معتدلتر در این کشور شناخته میشد.
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی به نقل از تحلیلگران نوشت، کشته شدن او در یک حمله هوایی اسرائیل در روز سهشنبه میتواند راه نظامیان را برای تقویت کنترل ساختار حاکمیت ایران هموار کند.
آگهی
آگهی
پس از آنکه آمریکا و اسراییل با حملات هوایی خود به ایران، رهبر و برخی از فرماندهان ارشد نظامی این کشور را در نخستین روز جنگ کشتند، آقای لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، عملاً به رهبر غیررسمی ایران تبدیل شد.
گفته میشد او مورد اعتماد آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین ایران بود.
مسئولیتهای لاریجانی در ماههای گذشته بهتدریج افزایش یافته بود، از جمله نظارت بر سرکوب شدید معترضان ضدحکومتی در ماه ژانویه. او همچنین با متحدان و کشورهای همسایه در ارتباط بود و ایران را برای رویارویی نظامی با آمریکا آماده میکرد.
با اینکه لاریجانی یک سیاستمدار محافظهکار باسابقه بود، اما در نظامی که بهطور فزاینده تحت سلطه تندروها قرار گرفته است، بهعنوان فردی نسبتاً عملگرا و واقعبین شناخته میشد. بر اساس گزارشها، او در داخل حاکمیت تلاش کرده بود که یک رهبر معتدلتر جایگزین مجتبی خامنهای شود.
با این حال، او در این تلاش ناکام ماند و در نهایت مجتبی خامنهای، پسر علی خامنهای، بهعنوان جانشین پدرش انتخاب شد.
یک مقام ارشد ایرانی در گفتوگوی تلفنی با نیویورکتایمز گفت خبر کشته شدن آقای لاریجانی را شنیده است. او فضای میان مقامات ایران را آمیختهای از شوک عمیق و نگرانی توصیف کرد؛ نگرانی از اینکه اسرائیل تا زمانی که همه رهبران ایران را از بین نبرد و جمهوری اسلامی را سرنگون نکند، متوقف نخواهد شد. او بهدلیل نداشتن مجوز برای صحبت علنی، به شرط ناشناس ماندن سخن گفت.
علاوه بر آقای لاریجانی، اسرائیل اعلام کرد که غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج را نیز کشته است.
یک عضو سپاه پاسداران ایران که او نیز مجاز به صحبت علنی نبود، گفت کشته شدن لاریجانی و سلیمانی بهاحتمال زیاد فقط باعث تقویت جناحهای تندرو در ایران خواهد شد و آنها را به پذیرش خواستههای دونالد ترامپ وادار نخواهد کرد. او در ادامه گفت با وجود خشم و اندوه از شنیدن این خبر، عزمش برای جنگیدن بیشتر شده است.
حمیدرضا عزیزی، کارشناس مسائل امنیتی ایران در مؤسسه امور بینالملل و امنیت در آلمان، با اشاره به کشته شدن لاریجانی گفت: «این به معنای نظامیتر شدن هرچه بیشتر ساختار حاکمیت است.» او همچنین تأکید کرد مهارتهای لاریجانی برای ایجاد اجماع میان نخبگان پس از جنگ بسیار حیاتی بود.
او گفت: «اکنون که به نظر میرسد همهچیز در دست نخبگان نظامی قرار گرفته است، بسیار دشوار است تصور کنیم آنها چگونه و آیا اصلاً میتوانند ایدههایی ارائه دهند یا آنقدر انعطاف نشان دهند که برای پایان دادن به جنگ، پیشنهادهای طرف مقابل را بپذیرند.»
آقای عزیزی در ادامه گفت: «روند کاهش یا حذف لایه نخبگان به این معناست که هر لایهای که کنار میرود، لایه بعدی تندروتر از قبلی خواهد بود.»
علی آلفونه، پژوهشگر ارشد «مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس» که تحلیلی درباره کارنامه آقای لاریجانی نوشته است، گفت این ترور باعث تسریع «رادیکالتر شدن نظام» خواهد شد و به تحکیم بیشتر جایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میانجامد.
بنا به گفته آقای آلفونه، «اسرائیل در حال ترور هر فردی است که بتواند با آمریکا مذاکره کند. دستورکار آنها با ترامپ متفاوت است. در نهایت فقط نیروهای تندرو سپاه باقی میمانند.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
ارتش اسرائیل در بیانیهای درباره کشته شدن آقای لاریجانی اعلام کرد که این رویداد «ضربهای دیگر به تواناییهای رژیم ایران برای مدیریت و هماهنگی فعالیتهای خصمانه علیه دولت اسرائیل وارد کرد.»
هاتف صالحی، تحلیلگر محافظهکار ایرانی که به دولت نزدیک است، لاریجانی را مهمترین و توانمندترین واسطه میان رهبری امنیتی و سیاسی ایران توصیف کرد. او در شبکههای اجتماعی نوشت کشته شدن او «شانس یافتن یک راهحل سیاسی کمهزینه برای پایان دادن به جنگ را کاهش میدهد.»
سعید گلکار، استاد دانشگاه تنسی در چتانوگا نیز بر این نظر است که کشته شدن لاریجانی جایگاه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و فرمانده پیشین سپاه پاسداران را بالاتر میبرد. قالیباف نقش واسطه را میان مجتبی خامنهای، بوروکراسی دولتی و سپاه ایفا خواهد کرد.
آقای گلکار در ادامه گفت: «او جنگ را ادامه خواهد داد. آنها معتقدند که میتوانند یک جنگ شبیه جنگ ویتنام برای آمریکا ایجاد کنند.»