کشورهای اروپایی در حال تدوین طرحی برای ایجاد یک ائتلاف بینالمللی بهمنظور ازسرگیری تردد کشتیها در تنگه هرمز پس از پایان جنگ هستند؛ طرحی که احتمالا بدون مشارکت ایالات متحده اجرا خواهد شد.
به گزارش روزنامه والاستریت ژورنال و به نقل از منابع دیپلماتیک، این طرح شامل اعزام ناوهای مینروب و دیگر شناورهای نظامی است، اما تنها پس از توقف کامل درگیریها عملیاتی میشود. امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه اعلام کرده که این ماموریت یک ابتکار دفاعی بینالمللی خواهد بود که کشورهای درگیر در جنگ، از جمله آمریکا، اسرائیل و ایران، در آن حضور نخواهند داشت.
آگهی
آگهی
دیپلماتهای اروپایی آشنا با این طرح میگویند که کشتیهای اروپایی تحت فرماندهی آمریکا نخواهند بود.هدف این طرح، ایجاد اطمینان برای شرکتهای کشتیرانی جهت ازسرگیری عبور از این آبراه حیاتی است؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
بر اساس این برنامه، آلمان نیز که پیشتر نسبت به مشارکت نظامی محتاط بود، ممکن است به این ائتلاف بپیوندد. به گفته یک مقام ارشد آلمانی، آلمان که از زمان جنگ جهانی دوم با موانع سیاسی و حقوقی بالایی برای شرکت در ماجراجوییهای نظامی خارج از کشور روبرو بوده است، میتواند تعهد خود را تا اوایل پنجشنبه اعلام کند. مشارکت برلین میتواند به تقویت قابل توجه این مأموریت منجر شود، چرا که این کشور از توان مالی و تجهیزات نظامی مهم، بهویژه در حوزه مینروبی، برخوردار است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
قرار است امانوئل ماکرون و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز جمعه ۱۷ آوریل نشستی با حضور دهها کشور برای بررسی این طرح برگزار کنند. گفته میشود آمریکا در این نشست حضور نخواهد داشت، در حالی که از چین و هند نیز دعوت شده اما حضور آنها هنوز قطعی نیست.
ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه تأکید کرده است که این مأموریت تنها پس از برقراری آرامش و پایان درگیریها قابل اجرا خواهد بود و با کشورهای ساحلی تنگه، از جمله ایران و عمان، هماهنگ خواهد شد؛ موضوعی که نشان میدهد اجرای طرح بدون موافقت تهران بعید است.
اهداف طرح اروپاییها
این طرح سه هدف اصلی را دنبال میکند. نخست، ایجاد شرایط برای خروج صدها کشتی متوقفشده و گیر افتاده در تنگه هرمز؛ دوم، اجرای عملیات گسترده مینروبی برای ایمنسازی مسیر و سوم، استقرار گشتهای نظامی و اسکورت دریایی برای تضمین امنیت کشتیرانی.
ایران در روزهای اولیه درگیری بخشهایی از آبراه را مینگذاری کرده و حذف آنها برای راهاندازی مجدد کشتیها بسیار مهم است. اروپا در حوزه مینروبی توانمندی های زیادی دارد، هرچند این عملیات زمانبر و پیچیده خواهد بود.
مجتبی رحمان، رئیس بخش اروپا در شرکت تحلیل ریسک گروه اوراسیا، گفت: «در برههای از زمان، به یک سیستم اسکورت یا کاروانی برای محافظت از کشتیها نیاز خواهد بود. شرکتهای بیمه و کشتیرانی احتمالا این حمایت را درخواست خواهند کرد.»
عملکردی شبیه به عملیات آسپیدس در دریای سرخ
این ماموریت بر اساس عملیات نیروی دریایی اتحادیه اروپا موسوم به آسپیدس انجام خواهد شد که در آن چندین کشور عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ برای اسکورت دریایی کشتیهای تجاری از طریق دریای سرخ و محافظت در برابر حملات حوثیها با هم متحد شدند.
در طول آن ماموریت که اتحادیه اروپا آن را صرفا دفاعی اعلام کرد، کشورهایی از جمله فرانسه، ایتالیا، آلمان و یونان، به صورت چرخشی ناوچه و هلیکوپتر برای کمک به دفع حملات موشکی و پهپادی حوثیها و حدود سه کشتی را به طور همزمان برای کمک به اسکورت محمولهها و نظارت فراهم کردند.
آن ماموریت مستقل از طرحی به رهبری ایالات متحده به نام «عملیات نگهبان رفاه» بود که بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در دریای سرخ عملیاتی شد و از نظر مقیاس بسیار بزرگتر و شامل ناوهای هواپیمابر و چندین ناوشکن میشد.
حضور آلمان در عملیات تنگه هرمز
آلمان محدودیتهای سختگیرانهای در قانون اساسی خود دارد که بر چنین اعزامهایی نظارت میکند. برای پیوستن به ماموریت هرمز، دولت باید مجوز پارلمان را دریافت کند که به نوبه خود مستلزم یک حکم بینالمللی قوی است. این میتواند یک حکم فصل چهارم باشد که توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شده و شامل اجازه استفاده از زور تنها در دفاع از خود میشود.
از طرف دیگر، اتحادیه اروپا میتواند حکم مأموریت اسپیدس در دریای سرخ را گسترش دهد. آلمان میتواند کشتیها و مینروبها را در این مأموریت مشارکت دهد. اسکادران مینروب این کشور در بندر کیل در ساحل دریای بالتیک مستقر است و شامل حدود ۱۲ کشتی غواصی مینیاب و پاکسازی است.
نیروی دریایی آلمان در حال حاضر در دریای بالتیک و اقیانوس اطلس شمالی با هدف بازدارندگی روسیه مستقر است. برلین باید مطمئن شود که برخی از این داراییها میتوانند بدون به خطر انداختن آن مأموریت به خاورمیانه منتقل شوند. حوزه دیگری که برلین میتواند در آن کمک کند، نظارت است. آلمان در مأموریت دریای سرخ حداقل یک هواپیمای نظارتی مستقر در جیبوتی داشته است.
اختلافات آمریکا و اروپا
در عین حال، اختلافنظرهایی میان کشورهای اروپایی درباره کنار گذاشتن آمریکا وجود دارد. برخی دیپلماتهای فرانسوی بر این باورند که حضور آمریکا میتواند پذیرش این مأموریت از سوی ایران را دشوار کند، در حالی که مقامات بریتانیایی نگران واکنش منفی دونالد ترامپ و محدود شدن دامنه عملیات هستند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که روابط دو سوی آتلانتیک طی یک سال گذشته و بهدنبال سیاستهای تجاری و امنیتی دولت ترامپ دچار تنش شده و جنگ ایران نیز به این اختلافات دامن زده است.
ترامپ اکنون از اروپا خواسته است تا در تلاشهای فعلی ایالات متحده برای محاصره بنادر ایران کمک کند. این اقدام با هدف وارد کردن آسیب اقتصادی کافی به ایران انجام میشود تا این کشور با بازگشایی این آبراه حیاتی که حدود یک پنجم نفت و سایر کالاهای ارزشمند جهان مانند کود را حمل میکند، موافقت کند. استارمر و دیگران نیز این پیشنهاد را رد کردهاند و گفتهاند که تمرکز اروپاییها بر چگونگی آزادسازی ترافیک است، نه محدود کردن بیشتر آن.