بزرگترین پستاندار وحشی خشکی در اروپا از خطر نابودی کامل نجات یافته است.
بیزون اروپایی بار دیگر در سراسر قاره دیده میشود و با خود مزایای فراوانی برای حیات وحش به همراه دارد.
آگهی
آگهی
این گونه که زمانی پراکندگی گستردهای داشت، به عنوان بزرگترین پستاندار خشکیزی وحشی اروپا در اوایل قرن بیستم بر اثر شکار و تخریب زیستگاه تا آستانه انقراض پیش رفت.
امروز گلههای آن در بریتانیا، رومانی، آلمان، سوئیس، لهستان، بلاروس و لیتوانی دیده میشود.
بازگشت بیزون اروپایی
بیزون اروپایی یا ویزنت، زمانی بخشهای بزرگی از قاره اروپا را اشغال کرده بود، اما جمعیت آن بر اثر شکار تقریبا نابود شد.
به گفته سازمان «ریوایلدینگ اروپا» که به ایجاد چشماندازهای بازوحشیشده اختصاص دارد، وقتی آخرین بیزون وحشی اروپایی در سال ۱۹۲۷ در قفقاز شکار شد، کمتر از ۶۰ فرد از این گونه در باغوحشها و پارکهای خصوصی زنده مانده بود.
بازگردانی بیزون اروپایی به طبیعت از دهه ۱۹۵۰ آغاز شد و این گونه امروز به یکی از موفقترین داستانهای احیای حیات وحش در اروپا تبدیل شده است.
در ده سال گذشته شمار برآوردشده بیزونهای اروپایی آزادزی از ۲۵۷۹ به حدود ۷۰۰۰ راس رسیده است و بزرگترین گلهها در بلاروس و لهستان زندگی میکنند.
تلاشهای ریوایلدینگ اروپا باعث شده اکنون بیش از ۱۰۰ بیزون اروپایی آزادانه در کارپاتهای جنوبی رومانی پرسه بزنند و رشتهکوه رودوپ در بلغارستان نیز از سال ۲۰۱۹ میزبان جمعیتی کوچک اما رو به رشد از بیزونهای وحشی است؛ نخستین بار از قرون وسطا که این حیوان در آن منطقه آزادانه رفتوآمد میکند.
بیزونها تنوع زیستی جنگلهای بریتانیا را تقویت میکنند
بازگردانی بیزون به اروپا همچنین تاثیری مثبت و گسترده بر محیط زیست گذاشته است.
هانا مکینز، فعال حفاظت از طبیعت، به روزنامه بریتانیایی ایندیپندنت گفت این گله که در سال ۲۰۲۲ در جنگلهای بلین در کنت رهاسازی شد، تنها چند سال بعد «تاثیر بسیار بزرگی» بر منطقه گذاشته است.
این حیوانات با چرا کردن، انداختن درختان، کندن پوست تنه درختان و غلت زدن در خاک، به باززایی جنگل کمک میکنند و زیستگاههای گونههای دیگر حیات وحش را مدیریت میکنند.
این روند تنوع زیستی را افزایش میدهد و به بازسازی زیستبومهای پیچیده کمک میکند و در نتیجه محیط را در برابر تغییرات اقلیمی مقاومتر میسازد.
مکینز میگوید اثر این تغییرات همین حالا هم قابل مشاهده است.
او افزود: «وقتی از آنجا عبور میکنیم، نور بسیار بیشتری به کف جنگل میرسد و حالا گونههایی رشد میکنند که پیش از این به دلیل تراکم زیاد درختان، سرخسها و بوتههای تمشک، فرصتی برای رویش نداشتند.»
پلهای ویژه عبور بیزون که دو مورد از آنها نصب شده و دو مورد دیگر تا پایان سال ساخته خواهد شد، قرار است دسترسی این گله را به بخش بسیار گستردهتری از جنگل ممکن کند.
بیزونهای رومانی به جذب کربن کمک میکنند
بیش از ۲۰۰ سال پس از ناپدید شدن بیزون از رومانی، ریوایلدینگ اروپا و صندوق جهانی طبیعت رومانی در سال ۲۰۱۴ بیزونها را به رشتهکوههای کارپات بازگرداندند.
یک مطالعه سال ۲۰۲۴ دانشگاه ییل نشان میدهد این علفخواران عظیمالجثه میتوانند نقشی در کاهش پیامدهای تغییرات اقلیمی ایفا کنند.
بر اساس این پژوهش، گلهای متشکل از ۱۷۰ بیزون ممکن است به جذب و ذخیره کربنی کمک کند که معادل انتشار سالانه تا ۸۴ هزار خودروی بنزینی متوسط در ایالات متحده است.
این حیوانات با مجموعهای از رفتارها از جمله چرا کردن یکنواخت در علفزارها، بازچرخانی مواد مغذی که خاک را بارور میکند، پراکنده کردن بذرها و فشرده کردن خاک برای جلوگیری از رها شدن کربن، چنین نقشی ایفا میکنند.
پژوهشگران میگویند این گونه که میلیونها سال در کنار این زیستبوم تکامل یافته، با حذف شدنش تعادل ظریف منطقه را بر هم زده و موجب رها شدن کربن شده است.
با این حال نویسندگان گزارش يادآور شدند که برآورد آنها میتواند تا ۵۵ درصد بیشتر یا کمتر باشد. برآورد بالاتر معادل حدود ۸۴ هزار خودروی بنزینی آمریکایی در سال است و میانگین میانی حدود ۴۳ هزار خودرو به دست میآید.
بیزونهای هلند به پرندگان آوازخوان سود میرسانند
در هلند، بیزونها در فصل جوجهآوری به شکلی غیرمنتظره به پرندگان آوازخوان کمک میکنند.
در پارک ملی زودکنرمرلاند، پرندگان گنجشکسان به شکل خلاقانه موی زمستانیای را که گله در بهار میریزد، برای ساختن لانههایشان به کار میگیرند.
به گفته پروژه Wisentproject Kraansvlak که مدیریت این منطقه را بر عهده دارد، موی بیزون به دلیل پشمی و نرم بودن ترجیح داده میشود، زیرا عایقبندی خوبی فراهم میکند و دمای لازم برای تخمها را حفظ میکند.
این نهاد میگوید اکنون دانشجویان زیستشناسی کاربردی در حال بررسی این موضوعاند که آیا این ماده لانهسازی بر موفقیت زادآوری پرندگان اثر میگذارد یا نه.