به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از مقامات آمریکایی، مشاوران ارشد ترامپ بهصورت خصوصی به او گفتهاند که تاسیسات تولید برق و پلهای ایران اهداف نظامی مشروع برای آمریکا هستند، زیرا نابودی آنها میتواند برنامه موشکی و هستهای ایران را فلج کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا شامگاه چهارشنبه در سخنرانی خطاب به ملت آمریکا گفت که اگر رژیم ایران با آمریکا به توافق نرسد، ایران را با بمباران به «عصر حجر» بازمیگرداند.
آگهی
آگهی
او همچنین روز شنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» نوشت: «یادتان هست که به تهران ۱۰ روز وقت داده بودم که توافق کند یا تنگه هرمز را باز کند. این مهلت در حال پایان است. ۴۸ ساعت مانده است تا جهنم بر سرشان ببارد. جلال و شکوه از آن خداست.»
آمریکا روز پنجشنبه پل «بی-۱» در منطقه عظیمیه کرج را هدف قرار داد. این پل که به عنوان بلندترین پل خاورمیانه شناخته میشود، تهران را به کرج متصل میکرد. بنابر گزارش رسانههای ایران، دستکم ۱۳ نفر در این حمله کشته شدند.
آقای ترامپ صبح جمعه اعلام کرد که حملات شدیدتری در راه است که میتواند زندگی ۹۳ میلیون ایرانی را تحت تاثیر قرار دهد. به گزارش والاستریت ژورنال، برخی از مقامات دولت آقای ترامپ در محافل خصوصی این مرحله از جنگ را بهصورت غیررسمی «عملیات خشم حماسی ۲» نامیدهاند.
رئیسجمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» نوشت: «ارتش ما که (بافاصله) بزرگترین و قدرتمندترین ارتش جهان است، نابودی آنچه در ایران باقی مانده را هنوز حتی شروع هم نکرده است. [هدف] بعدی پلها هستند، بعد از آن هم نیروگاههای تولید برق.»
او که تاکنون بارها مدعی شده که تغییر رژیم در ایران رخ داده است، افزود: «رهبری رژیم جدید میداند چه کاری باید انجام دهد و باید آن را انجام دهد.»
راهبرد آقای ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن زیرساختهای ایران از نظر حقوقی و بشردوستانه زیر سوال رفته است.
به گزارش والاستریت ژورنال، از جمله کسانی که آقای ترامپ را درباره مبنای حقوقی این اقدام توجیه کردهاند، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکاست. بنابر این گزارش، آقای هگست همچنین توصیه کرده است که جادهها نیز میتوانند هدف قرار بگیرند، زیرا ممکن است ارتش ایران از آنها برای جابجایی موشکها و تجهیزات تولید پهپاد استفاده کند.
یک مقام کاخ سفید نیز افزود که نیروگاههای برق اهداف نظامی مشروع بهشمار میروند، زیرا نابودی آنها میتواند ناآرامی مدنی ایجاد کند و مسیر تهران برای دستیابی به سلاح هستهای را پیچیدهتر سازد.
با این حال، مقامات فعلی و سابق نظامی هشدار دادهاند که حمله به زیرساختهای دشمن صرفا با هدف وادار کردن او به آغاز مذاکرات یا ارسال پیامهای سیاسی، قانونی نیست.
به گفته این مقامات، اگرچه ایالات متحده در جنگهای پیشین در خاورمیانه پلها و زیرساختهای انرژی را هدف قرار داده است، آن حملات از نظر قانونی توسط چند اصل محدود شده بودند:
- این حملات تنها در صورتی مجاز هستند که بتوان نشان داد برای دستیابی به یک مزیت نظامی مشخص مورد نیاز هستند.
- هیچ روش کمتخریبتری امکانپذیر نباشد.
- و اینکه آسیب بیش از حد به غیرنظامیان وارد نشود.
جفری کورن، وکیل پیشین ارتش آمریکا که اکنون ریاست «مرکز حقوق و سیاست نظامی» را در دانشگاه «تگزاس تک» بر عهده دارد، گفت: «من میتوانم یادداشتی بنویسم که بگوید کل زیرساخت انرژی ایران هدف قانونی است، اما این کلیگویی خواهد بود.»
او افزود: «و برای کسانی هم که میگویند اگر به زیرساخت غیرنظامی حمله کنید مرتکب جنایت جنگی شدهاید، آن هم به همان اندازه کلیگویی است.»
آقای کورن گفت: «در نهایت، چنین اهدافی ممکن است قانونی باشند یا نباشند، اما این موضوع باید بر اساس شرایط مرتبط با عملیات نظامی و ملاحظات غیرنظامی در مورد هر هدف بهصورت جداگانه تعیین شود.»
شان پارنل، سخنگوی پنتاگون در اینباره گفت: «وظیفه وزارت جنگ این است که اطمینان حاصل کند فرمانده کل قوا به همه گزینههای نظامی ممکن دسترسی دارد.»
نگرانی از اقدام تلافیجویانه ایران
ملاحظات حقوقی تنها موضوعاتی نیستند که کاخ سفید باید در نظر بگیرد. تهدید آقای ترامپ به حمله به نیروگاههای ایران برخی از شرکای عرب حوزه خلیج فارس آمریکا را نگران کرده است که این اقدام تهران را به حمله متقابل به زیرساختهای انرژی آنها وادار کند.
به گفته یک مقام ارشد کشورهای حوزه خلیج فارس، این نگرانیها مستقیما به مقامات دولت آقای ترامپ منتقل شده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز پنجشنبه گفت وعده ترامپ برای گسترش حملات هوایی «ایرانیان را وادار به تسلیم نخواهد کرد»، و افزود پلی که روز پنجشنبه هدف قرار گرفت، پیش از حمله نیز «ناتمام» بود.
ادعای دولت مبنی بر اینکه حمله به زیرساختهای غیرنظامی بهویژه برنامه هستهای ایران را متوقف خواهد کرد، احتمالاً با دقت مورد بررسی قرار خواهد گرفت. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اذعان کرده است که ایران در حال حاضر غنیسازی اورانیوم انجام نمیدهد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز گفته است هیچ نشانهای مبنی بر این که ایران اورانیوم با غنای بالا را از تاسیسات هستهای بمباران شدهاش بیرون آورده باشد، وجود ندارد.
آمریکا در سال ۱۹۹۱ در جریان جنگ خلیج فارس با هدف تضعیف توانایی عراق برای هدایت نیروها و بهکارگیری پدافند هوایی، زیرساختهای برق این کشور را هدف قرار داد. با این حال آمریکا در آن زمان اقداماتی را برای محدود کردن پیامدهای بلندمدت این حملات برای غیرنظامیان انجام داد.
برای مثال، آمریکا در این حملات از موشکهای کروز حامل رشتههای رسانا، موسوم به «بمب گرافیتی» استفاده کرد تا با ایجاد اتصال کوتاه گسترده شبکه برق را از کار بیندازد. با این حال به خلبانان دستور داده شده بود که مولدهای برق را هدف قرار ندهند. البته در آشفتگی جنگ این دستورات بهصورت کامل رعایت نشد و برخی نیروگاهها نیز هدف قرار گرفتند.
بنابر مطالعاتی که درباره پیامد این اقدامات آمریکا انجام شد، این حملات منجر به آسیب به تجهیزات تصفیه آب شد و در نتیجه در افزایش مرگومیر نوزادان نقش داشت.
به گزارش والاستریت ژورنال، نگرانی کارشناسان منطقهای و گروههای حقوق بشری این است که کارزار هوایی آقای ترامپ از محدودیتهای کمتری نسبت به جنگهای پیشین برخوردار باشد.
رئیسجمهوری آمریکا تنها یک ماه پیش وعده داد که «عظمت را به ایران بازگرداند» و سه ماه پیش نیز در پی سرکوب خونین اعتراضات در ایران به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی، به معترضان ایرانی گفت «کمک در راه است.»
دیگر نگرانی کارشناسان و فعالان حقوق بشری این است که اقدامات آقای ترامپ در هدف قرار دادن اماکن غیرنظامی ممکن است مردم ایران را علیه این جنگ برانگیزد.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در شرکت مشاوره «گروه اوراسیا»، گفت: «بمباران نه تنها رژیم، بلکه خود کشور را هم بهتدریج فرسوده خواهد کرد، تا جایی که خود ایران شروع به فروپاشی کند.»
به گفته سارا یگر، مدیر دفتر واشنگتن «دیدهبان حقوق بشر»، تهدید ترامپ برای حمله به زیرساختهای تولید برق بهصورت ویژهای نگرانکننده است، زیرا چنین مکانهایی برای زندگی غیرنظامیان حیاتیاند.
خانم یگر گفت: «بیمارستانها، سامانههای آب و خدمات پایه همه به آن وابستهاند. حتی وقتی ممکن است توجیه نظامی وجود داشته باشد، قانون ایجاب میکند درباره مکانهایی مانند نیروگاهها نهایت احتیاط به خرج داده شود.»
آقای ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» از احتمال حمله به تاسیسات «آبشیرینکن» سخن گفته بود. این موضوع حتی از دیگر تهدیدات رئیسجمهوری آمریکا بحثبرانگیزتر است، زیرا بهنظر میرسد که صراحتا نقض کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو است. این کنوانسیون، حمله به تاسیساتی را که برای بقای جمعیت غیرنظامی حیاتیاند محدود میکند. اصل اساسی این توافق آن است که مردم باید دسترسی کافی به غذا و آب داشته باشند و هیچ حملهای نباید با هدف گرسنه گذاشتن جمعیت یا وادار کردن غیرنظامیان به آوارگی انجام شود.
به گفته دیوید دپتولا، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا که در هدایت کارزار «طوفان صحرا» در سال ۱۹۹۱ نقش داشت، میتوان برای حملات گزینشی به زیرساخت انرژی ایران استدلالهایی مطرح کرد.
او گفت: «اما وقتی درباره نابود کردن تاسیسات آبشیرینکن صحبت میکنید، پرسشهای جدی درباره رعایت قوانین مخاصمات مسلحانه بینالمللی مطرح میشود.»