همزمان با ادامه جنگ ایران، قیمت سوخت هواپیما در هفتههای اخیر بیش از دو برابر شده است. شرکتهای هواپیمایی با افزایش کرایه و اعمال عوارض موقت واکنش نشان داده اند؛ حالا بلیت بخریم یا صبر کنیم؟
گردشگرانی که برای تعطیلات تابستان برنامهریزی میکنند در حالی با تصمیمی دشوار روبهرو شدهاند که اختلال در عرضه جهانی نفت بر اثر جنگ در خاورمیانه قیمت سوخت جت را بالا برده و هزینه پروازها را افزایش داده است؛ هزینهای که در نهایت از جیب مسافران پرداخت میشود.
آگهی
آگهی
بر اساس تازهترین گزارش پایش انجمن بینالمللی حملونقل هوایی، متوسط جهانی قیمت سوخت جت در هفته گذشته به 195.19 دلار برای هر بشکه رسید که هرچند 0.9 درصد کمتر از هفته پیش بود اما هنوز بیش از دو برابر سطح اواخر فوریه به شمار میرود.
در آمریکا شاخص سوخت جت آرگوس در روز دوشنبه بیش از 4.60 دلار برای هر گالن را ثبت کرد، در حالی که پیش از آغاز جنگ این رقم حدود 2.50 دلار بود.
حتی اگر جنگ ایران در کوتاهمدت متوقف شود یا دستکم فروکش کند، پیامدهای اختلالزا بر قیمت سوخت جت و در نتیجه بر کرایه بلیت هواپیما به این زودیها از میان نخواهد رفت.
سوخت معمولا 25 تا 35 درصد هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد و جهش قیمتها کل این بخش را به واکنش سریع واداشته است.
یونایتد ایرلاینز از کاهش 5 درصدی برنامه پروازی خود خبر داده، شرکت اسکاندیناویایی اساِیاس اعلام کرده ماه آینده دستکم 1000 پرواز را لغو میکند، ایر نیوزیلند ظرفیت خود را 5 درصد کم کرده و حدود 1100 پرواز را تا اوایل ماه مه از برنامه خارج کرده است.
کاتای پاسیفیک قیمت بلیت در همه مسیرها را بالا برده، تای ایرویز از افزایش مورد انتظار 10 تا 15 درصدی کرایهها خبر داده و ایرآسیا و کانتاس نیز در زمره شرکتهایی هستند که به طور موقت عوارض اضافی روی بلیتها گذاشتهاند.
شرکتهایی که برنامه پوشش ریسک سوخت دارند، مانند لوفتهانزا و رایانایر، توانستهاند بخشی از فشار را با تثبیت قیمتهای پیشین خنثی کنند.
شرکتهای هواپیمایی درگیر کاهش ظرفیت و انتقال هزینهها به مسافران
تغییراتی که شرکتهای هواپیمایی اعمال کردهاند بازتاب تلاش گستردهتری برای مدیریت حاشیه سود در شرایط محدودیت عرضه و الزام به تغییر مسیر پروازها است.
مسیرهایی که از عبور از خاورمیانه پرهیز میکنند با افزایش ترافیک مواجه شدهاند که به بالا رفتن هزینههای عملیاتی و تعدیل گزینشی کرایهها دامن زده است.
در حالی که بعضی شرکتهای فعال در پروازهای دوربرد هزینهها را تهاجمیتر به مسافران منتقل کردهاند، بازارهای کوتاهبرد و داخلی نیز با فشار افزایشی روبهرو شده و کرایههای بهاری و تابستانی از هماکنون این واقعیت جدید را منعکس میکند.
انیتا مندیراتا، مشاور ویژه دبیرکل سازمان گردشگری سازمان ملل (UN Tourism) و کارشناس هوانوردی، به یورونیوز گفت هشدارها و نگرانیهای اولیه درباره تحویل سوخت جت به بریتانیا همزمان با نزدیک شدن فصل سفرهای تابستانی در نیمکره غربی آغاز شده است.
مندیراتا گفت: «موضع دولت بریتانیا این است که فعلا نگرانی فوری درباره تامین سوخت وجود ندارد و این کشور از زنجیرههای تامین متنوع و مقاوم بهره میبرد، اما موضوعی که شرکتهای هواپیمایی روی آن تمرکز کردهاند نه دسترسی به نفت خام، بلکه تامین سوخت جت تصفیهشده و تدارکات رساندن آن به فرودگاهها است.»
روز سهشنبه دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا به مساله افزایش قیمت سوخت جت پرداخت و به طور مشخص از بریتانیا نام برد و پیشنهاد کرد «از آمریکا بخرد، ما به اندازه کافی داریم» و مستقیما در تامین امنیت تنگه هرمز مشارکت کند.
مندیراتا همچنین در گفتوگو با یورونیوز تشریح کرد که شرکتهای هواپیمایی چگونه بر اساس افزایش هزینهها تصمیمهای لجستیکی میگیرند؛ تصمیمهایی که در صورت طولانی شدن جنگ ایران میتواند تاثیر عمیقی بر مقاصد در دسترس مسافران برای تعطیلات بگذارد.
او توضیح داد: «سوخت جت را نمیتوان در مقادیر زیاد در فرودگاهها ذخیره کرد و سیستم به تحویلهای پیوسته از پالایشگاهها و خطوط لوله وابسته است. این یعنی حتی اختلالهای کوتاه هم میتواند خیلی سریع چالشهای عملیاتی ایجاد کند، به ویژه در فرودگاههای بزرگ قطب پروازی.»
این کارشناس افزود: «اگر دسترسی به سوخت محدود شود، شرکتهای هواپیمایی کل شبکه خود را تعطیل نمیکنند، بلکه مسیرهایی را در اولویت میگذارند که هر پرواز بیشترین درآمد را ایجاد میکند و از شبکه گستردهتر پشتیبانی میکند.»
مندیراتا در جمعبندی گفت: «در عمل این یعنی پروازهای دوربرد، پروازهای قطب و سفرهای تجاری حفظ میشود و در مقابل، پروازهای تفریحی کمبازده و برخی مسیرهای کوتاهبرد ممکن است کاهش بسامد را تجربه کنند.»
افزایش نگرانی آژانسهای مسافرتی و گردشگران
مسافران در زمانی با قیمتهای بالاتر بلیت و گزینههای پروازی کمتر روبهرو شدهاند که بسیاری انتظار داشتند پس از دوره بهبود از همهگیری، تعطیلات تابستانی ارزانتر شود.
گزارشهای صنعت هوانوردی نشان میدهد ترکیب افزایش کرایهها و کاهش برنامه پروازها فضایی از عدم قطعیت ایجاد کرده و بعضی گردشگران در امید به پیشرفت دیپلماتیک احتمالی که شاید بازار نفت را تثبیت کند، رزرو سفرهای خود را به تعویق انداختهاند.
آژانسهای مسافرتی میگویند مشتریان به سمت گزینههای انعطافپذیرتر یا مقاصد نزدیکتر میروند تا در برابر نوسانهای بیشتر آسیبپذیری کمتری داشته باشند.
سخنگوی بوکینگداتکام به یورونیوز گفت: «صرف نظر از آنچه در سطح کلان اقتصاد رخ میدهد، شرکتهای هواپیمایی قیمت بلیتها را بر اساس میزان تقاضا و ظرفیت تنظیم میکنند و معمولا هرچه به تاریخ سفر نزدیکتر میشویم قیمتها بالاتر میرود، به ویژه در سه هفته پایانی مانده تا زمان پرواز.»
این سخنگو افزود: «به مسافرانی که برای سفرهای تابستانی برنامه میریزند توصیه میکنیم هشدار قیمت تنظیم کنند تا هرگونه نوسان را زیر نظر داشته باشند.»
در تحول مرتبط دیگری، کمیسیون اروپا از شهروندان این قاره خواسته کمتر سفر کنند تا به مهار افزایش افسارگسیخته هزینه انرژی مرتبط با جنگ ایران کمک شود.
در نامهای که دان یورگنسن کمیسر انرژی اتحادیه اروپا به وزیران انرژی کشورهای عضو نوشته و نسخهای از آن به رویت یورونیوز رسیده، او خواستار «اقدامهای داوطلبانه برای صرفهجویی در مصرف […] با توجه ویژه به بخش حملونقل» شده است؛ اقدامهایی که میتواند شامل درخواست از شهروندان برای کمتر رانندگی کردن یا کمتر پرواز کردن با هدف ذخیره سوخت برای مصارف ضروری باشد.
مندیراتا گفت تقاضای تابستانی همچنان بالاست اما رفتار مصرفکننده در حال تغییر است.
او به یورونیوز گفت: «دادههای مربوط به سفر تا اینجا نشان میدهد مردم هنوز قصد دارند تابستان امسال سفر کنند اما رفتارشان تغییر کرده است.»
این کارشناس در پایان افزود: «جستوجو برای پرواز افزایش یافته و رزروهای پیشفروش حفظ شده اما مسافران زودتر بلیت میخرند، کمی بیشتر میمانند و نسبت به قیمت حساستر شدهاند […] تصویر کلی، کاهش تقاضا نیست، بلکه جابهجایی تقاضا و حساستر شدن آن نسبت به قیمت و ریسک اختلال است.»
پس آیا باید همین حالا پروازهای تعطیلات خود را رزرو کنید؟ در این بحران سوخت جت تنها چیز قطعی، تداوم بیاطمینانی است.
ممکن است قیمتها فردا دوباره جهش کند یا اگر جنگ ایران متوقف شود سقوط کند؛ مسافران باید میان ریسک خرید بلیت با قیمتهای بالای فعلی و احتمال افزایش بیشتر قیمتها یا کاهش ناگهانی ظرفیت، دست به سنجش بزنند؛ پاسخی روشن و یکسان برای همه وجود ندارد.
برای بسیاری، رزرو زودتر همراه با گزینههای انعطافپذیر یا قابل استرداد میتواند نوعی پوشش و آرامش خاطر فراهم کند و در مقابل، عدهای ترجیح میدهند اوضاع را از نزدیک زیر نظر بگیرند و روی هشدارهای قیمتی حساب کنند.
در هر دو حالت، رویکرد محتاطانه این است که آگاه بمانید، نیازهای شخصی سفر خود را بسنجید و با نزدیک شدن فصل تابستان برای ادامه نوسانها آماده باشید.