با ادامه جنگ موشکی در خاورمیانه و در حالی که موج حملات هوایی آمریکا و اسرائیل علیه ایران با حملات تلافیجویانه روزانه پاسخ داده میشود، این جنگ بیش از پیش به آزمونی برای «پایداری» تبدیل شده است.
حملات اولیه و گسترده موشکی ایران از ابتدای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، اکنون به حملاتی با ضرباهنگ کندتر و با شلیکهای کمتر تبدیل شده است.
آگهی
آگهی
اما هنوز مشخص نیست تهران تا چه مدت میتواند این ضرباهنگ شلیک را حفظ کند و اسرائیل و کشورهای خلیج فارس تا چه اندازه میتوانند این موشکها را با سامانههای رهگیر دفع کنند.
روزنامه فایننشال تایمز از پنج کارشناس توانمندیهای ایران پرسیده است که این درگیری نظامی تا چه مدت میتواند ادامه یابد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
تام کاراکو از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS):
توان ایران برای ادامه سطح کنونی حملات پهپادی و موشکی، تا حد زیادی به کارآمدی حملات آمریکا و اسرائیل علیه سامانههای پرتاب، زیرساختها و شبکههای فرماندهی آن وابسته است. کاهش نرخ شلیک موشکها نشان میدهد این عملیاتها در حال مختل کردن توان ایران و واداشتن آن به مدیریت محتاطانه ذخایر هستند.
تهران ممکن است برخی سامانههای پیشرفته را بهعنوان ذخیره نگه داشته باشد، همانطور که احتمالا با شلیک یک موشک بالستیک میانبرد به سمت پایگاه نظامی دیهگو گارسیا در اقیانوس هند دیده شد. اما این کار ریسک «یا استفاده کن یا بباز» را دارد.
در عین حال، ایران ممکن است عمدا در حال طولانی کردن جنگ باشد تا هزینههای سیاسی ایجاد کند و واشنگتن را تحت فشار برای عقبنشینی قرار دهد.
اگرچه کاهش شلیکهای ایران نشاندهنده توان کمتر برای خسته کردن دفاع دشمن است، اما این کشور احتمالا هنوز توان انجام حملات پیچیده و هماهنگ را دارد؛ حملاتی که میتواند سامانههای دفاعی را تحت فشار قرار دهد، بهویژه اگر ذخایر رهگیرها در مناطق کلیدی کاهش یابد.
میزان نیروهای موشکی باقیمانده ایران، از جمله در تأسیسات زیرزمینی، نامشخص است. با این حال، توان کوتاهمدت ایران برای جایگزینی ذخایرش محدود به نظر میرسد.
دنی سیترینوویتز از مؤسسه مطالعات امنیت ملی:
ایران شاید توان شلیک انبوه را نداشته باشد، اما رویکرد کنونی آن بیشتر یک راهبرد «بقا» است تا «خسته کردن دفاع دشمن». این نشاندهنده برنامهریزی بلندمدت است: ایران بهطور عمدی در حال سهمیهبندی استفاده از موشکها و پهپادهای خود است، زیرا میداند جنگ احتمالا طولانی خواهد شد. در وضعیت فعلی، احتمالا برای چند هفته دیگر موشک کافی دارد.
ایران به جای حملات بزرگ، فشار را از طریق حملات کوچک اما مداوم حفظ میکند؛ حملات محدود به اسرائیل، موجهای پهپادی و شلیکهای کوتاهبرد به سمت کشورهای خلیج فارس.
حتی تعداد کمی از این حملات میتواند به اهداف حیاتی انرژی و زیرساختها اصابت کند. این موضوع برای کشورهای خلیج فارس چالش بزرگی ایجاد میکند و به تهران اهرم فشار نامتناسبی میدهد.
ساشا بروخمان از مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی (IISS):
حملات موشکی ایران هنوز نسبتا محدود است، بهویژه در مقایسه با سه روز اول جنگ. آمار رهگیری موشکهایش هم همچنان بسیار بالاست. ایران از کلاهکهای خوشهای بیشتری علیه اسرائیل استفاده کرده است؛ در برخی موارد این کلاهکها قبل از رهگیری باز شدهاند و سامانههای دفاعی اسرائیل همه قطعات را هدف قرار ندادهاند. این امر باعث انتشار ویدئوهای متعدد از اصابتها، بهویژه در مناطق پرجمعیت تلآویو شده است که میتواند این تصور را ایجاد کند که ایران توان عبور از دفاع را دارد یا به اهداف بیشتری ضربه میزند. هر اصابت بهطور گسترده بازتاب داده و اغراق میشود.
در مجموع، نرخ رهگیری موشکهای ایرانی در خلیج فارس نیز همچنان بالاست. ریاض حتی در زمان برگزاری یک نشست سیاسی مهم هدف قرار گرفت اما همه موشکها رهگیری شدند.
برداشت میدانی پژوهشگران این است که نرخ بسیار بالای رهگیری ادامه دارد. حملات موفق ایران این هفته رخ داده اما نادر است. علاوه بر جنگ موشکی، یک جنگ تبلیغاتی نیز برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی در خلیج فارس و واشنگتن در جریان است.
لینت نوسبشر، مشاور سابق اطلاعاتی دولت بریتانیا:
به نظر میرسد ایرانیها تا حد ممکن سریع موشکها را شلیک میکنند، اما بهخاطر اینکه باید آنها را پنهان کنند، جابهجا کنند، سوختگیری کرده و برای پرتاب آماده کنند، محدودیت دارند.
هر بار که موشک شلیک میشود، محل پرتاب لو میرود و ممکن است هدف حمله قرار بگیرد. به همین دلیل، سرعت شلیک بیشتر به خطر شناسایی و حمله دشمن بستگی دارد، نه به مقدار موشکهای موجود.
برآوردهای اعتمادپذیر نشان میدهد ایران بین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ موشک بالستیک در اختیار دارد، علاوه بر موشکهای کروز و پهپادها، و همچنین ذخایری از پرتابگرهای متحرک و سوخت برای موشکهای با سوخت مایع.
ایرانیها اگر بتوانند از پناهگاههای مستحکم با نرخ فعلی و کاهشیافته شلیک کنند، احتمالا میتوانند یکی دو هفته دیگر هم ادامه دهند. اگر در ابتدای کار از سامانههای کمدقتتر استفاده کرده باشند، اکنون ممکن است موشکهای دوربردتر و دقیقتری در اختیار داشته باشند.
بعضی از موشکهای جدید ایران سوخت جامد دارند، بنابراین سریعتر آماده و شلیک میشوند و قابل اعتمادتر هستند. به همین دلیل ممکن است حملات آنها خطرناکتر باشد.
جیم لمسون، مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات جیمز مارتین:
توان ایران برای ادامه این سطح از پاسخ موشکی بسیار نامشخص است، عمدتا به دلیل نبود دید دقیق از ذخایر باقیمانده.
اگرچه تهران اخیرا از سامانههای میانبرد پیشرفتهتری مانند سجیل و حاج قاسم استفاده کرده، اما هنوز برخی از سامانههای جدیدتر و پیشرفتهتر مانند گلایدهای مافوق صوت فتاح-۲ را به کار نگرفته است؛ که نشان میدهد این قابلیتها هنوز عملیاتی نشدهاند یا در ذخیره محدود نگه داشته شدهاند. همچنین ممکن است انواع دیگری از موشکهای کوتاهبرد در ادامه درگیری وارد میدان شوند.
با این حال، توان ایران برای تولید مجدد زرادخانهاش بهشدت کاهش یافته، زیرا حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات تولیدی و زنجیره تأمین قطعات کلیدی مانند موتور، پیشران و سامانههای هدایت آسیب زدهاند.
اگرچه تولید کوتاهمدت با استفاده از قطعات ذخیره ممکن است، اما ظرفیت کلی تولید بهشدت محدود شده است.