با گذشت چند هفته از آغاز جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل، تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته و این گذرگاه حیاتی عملا با محدودیتهای جدی مواجه شده است.
بر اساس دادههای شرکت تحلیلی کپلر، از ابتدای ماه مارس تا ۲۴ مارس، تنها ۱۴۹ عبور از این تنگه ثبت شده؛ رقمی که نشاندهنده کاهش حدود ۹۵ درصدی نسبت به شرایط عادی است.
آگهی
آگهی
در میان این عبورها، ۹۴ مورد مربوط به نفتکشها و حاملهای گاز بوده است.حدود ۶۱ درصد از این کشتیها بارگیری شده بودند و بیش از دو سوم آنها به سمت شرق، خارج از تنگه حرکت کردهاند.
در روزهای اخیر، تنها تعداد محدودی از کشتیها از این مسیر عبور کردهاند، از جمله دو کشتی با پرچم ایران و یک نفتکش تحت تحریم آمریکا.
در همین حال، برخی کشتیها نیز در مسیر معکوس حرکت کردهاند؛ از جمله یک نفتکش که از کراچی به سمت یکی از بنادر ایران در حرکت بوده است.
پرداخت برای عبور؛ نقش ایران در کنترل مسیر
گزارشها حاکی از آن است که برخی کشتیها برای عبور از تنگه مجبور به پرداخت مبالغی به مقامهای ایرانی شدهاند.
برای مثال، یک کشتی کانتینری متعلق به چین پس از پرداخت وجهی نامشخص توانسته از این مسیر عبور کند. کارشناسان میگویند این روند به افزایش محدود تردد در روزهای اخیر کمک کرده، اما به هیچ وجه به معنای بهبود وضعیت امنیتی نیست.
یکی از تحلیلگران حوزه کشتیرانی هشدار داده که ایران همچنان توانایی بالایی برای آسیب زدن به کشتیها در این منطقه دارد.
مسیر جایگزین در آبهای ایران
بررسیها نشان میدهد بسیاری از کشتیها از مسیری در نزدیکی جزیره لارک در آبهای ایران عبور کردهاند؛ مسیری که گفته میشود با تایید تهران استفاده میشود.
بیش از ۲۰ کشتی از این مسیر عبور کردهاند که عمدتا متعلق به شرکتهای یونانی بودهاند، اما کشتیهایی از هند، پاکستان و سوریه نیز در میان آنها دیده میشوند.
برخی تحلیلگران این وضعیت را به ایجاد یک «ایستگاه عوارضی تهران» تشبیه کردهاند؛ جایی که ایران بر عبور کشتیها نظارت دارد و در برخی موارد هزینه دریافت میکند.
ترکیب کشتیها؛ غالبا ایرانی و تحت تحریم
بیشترین سهم عبور از تنگه مربوط به کشتیهای ایرانی بوده و پس از آن کشتیهای یونانی و چینی قرار دارند. در مجموع، بیش از ۴۰ درصد کشتیهایی که در این مدت از تنگه عبور کردهاند، تحت تحریم آمریکا، اتحادیه اروپا یا بریتانیا بودهاند.
در مورد نفتکشها و حاملهای گاز، این رقم حتی به ۵۷ درصد میرسد.
تغییر مسیر انرژی به سمت آسیا
تحلیلها نشان میدهد بخش عمده نفتی که همچنان از تنگه هرمز عبور میکند، به سمت آسیا و به ویژه چین در حرکت است.
در همین حال، بخشی از محمولههای گاز مایع که پیشتر مقصد آنها اروپا بود، به دلیل محدودیت عرضه و افزایش قیمتها، به سمت بازارهای آسیایی تغییر مسیر دادهاند. طبق دادهها، حدود ۱۱ محموله گاز مایع از اوایل مارس از مسیر اروپا به آسیا منتقل شدهاند.
بر اساس برآورد تحلیلگران جیپی مورگان، حدود ۹۸ درصد از نفتی که در این دوره از تنگه عبور کرده، متعلق به ایران بوده است.
میانگین صادرات نفت ایران از این مسیر در اوایل مارس حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.
در شرایط عادی، حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
اما اکنون، با ادامه جنگ و محدودیتهای ایجاد شده، این گذرگاه استراتژیک به یکی از مهمترین نقاط تنش در اقتصاد جهانی تبدیل شده و آینده آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.