ایران و روسیه هر دو مدعی شدهاند که یک پرتابه به محوطه نیروگاه هستهای بوشهر اصابت کرده است؛ رخدادی که در میانه جنگ ایران با اسرائیل و ایالات متحده، نگرانیها درباره احتمال نشت مواد رادیواکتیو را بیشتر کرده است.
با این حال ایران و روسیه میگویند در جریان این حادثه هیچ نشت مواد رادیواکتیوی گزارش نشده است. اما این حادثه بار دیگر نگرانی همسایگان ایران را درباره آسیبپذیر بودن نیروگاه بوشهر در سواحل خلیج فارس در برابر حمله یا حتی زمینلرزه افزایش داده است.
آگهی
آگهی
در ادامه، آنچه باید درباره این حادثه، نیروگاه و همچنین برنامه گسترده هستهای ایران بدانیم آمده است.
گزارشها درباره اصابت پرتابه به نیروگاه بوشهر چه میگویند؟
خبرگزاری دولتی تاس روسیه شامگاه سهشنبه به نقل از الکسی لیخاچف، مدیرعامل روساتم گزارش داد: «یک پرتابه به محدوده مجاور ساختمان خدمات اندازهگیری در سایت نیروگاه هستهای بوشهر، در نزدیکی واحد فعال نیروگاه، اصابت کرده است.» جایی که کارشناسان روساتم در آن حضور دارند.
لیخاچف تاکید کرد: «هیچیک از کارکنان روساتم در این حادثه آسیب ندیدهاند و وضعیت پرتوی در محل عادی است.»
او افزود حدود ۴۸۰ شهروند روس همچنان در این نیروگاه حضور دارند و مقامات در حال آمادهسازی برای دور تازهای از تخلیه نیروها از این محل هستند.
سازمان انرژی اتمی ایران نیز در بیانیهای اعلام کرد: «هیچگونه خسارت مالی، فنی یا انسانی رخ نداده و هیچ بخشی از نیروگاه آسیب ندیده است.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در سالهای اخیر و پس از خروج یکجانبه آمریکا از توافق هستهای ۲۰۱۵، دسترسیهایش به تاسیسات ایران محدود شده، صبح چهارشنبه در بیانیهای اعلام کرد: «ایران به آژانس اطلاع داده که شامگاه سهشنبه یک پرتابه به محوطه نیروگاه هستهای بوشهر اصابت کرده است.» آژانس افزود: «هیچگونه آسیبی به نیروگاه یا جراحتی به کارکنان گزارش نشده است.»
ایران و روسیه تصویری از محل حمله منتشر نکردهاند. هنوز مشخص نیست پرتابهای که به این مجموعه برخورد کرده چه بوده است. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، مسئول عملیات هوایی در جنوب ایران تا کنون به این خبر واکنشی نشان نداده است.
در عین حال، در جریان این جنگ، ترکشهای ناشی از رهگیری موشکها و آتش پدافند هوایی در برخی مناطق خساراتی بر جا گذاشتهاند. بوشهر علاوه بر میزبانی یک پایگاه دریایی، دارای فرودگاهی با کاربری دوگانه نظامی و غیرنظامی است و سامانههای پدافندی از آن محافظت میکنند.
ایران چه زمانی شروع به ساخت نیروگاه بوشهر کرد؟
محمدرضا شاه پهلوی در دهه ۱۹۷۰ برنامه ساخت ۲۳ راکتور هستهای را اعلام کرده بود و در عین حال به دنبال کنترل کامل چرخه سوخت هستهای بود؛ مسیری که میتوانست امکان تولید سلاح اتمی را فراهم کند. این موضوع نگرانی مقامهای آمریکایی را برانگیخت و آنها محدودیتهایی برای شرکتهای آمریکایی در همکاری با ایران اعمال کردند. شرکت آلمانی «کرافتورک یونیون» در سال ۱۹۷۵ ساخت نیروگاه بوشهر را در قالب قراردادی ۴.۸ میلیارد دلاری برای چهار راکتور آغاز کرد.
اما انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ این پروژه را متوقف کرد. در جریان جنگ هشتساله ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ نیز عراق بارها این سایت را بمباران کرد تا برنامه هستهای ایران را متوقف کند.
در نهایت روسیه به این پروژه پیوست و نیروگاه در سال ۲۰۱۱ به شبکه برق ایران متصل شد. این نیروگاه با استفاده از یک راکتور آب فشرده، تا هزار مگاوات برق تولید میکند؛ ظرفیتی که میتواند برق صدها هزار خانه و واحد صنعتی را تامین کند، هرچند تنها یک تا دو درصد از برق کشور را تشکیل میدهد.
ایران در سالهای اخیر در تلاش بوده این مجموعه را گسترش دهد. در سال ۲۰۱۹ پروژهای برای ساخت دو راکتور دیگر آغاز شد که هرکدام هزار مگاوات به ظرفیت تولید اضافه خواهند کرد. تصاویر ماهوارهای از دسامبر نشان میدهد عملیات ساخت همچنان ادامه دارد.
راکتور فعال بوشهر در حال حاضر از اورانیوم وارداتی از روسیه با غنای ۴.۵ درصد استفاده میکند؛ سطحی که برای تولید برق مناسب است.
آیا نیروگاه بوشهر در جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفت؟
نیروگاه بوشهر بهعنوان یک تاسیسات هستهای غیرنظامی فعال، در جریان جنگ ۱۲ روزه ماه ژوئن میان ایران و اسرائیل هدف قرار نگرفت. در آن جنگ، آمریکا سه سایت غنیسازی اورانیوم ایران را بمباران کرد و سانتریفیوژها را نابود ساخت؛ اقدامی که احتمالا ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران را در زیر زمین محبوس کرده است. پس از این اقدام ایران مانع دسترسی بازرسان آژانس به این سایتها شده است.
حمله احتمالی به یک نیروگاه هستهای میتواند به نشت مواد پرتوزا در محیط منجر شود؛ موضوعی که از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، به نگرانی مهمی تبدیل شده است. نیروگاههای هستهای اوکراین که در دوران اتحاد جماهیر شوروی ساخته شدهاند، در این جنگ در معرض حمله قرار گرفته و به خطوط مقدم درگیری نزدیک شدهاند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
نشت احتمالی مواد رادیواکتیو به خلیج فارس میتواند بحرانی حیاتی برای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ایجاد کند؛ کشورهایی که برای تامین آب خود به تاسیسات آبشیرینکن وابسته به این پهنه آبی متکی هستند.