مقامهای امنیتی ایران از دستگیری ۱۳۹ تبعه خارجی در شهر یزد خبر دادند. این بازداشتها در حالی صورت میگیرد که آمارهای نگرانکنندهای از شمار کشتهشدگان منتشر شده است. دولت ایران مدعی است که بیش از ۳ هزار نفر در این ناآرامیها جان باختهاند، اما آمار نهادهای حقوق بشری از ۳۰ هزار کشته خبر میدهد.
در حال حاضر، آمار دقیق تلفات این درگیریهای چند هفتهای به یکی از اصلیترین موارد مناقشه میان حکومت و سازمانهای بینالمللی تبدیل شده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، فرمانده پلیس یزد اعلام کرد که این افراد در سازماندهی، تحریک و هدایت اقدامات آشوبگرانه نقش داشتهاند. او مدعی شد که برخی از بازداشتشدگان با شبکههای خارج از کشور در ارتباط بودهاند، اما هنوز جزئیاتی درباره ملیت این اتباع خارجی منتشر نشده است. احمد نگهبان تاکید کرد که در بررسی پروندههای اخیر، مشخص شد که بخش قابل توجهی از محرکان میدانی در یزد، اتباع غیرایرانی بودهاند.
شکاف عمیق در آمارهای کشتهشدگان: از ۳ هزار تا ۳۰ هزار نفر
اعتراضات اخیر که ابتدا در ۲۸ دسامبر و در واکنش به گرانی آغاز شد، به سرعت به یک جنبش سراسری علیه کل نظام تبدیل گشت. این حرکت بزرگترین چالش سیاسی برای رژیم ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ به شمار میرود. اگرچه رژیم تهران در ماه ژانویه به مرگ بیش از ۳ هزار نفر اعتراف کرد، اما مدعی است که اکثر قربانیان از نیروهای امنیتی یا مردم عادی بودهاند که توسط «عوامل تروریستی» کشته شدهاند.
از سوی دیگر خبرگزاری هرانا که یک نهاد حقوق بشری مستقل در آمریکاست، مرگ ۶۸۵۴ نفر را به طور قطعی تایید و اعلام کرده که اکثر آنها معترضانی هستند که با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی جان باختهاند. سایر گروههای حقوق بشری و منابع داخلی در ایران هشدار میدهند که به دلیل گستردگی سرکوب، احتمال دارد آمار واقعی به ۳۰ هزار نفر برسد. مقامهای ایران اما همچنان اصرار دارند که این تجمعات با تحریک ایالات متحده و اسرائیل به خشونت کشیده شده است.
تهدید نظامی آمریکا و آرایش جدید ناوهای جنگی در منطقه
با تشدید سرکوبها، فشارهای بینالمللی بر تهران دوچندان شده است. واشنگتن هشدار داده که در صورت ادامه اعدامها و کشتار تظاهرکنندگان، گزینه مداخله نظامی را بررسی خواهد کرد. در همین راستا، پنتاگون ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن و چندین ناوشکن موشکانداز را به منطقه اعزام کرده است. ناوی که حالا خبرگزاری حکومتی فارس در خبری تایید نشده مدعی شده که آمریکا ناو آبراهام لینکلن را از ایران دور کرده است.
اگرچه هنوز مشخص نیست دونالد ترامپ فرمان حمله صادر میکند یا خیر، اما حضور نظامی آمریکا در نزدیکی مرزهای ایران به بالاترین سطح خود رسیده است. با این حال اخباری از مذاکرات ایران و آمریکا در ترکیه همچنان در صدر خبرهاست.
تهدید خامنهای برای تبدیل جنگ احتمالی به یک جنگ منطقهای
آیتالله خامنهای در واکنش به این تحرکات هشدار داد که هرگونه جنگی از سوی آمریکا، به سرعت به یک درگیری بزرگ منطقهای تبدیل خواهد شد. او این تهدیدها را تکراری خواند و گفت که گزینه نظامی همیشه بخشی از ادبیات مقامهای آمریکایی بوده است. از سوی دیگر، دونالد ترامپ با رد سخنان رهبر ایران، تاکید کرد که قدرتمندترین کشتیهای جنگی جهان در چند قدمی ایران هستند. او با این حال اضافه کرد که هنوز فرصت برای توافق وجود دارد و باید دید در روزهای آینده چه پیش خواهد آمد.
دیپلماسی در استانبول: آخرین تلاشها برای توافق
در میان این تنشهای نظامی، بارقههایی از فعالیت دیپلماتیک دیده میشود. مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، اعلام کرد که عباس عراقچی، وزیر خارجه دولت او برای مذاکره با نمایندگان ویژه ترامپ، یعنی استیو ویتکوف و جرد کوشنر، راهی استانبول خواهد شد. پزشکیان در حساب کاربری خود در شبکه ایکس تاکید کرد که این مذاکرات باید بر پایه سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» باشد. او شرط موفقیت این گفتگوها را ایجاد فضایی عادلانه، به دور از تهدید و بدون انتظارات غیرمنطقی از سوی طرف آمریکایی دانست.