با ورود استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ به اسرائیل، مقامات این سفر را تلاشی میدانند تا در لحظه خطوط قرمز اسرائیل در مقابل ایران را بسنجند و ببینند اسرائیل چه نوع توافقی را میتواند قبول کند.
بحث درباره احتمال مذاکرات مستقیم بین آمریکا و ایران، با ورود استیو ویتکاف به اسرائیل در روز سهشنبه، از پشتصحنهها به صحنه عمومی آمده است. آقای ویتکاف قرار است با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و دیگر مقامات اسرائیلی دیدار کند.
اسرائیل این سفر را فقط یک مراسم رسمی نمیداند، بلکه آن را تلاشی از سوی دولت ترامپ برای پر کردن شکافها و بررسی این میداند که چه چیزی در مذاکرات با ایران برای اسرائیل قابل قبول است و چه چیزی فراتر از خط قرمز آن است.
ارزیابیهای اسرائیل نشان میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، واقعاً به مذاکره با تهران علاقه دارد، اما لزوماً به این دلیل که فکر میکند این مذاکرات «مسئله ایران» را حل میکند، نیست. هدف اصلی او ایجاد نتیجهای است که دیده شود و بتوان آن را به عنوان یک دستاورد نشان داد و تبلیغ کرد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
با این حال برخلاف موضوعات دیگر، بدون رضایت اسرائیل احتمالا توافقی بین آمریکا و ایران تصویب نمیشود. دلیلش این نیست که اسرائیل حق قانونی برای مخالفت دارد، بلکه به این خاطر است که بنیامین نتانیاهو به عنوان نماد سختگیری علیه ایران شناخته میشود. بنابراین اگر اسرائیل مخالفت کند، برای دونالد ترامپ سخت است که توافق با ایران را «پیروزی» نشان دهد.
به همین دلیل، احتمالا ویتکاف به اسرائیل رفته نه برای این که معلوم شود ایران چه چیزهایی را میپذیرد، بلکه برای دانستن این که نتانیاهو درباره چه چیزهایی حاضر به مذاکره نیست.
در تهران پیامهای سختی شنیده میشود که نشان میدهد مسائل اصلی، از جمله برنامههای هستهای و موشکی، قابل مذاکره نخواهند بود. اگر آمریکا به مذاکرات ادامه دهد، معنای عملی آن میتواند به معنی امتیاز دادن در برخی از مطالبات گذشته باشد. مقامات اسرائیلی گفتهاند که اگر این خط باشد، اسرائیل ممکن است با توافقی مواجه شود که به عنوان دستاورد آمریکا تعریف شود، اما مسائل اصلی حل نشده باقی بماند.
حتی اگر ویتکاف جهتگیری روشنی پیدا کند، ممکن است تصمیم نهایی ریاستجمهوری را دریافت نکند. مقامات اسرائیلی معتقدند که در دولت ترامپ، فرستادهای میرود، موضوعات را آزمایش میکند و چارچوبهایی آماده میکند و گاهی بعد نتایج را به ترامپ نشان میدهد تا او تصمیم بگیرد امضا کند یا بخواهد تغییر بدهد.
ممکن است ویتکاف بخواهد راهی باز کند، چیزی به کاخ سفید ببرد تا بحث شود و فقط بعد از آن توضیح دهد که چه چیزی مذاکره شده است. در چنین فرآیندی، اسرائیل باید نه تنها نسبت به نتیجه نهایی مذاکرات، بلکه نسبت به نحوه ارائه آن نیز هوشیار باشد.
محاسبه نتانیاهو از پیامدهای انتخابات کنست
یکی دیگر از ملاحظات داخلی اسرائیل، انتخابات پارلمانی پیش روست که قرار است پیش از پایان اکتبر برگزار شود.
افراد مطلع معتقدند که نتانیاهو فعلا نمیخواهد با ایران درگیر شود، به طوری که ترامپ به عنوان رهبر و قهرمان نشان داده شود و اسرائیل خسارت و خطرات داخلی را تحمل کند. در چنین وضعیتی، پیروزی سیاسی ادعایی ترامپ میتواند به مشکل سیاسی برای نتانیاهو تبدیل شود.
اگر یک عملیات باعث آسیب جدی در داخل کشور شود، نتانیاهو مسئولیت آن را بر عهده خواهد داشت. حتی کسانی که فکر میکنند از بین بردن تهدید ایران ارزش هزینه دادن را دارد، میدانند که خطر یک حرکت شتابزده یا یک اقدام کوتاه با سر و صدای زیاد و نتیجه کم وجود دارد.
با این حال، ارزیابیهای اسرائیلی همچنان نشان میدهد که نتانیاهو عجلهای برای ارائه اولتیماتوم ندارد. او خواستهها، تردیدها، ترکیبهای ممکن را توضیح میدهد و سپس ویتکاف پیشنهادی عملی را با ایرانیها مطرح میکند.
یک عامل بالاتر از همه چیز قرار دارد و آن جمهوری اسلامی و رهبرش علی خامنهای است. مقامات اسرائیلی معتقدند که او الان به وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی اجازه میدهد وقت بخرد و نشان دهد مذاکرات ادامه دارد، اما هیچ اجازهای به او نمیدهد که هزینه واقعی بدهد.
اگر چنین باشد، مذاکرات ممکن است به سرعت فروبپاشد، نه به دلیل بحران فنی، بلکه به دلیل نبود توانایی برای مذاکره درباره چیزی واقعی. اگر این اتفاق بیفتد، تیم مذاکرهکننده دولت ترامپ مجبور خواهد شد توضیح دهد که مشکل فرستاده ویژه نیست، بلکه هیچ کسی برای مذاکره وجود ندارد. در آنجا مرحله بعدی شروع میشود، و این مرحله هم به اندازه خود مذاکرات خطرناک است.