در پی گزارشها از دیدار برنامهریزیشده استیو ویتکاف و جرد کوشنر با عباس عراقچی در روز جمعه در ترکیه، دونالد ترامپ روز دوشنبه تایید کرد که گفتگوها میان واشنگتن و تهران در جریان است و با اشاره به اعزام ناوگان آمریکایی به منطقه هشدار داد که اگر این مذاکرات به توافق منجر نشود، اتفاقات بدی میافتد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز دوشنبه گفت: «بزرگترین و بهترین کشتیهای ما به سوی ایران در حرکت هستند و همچنین در حال گفتگو با ایران هستیم. ببینیم چه میشود.»
آقای ترامپ همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که اقدام نظامی احتمالی آمریکا علیه ایران چگونه خواهد بود، گفت: «نمیتوانم به شما بگویم چه خواهم کرد، چون در حال حاضر همانطور که میدانید نیروی عزیمی به آنجا اعزام کردهایم، حتی بزرگتر از آنچه در ونزوئلا انجام دادیم و آنها به زودی به آنجا میرسند.»
او افزود: «من میخواهم که از راه مذاکره به توافق برسیم، اما نمیدانم که آیا چنین چیزی اتفاق میافتد یا نه. منظورم این است که اگر میدانستم، میتوانستم به شما بگویم، اما نمیگفتم چون کار بسیار احمقانهایست. اما، اکنون در حال گفتگو با ایران هستیم و اگر به نتیجه برسیم عالی است و اگر نه، احتمالا اتفاقات بدی میافتد.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که رسانههای آمریکایی روز دوشنبه به نقل از منابع آگاه از برنامهریزی برای دیدار مقامات ایرانی و آمریکایی در هفته جاری در ترکیه خبر دادند.
به گزارش این رسانهها، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، داماد و مشاور دونالد ترامپ قرار است روز جمعه با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در استانبول دیدار کنند.
به گفته منابع آگاه، وزرای خارجه عربستان سعودی، قطر، امارات عربی متحده، مصر، پاکستان و عمان نیز برای حضور در این نشست دعوت شدهاند.
رویترز هفته گذشته به نقل از منابع ایرانی گزارش داده بود که دونالد ترامپ سه شرط «غنیسازی صفر، اعمال محدودیت بر برنامه موشکی ایران و عدم حمایت از شبهنظامیان منطقهای» را برای ازسرگیری مذاکرات تعیین کرده است.
به گزارش «والاستریت ژورنال» به نقل از منابع آگاه، انتظار میرود که این مذاکرات زمینه رسیدگی به چندین موضوع را فراهم کند. به گفته یکی از این منابع، این گفتگوها میتواند در دو مسیر جداگانه پیش برود؛ یک مسیر درباره برنامه هستهای ایران و مسیر دیگر درباره مجموعه گستردهتری از مسائل از جمله اعمال محدودیت بر برنامه موشکی.
این در حالی است که مقامات ایرانی از جمله آقای عراقچی بارها گفتهاند که تنها حاضر به مذاکره بر سر پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی را مساله امنیت ملی ایران میدانند.
پیامهای متناقض ایران
همزمان با انتشار گزارشها مبنی بر دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر با عباس عراقچی، اظهارات متناقضی از سوی مقامات ایرانی درباره این مذاکرات مطرح شده است.
یک مقام ایرانی به رویترز گفت: «دیپلماسی در جریان است. ایران میگوید برای از سرگیری مذاکرات نباید پیششرط وجود داشته باشد و آماده است درباره غنیسازی اورانیوم، از جمله با تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا و پذیرش غنیسازی صفر در قالب یک کنسرسیوم به عنوان راهحل، انعطاف نشان دهد.»
همچنین نیویورکتایمز به نقل از دو مقام ایرانی گزارش داد که ایران آماده است برای آرام کردن وضعیت برنامه هستهای خود را متوقف یا تعلیق کند، یک امتیاز بزرگ محسوب میشود، اما پیشنهاد سال گذشته آمریکا مبنی بر تشکیل یک کنسرسیوم منطقهای برای تولید انرژی هستهای را ترجیح میدهد.
به گفته این دو مقام، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در روزهای اخیر در سفر به روسیه با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری این کشور دیدار کرد و پیام علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران را مبنی بر این که ایران میتواند با انتقال اورانیوم غنیشده خود به روسیه، شبیه آنچه تحت برجام انجام میداد، موافقت کند.
با این حال، علی باقری کنی، معاون سیاست خارجی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران روز دوشنبه چنین مسالهای را رد کرد و گفت: «مسئولان ایرانی بنایی بر انتقال مواد غنی شده هستهای به هیچ کشوری ندارند.»
آقای باقری کنی افزود که مذاکرات مد نظر ایران با آمریکا «اصلا حول چنین امری نیست».
همچنین علی شمخانی، مشاور ارشد آقای خامنهای و نماینده او در شورای عالی دفاع در گفتگو با «المیادین» گفت که تهران دلیلی برای تسلیم ذخایر اورانیوم غنیشده خود نمیبیند.
آقای شمخانی گفت: «دلیلی برای انتقال مواد ذخیره شده به خارج از ایران وجود ندارد و امکان بازگشت به غنیسازی ۲۰ درصد وجود دارد، بنابراین نیازی به همه مراحل پیچیده نیست.»
او افزود: «نرخ غنیسازی ۶۰ درصدی را میتوان به ۲۰ درصد کاهش داد، اما باید هزینه آن را بپردازند.»
علی شمخانی همچنین تاکید کرد که مذاکرات «غیرمستقیم» و تنها درباره موضوع هستهای خواهد بود و نه برنامه موشکی.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد برنامه ایران و محور شیعی «موسسه مطالعات امنیت ملی» اسرائیل با اشاره به پیامهای متناقض ایران گفت: «در این مرحله، عاقلانه است که همه صبر و شکیبایی پیشه کنند. هیچکس واقعا نمیداند ایران در نهایت با چه مواضعی پای میز مذاکره خواهد آمد. اگر تهران با مطالبات حداکثری وارد شود، مذاکرات تقریبا به طور قطع شکست خواهد خورد.»
آقای سیترینوویچ افزود: «ایران گزینههای خوب زیادی ندارد. در عین حال، شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد در داخل دولت آمریکا اشتیاق واقعی برای آغاز یک کارزار نظامی وجود دارد. بهخصوص کارزاری که شاید واشنگتن بداند چگونه شروع میشود، اما نمیداند چگونه پایان مییابد.»
او تاکید کرد که روزهای پیشرو سرنوشتساز هستند و گفت: «در نهایت، آنچه اهمیت دارد چیزی نیست که در انظار عمومی گفته میشود، بلکه حرفهایی است که پشت درهای بسته زده میشود.»