دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد (WEF) در داووس سوئیس، تصویری تهاجمی، خودستایانه و در عین حال تقابلی از سیاست داخلی و خارجی آمریکا ارائه داد؛ سخنرانیای که بیش از آنکه بر همکاری چندجانبه تاکید کند، بر برتری اقتصادی آمریکا و ناکارآمدی اروپا متمرکز بود.
رئیس جمهوری ایالات متحده سخنرانی خود را با تمجید شدید از عملکرد اقتصادی دولتش آغاز کرد و ایالات متحده را «موتور اقتصادی سیاره زمین» خواند. آقای ترامپ مدعی شد که برخلاف پیشبینی «تقریبا تمام کارشناسان»، سیاستهای اقتصادیاش نهتنها باعث رکود یا تورم افسارگسیخته نشده، بلکه به یک «معجزه اقتصادی» انجامیده است.
او بار دیگر تعرفههای تجاری را یکی از ابزارهای اصلی موفقیت اقتصادی خود دانست و تاکید کرد سایر کشورها، چه در زمان سقوط و چه در دوران رونق، ناگزیر از پیروی از اقتصاد آمریکا هستند.
بخش مهمی از سخنرانی رئیسجمهور آمریکا به انتقاد تند از اروپا اختصاص داشت. او ضمن ابراز علاقه شخصی به اروپا و اشاره به ریشههای اروپایی خود، گفت این قاره «در مسیر درستی حرکت نمیکند» و سیاستهای کنونی آن، بهویژه در حوزه مهاجرت، انرژی و تجارت، در حال تخریب بنیانهای اقتصادی و اجتماعی کشورهای اروپایی است. آقای ترامپ مدعی شد برخی مناطق اروپا دیگر قابل شناسایی نیستند و همان سیاستهای چپ رادیکالی که به گفته او قصد داشتند بر آمریکا تحمیل شوند، اکنون سرنوشت اروپا را رقم زدهاند.
در حوزه انرژی، رئیس جمهوری آمریکا با لحنی تمسخرآمیز بار دیگر به انرژی بادی تاخت و توربینهای بادی را «زشت»، «بیفایده» و مخرب محیطزیست توصیف کرد. او اروپا را متهم کرد که این تجهیزات را از چین میخرد، در حالی که خود چین از آنها استفاده نمیکند. آقای ترامپ در مقابل، از سوختهای فسیلی و انرژی هستهای بهعنوان ستونهای واقعی امنیت انرژی دفاع کرد و آنها را برای رشد اقتصادی و ثبات ملی ضروری دانست.
یکی از جنجالیترین بخشهای سخنرانی ترامپ به موضوع گرینلند مربوط میشد. او برای نخستینبار بهطور صریح اعلام کرد که ایالات متحده برای بهدست آوردن گرینلند از نیروی نظامی استفاده نخواهد کرد، اما همزمان افزود که اگر آمریکا تصمیم به استفاده از قدرت میگرفت، عملا مانعی در برابر آن وجود نداشت. او گفت آمریکا صرفا به توافق یا اجاره بلندمدت رضایت نخواهد داد و تصریح کرد که برای دفاع از این سرزمین، «مالکیت کامل» ضروری است، زیرا «نمیتوان از چیزی که مال تو نیست دفاع کرد.»
آقای ترامپ خواستار آغاز فوری مذاکرات با دانمارک شد و این کشور را به ناسپاسی متهم کرد و گفت آمریکا در جنگ جهانی دوم از گرینلند حفاظت کرده است. او بار دیگر تاکید کرد که گرینلند از نظر امنیتی برای ایالات متحده اهمیت حیاتی دارد و نیاز آمریکا به این جزیره نه بهدلیل منابع معدنی، بلکه بهخاطر ملاحظات راهبردی و امنیت بینالمللی است.
آقای ترامپ سپس دانمارک را به کوتاهی در عمل به تعهدات دفاعی خود در قبال گرینلند متهم کرد و گفت این کشور بودجهای را که وعده داده بود، عملا هزینه نکرده است؛ بدون آنکه به برنامه دفاعی جدید کپنهاگ اشارهای کند. این بخش از سخنان او بار دیگر شکاف میان آمریکا و برخی متحدان ناتو را برجسته کرد.
رئیسجمهور آمریکا همچنین از کانادا انتقاد کرد و در واکنش به سخنان نخستوزیر این کشور درباره لزوم همکاری «قدرتهای متوسط»، گفت کانادا از امتیازات گسترده آمریکا بهرهمند است و باید قدردانتر باشد. او حتی گفت کانادا «به لطف ایالات متحده زنده است» و مستقیما نخستوزیر این کشور را خطاب قرار داد.
آقای ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود به آمریکای لاتین پرداخت و با خوشبینی از آینده ونزوئلا پس از کنار رفتن نیکلاس مادورو سخن گفت. او ادعا کرد صنعت نفت این کشور با کمک آمریکا شکوفا خواهد شد و شرکتهای بزرگ نفتی در حال ورود به بازار ونزوئلا هستند؛ ادعایی که با تردید برخی فعالان صنعت انرژی همراه بوده است.
او همچنین بار دیگر ادعای خود درباره «دستکاری» انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ آمریکا را تکرار کرد و گفت اگر آن انتخابات بهگفته او «مهندسی نشده بود»، جنگ اوکراین هرگز آغاز نمیشد. آقای ترامپ افزود که افرادی بهزودی به دلیل اقداماتشان تحت پیگرد قرار خواهند گرفت، هرچند توضیح روشنی درباره منظور خود ارائه نداد.
آقای ترامپ همچنین موضعی تازه و جنجالی درباره جنگ اوکراین اتخاذ کرد. او با لحنی سرد و فاصلهگذارانه گفت ایالات متحده «هیچ کاری با اوکراین ندارد» و تاکید کرد که میان آمریکا و اروپا «یک اقیانوس بزرگ و زیبا» قرار دارد. به گفته او، حلوفصل جنگ اوکراین باید بر عهده اروپا و ناتو باشد، نه واشنگتن. ترامپ پرسید آمریکا از تلاش برای پایان دادن به این جنگ چه چیزی به دست آورده جز «مرگ، ویرانی و خرج میلیاردها دلار برای کسانی که قدردان نیستند.» این موضع، گامی فراتر از انتقادهای پیشین اوست و نوعی اعلام فاصلهگیری عملی از پرونده اوکراین تلقی میشود.
با این وجود او با تایید دیدار با رئیس جمهوری اوکراین در روز چهارشنبه گفت که ما به حصول توافق صلح میان اوکراین و روسیه کاملا نزدیکیم و پوتین و زلنسکی احمقاند اگر به توافق نرسند.
در بخش پایانی، آقای ترامپ به موضوع هوش مصنوعی و مصرف بالای انرژی مراکز داده پرداخت و گفت دولت او شرکتهای فناوری را وادار کرده است نیروگاههای اختصاصی خود را بسازند تا بار مصرف برق بر دوش شهروندان عادی نیفتد. او این اقدام را نشانهای از پیشتازی آمریکا در زیرساختهای انرژی و فناوری دانست.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
در میان مواضع سیاسی تند و مباحث ژئوپلیتیک، ترامپ بخشی غیرمنتظره و حاشیهای به سخنانش افزود که بیش از آنکه سیاسی باشد، رنگ و بوی طعنه و شوخی داشت. او در جریان پاسخ به پرسشها در داووس، ناگهان به عینک آفتابی امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، اشاره کرد؛ عینک خلبانی با شیشههای آینهای آبی که آقای ماکرون روز پیش از آن در سخنرانیاش به چشم داشت. ترامپ این عینک را «زیبا» توصیف کرد اما بلافاصله با لحنی کنایهآمیز پرسید: «چه اتفاقی افتاده؟» آقای ترامپ گفت که امانوئل ماکرون «ادای آدمهای سرسخت را درآورده است.»
او با کنایه افزود: «در واقع، من او را دوست دارم؛ باورش سخت است»، و سپس روایت کرد که چگونه بهخاطر قیمت بالای داروها، آقای ماکرون را به اعمال تعرفههای گمرکی اضافی تهدید کرده است.
سخنرانی آقای ترامپ در داووس با واکنشهای متفاوتی همراه بود؛ از خنده و تشویق حضار در سالن گرفته تا شنیده شدن صدای معترضان در بیرون از محل اجلاس؛ از جمله گروهی از ایرانیها که تجمع کرده و با سر دادن شعارهایی خواستار اقدام او در مورد ایران بودند. با این حال، یک نکته در میان تمام مواضع جنجالی او قابل توجه بود: رئیس جمهور ایالات متحده در متن این سخنرانی هیچ اشاره مستقیمی به اعتراضات در ایران ارائه نکرد و تنها در پرسش و پاسخ پایانی و در جریان توضیحی در مورد فرآیند جاری برقراری صلح در غزه و تشکیل هیات صلح به حمله ارتش آمریکا به تاسیسات هستهای ایران اشاره کرد و این اقدام را گامی مهم برای برقراری صلح در خاورمیانه عنوان کرد.