تحویل جنگنده‌های اختصاصی اف-۳۵‌ به اسرائیل همزمان با تنش با ایران؛ از آدیر چه می‌دانیم؟

این هواپیماها از ایالات متحده به پایگاه هوایی نواتیم در جنوب اسرائیل پرواز کردند و قرار است به دو اسکادران عملیاتی نیروی هوایی اسرائیل ملحق شوند؛ یگان‌هایی که پیش از این نیز از «نسخه دوم اف-۳۵ لایتنینگ» ساخت شرکت «لاکهید مارتین» بهره می‌بردند و تجربه عملیاتی با این مدل را دارند.

با تحویل این سه فروند، اسرائیل اکنون تنها چند گام با تکمیل سفارش اولیه ۵۰ فروندی جنگنده‌های اف-۳۵ که روند خرید و اجرایی شدن آن بیش از ده سال پیش آغاز شد، فاصله دارد.

ارتش اسرائیل تاکید کرده است که تحویل این جنگنده‌ها در چارچوب یک برنامه‌ریزی بلندمدت و از پیش تعیین‌شده انجام شده و به‌طور مستقیم به هیچ بحران امنیتی خاص یا رویداد جاری در شرایط کنونی مرتبط نیست.

با وجود این، زمان تحویل این جنگنده‌ها معنادار و قابل توجه است؛ زیرا این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که نبردها در غزه همچنان ادامه دارد، در مرزهای شمالی اسرائیل به‌طور منظم با حزب‌الله تبادل آتش صورت می‌گیرد.

هم‌زمان سطح تنش با ایران افزایش یافته است و مقام‌های اسرائیلی بارها از ایران به‌عنوان یکی از خطرناک‌ترین و جدی‌ترین تهدیدهای بلندمدت علیه امنیت اسرائیل نام برده‌اند.

یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید

ادامه تحویل نسخه اختصاصی جنگنده‌های «اف-۳۵ آدیر» اسرائیل شاید نتیجه برنامه‌ریزی‌های چندساله باشد، اما در عین حال بازتاب‌دهنده این واقعیت است که اسرائیل توان دفاعی و تهاجمی خود را با جدیت دنبال می‌کند و می‌خواهد اطمینان ‌یابد که نیروهایش نه فقط برای درگیری‌های کنونی، بلکه برای دهه‌ها کارآمد باقی بمانند.

نگاهی به مشخصات اختصاصی آدیر

«اف-۳۵آی» یکی از محبوب‌ترین مدل‌های این جنگنده رادارگریز و نسل پنجمی ساخت شرکت لاکهید مارتین است و هم‌اکنون در اختیار ارتش آمریکا و تعداد فزاینده‌ای از کشورهای متحد آن قرار دارد.

این هواپیما به‌گونه‌ای طراحی شده است که شناسایی آن برای سامانه‌های راداری دشوار باشد و بتواند در طول پرواز، حجم زیادی از اطلاعات را جمع‌آوری کرده و هم‌زمان با دیگر واحدها و سامانه‌ها به اشتراک بگذارد.

اما آدیر، نسخه اسرائیلی این هواپیما، منحصربه‌فرد است، چرا که اسرائیل تنها کشوری است که ایالات متحده به آن اجازه داده است سامانه‌های الکترونیکی و نرم‌افزارهای اختصاصی خود را روی این جنگنده نصب کند.

اسرائیل در سال ۲۰۱۶ اولین فروند اف-۳۵ را تحویل گرفت و پس از پایان دوره‌های آموزشی و انجام فرایندهای فنی و عملیاتی‌سازی در پایگاه هوایی نواتیم، یک سال بعد رسما اعلام کرد که ناوگان اف-۳۵ این کشور وارد مرحله عملیاتی شده است.

مقام‌های اسرائیلی در سال ۲۰۱۸ اعلام کردند که این کشور به نخستین کشوری در جهان تبدیل شده است که از اف-۳۵ در عملیات‌های رزمی استفاده کرده است؛ با این حال، جزئیات مربوط به ماهیت این مأموریت‌ها و اهداف آن‌ها هرگز به‌طور عمومی منتشر نشد.

با همه توانمندی‌های پیشرفته و فناوری‌های نوین، جنگنده اف-۳۵ هنوز جای جنگنده‌های قدیمی‌تر اسرائیل را در مأموریت‌ها و عملیات‌های روزمره نگرفته و به‌عنوان جایگزین کامل آن‌ها به کار گرفته نمی‌شود.

در عمل، بخش عمده حملات هوایی اسرائیل به غزه، لبنان و سوریه همچنان با جنگنده‌های اف-۱۵ و اف-۱۶ انجام می‌شود؛ هواپیماهایی که هم هزینه عملیاتی پایین‌تری دارند و هم برای اجرای مأموریت‌های طولانی و پرتعداد، گزینه‌ای کارآمدتر به شمار می‌روند.

در مقابل، جنگنده‌های رادارگریز پیشرفته‌ای مانند «اف-۳۵آی آدیر» و پلتفرم پایه آن، معمولا برای سناریوهای حساس و پیچیده کنار گذاشته می‌شوند؛ شرایطی که در آن‌ها پنهان ماندن از دید رادارها یا انهدام سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی دشمن نقشی تعیین‌کننده و حیاتی دارد.

شتاب چشمگیر ناوگان اف-۳۵ اسرائیل

طبق گزارش رسانه‌های اسرائیلی، سه فروند جنگنده تازه تحویل‌شده قرار است به اسکادران‌های ۱۱۶ و ۱۴۰ نیروی هوایی اسرائیل که هر دو در پایگاه نواتیم مستقر هستند، ملحق شوند. هم‌زمان، اسرائیل در سال‌های اخیر ظرفیت آموزشی خود برای این جنگنده‌ها را نیز افزایش داده و در سال ۲۰۲۱ یک اسکادران ویژه آموزش اف-۳۵ را دوباره راه‌اندازی کرده است تا مقدمات بهره‌برداری از ناوگانی بزرگ‌تر و گسترده‌تر از این هواپیماها فراهم شود.

به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

اسرائیل تنها به این تعداد بسنده نکرده و برنامه‌های گسترده‌تری برای آینده دارد. اسرائیل در سال ۲۰۲۵ با آمریکا توافقی امضا کرد تا ۲۵ فروند جنگنده اف-۳۵ دیگر را با هزینه‌ای حدود ۳ میلیارد دلار خریداری کند. تحویل این هواپیماها از سال ۲۰۲۸ آغاز خواهد شد و تا سال‌های دهه ۲۰۳۰ ادامه پیدا می‌کند.

با تحقق این برنامه، مجموع ناوگان اف-۳۵ اسرائیل به ۷۵ فروند خواهد رسید؛ تعدادی که امکان تجهیز سه اسکادران کامل عملیاتی را فراهم می‌کند و توان هوایی نسل پنجم این کشور را به‌طور چشمگیری افزایش خواهد داد.

این تصمیم‌ها نشان می‌دهد که برنامه‌ریزان نظامی انتظار دارند جنگ‌های آینده در منطقه با تهدیدهایی پیچیده‌تر از جمله پدافندهای هوایی پیشرفته‌تر، موشک‌های دوربرد و پهپادها همراه باشد. مجموعه این عوامل باعث می‌شود عملیات‌های متعارف هوایی با ریسک بسیار بیشتری مواجه شود.

نوسازی ناوگان جنگنده‌های غیررادارگریز

گسترش ناوگان اف-۳۵ اسرائیل هم‌زمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه؛ از جمله حملات به مهم‌ترین تأسیسات هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد و نیز در شرایطی است که تهدیدها علیه حاکمیت ایران در تهران رو به افزایش گذاشته است.

آمریکا و متحدانش و به‌خصوص اسرائیل، فضای تهدیدات هوایی اطراف ایران را بسیار حساس و خطرناک می‌دانند. در همین چارچوب، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) در ماه ژانویه اعلام کرد که با هدف تقویت بازدارندگی و حفاظت از نیروهای آمریکایی در شرایط تشدید تنش‌های منطقه‌ای، یک اسکادران اضافی از جنگنده‌های اف-۱۵ به خاورمیانه اعزام شده است.

این اقدام هم‌زمان با ادامه سرمایه‌گذاری ایران در تقویت سامانه‌های پدافند هوایی، توسعه موشک‌های دوربرد و گسترش ناوگان پهپادهای مسلح صورت می‌گیرد؛ قابلیت‌هایی که بنا بر ارزیابی مقام‌های آمریکا و اسرائیل، به‌طور روزافزون در اختیار نیروهای نیابتی تهران، از جمله حزب‌الله، نیز قرار می‌گیرد و سطح تهدیدات منطقه‌ای را افزایش می‌دهد.

هم‌زمان، اسرائیل در حال حرکت به سوی نوسازی ناوگان جنگنده‌های غیررادارگریز خود است. اسرائیل در نوامبر ۲۰۲۴، توافق‌نامه‌ای به ارزش تقریبی ۵٫۲ میلیارد دلار با شرکت بوئینگ برای خرید ۲۵ فروند جنگنده تازه اف-۱۵ امضا کرد که انتظار می‌رود تحویل آن از اوایل دهه آینده میلادی آغاز شود.

مقام‌های اسرائیلی هنگام امضای این قرارداد تأکید کردند که خرید این جنگنده‌ها برای حفظ توان اجرای حملات در فواصل دور و همچنین امکان حمل حجم بالایی از تسلیحات سنگین که جنگنده‌های رادارگریز کوچک‌تر، مانند اف-۳۵، به‌تنهایی قادر به تأمین آن نیستند، ضروری است.