خبرگزاری فرانسه روایتهای برخی ایرانیان از سرکوب معترضان به دست جمهوری اسلامی در زمان قطع اینترنت را در قالب گزارشی منتشر کرده است.
کیارش ۴۴ ساله که از محل زندگیاش در آلمان در گفتوگویی تلفنی با خبرگزاری فرانسه سخن میگفت، درباره مشاهداتش از سرکوب خشن اعتراضات در جریان سفرش به ایران گفت که در پی شلیک فردی با لباس کاملا پوشیده به سوی جمعیت بزرگی که روز ۲۰ دی در شمال تهران گرد آمده بودند، خیابان به خون آغشته شد.
این شهروند ایرانی به خبرگزاری فرانسه گفت اگر تنها یک حرکت اشتباه میکرد، کشته میشد؛ در زمانی که در جریان اعتراضات، تیراندازی در تهران به سوی معترضان آغاز شد.
او گفت: «صدای تَق تق شلیک شنیدم… و با چشم خودم دیدم که همزمان سه نفر روی زمین افتادند.»
او گفت مردی در نزدیکیاش، در حالی که تلاش میکرد به همراهش کمک کند، فریاد میزد و دستش به خون او آغشته بود.
کیارش گفت: «این الان کابوس من است. او در شوک بود و نمیفهمید که همراهش هدف گلوله قرار گرفته است» و افزود: «اگر تیرانداز چپدست بود، من مرده بودم.»
کیارش با وجود دیدن صحنههای هولناک در ساعات اولیه صبح، باز هم به تجمع اعتراضی رفته بود؛ با صحنههایی که در سردخانه بزرگ کهریزک در جنوب تهران شاهدشان بود.
او پس از دریافت خبر کشتهشدن یکی از دوستانش بر اثر اصابت گلوله، همراه با بستگانش به گورستان بهشت زهرا رفت.
به گفته او، آنجا مملو از مردمی بود که برای تحویل گرفتن و آمادهسازی اجساد برای دفن آمده بودند.
او گفت مردم به طرف دو سوله هدایت میشدند که پر از کیسههای سیاه جسد بود؛ گاه دو یا سه کیسه روی هم قرار داشت. مادری تنها برای جابهجا کردن پیکر پسرش گریهکنان کمک میخواست.
این کارمند سابق یک شرکت لجستیکی گفت: «فقط در یک انبار، جسد بیش از ۱۵۰۰ و شاید تا حدود ۲۵۰۰ نفر را گذاشته بودند.»
جمعیت معترض برای گرامیداشت کشتهشدگان و علیه رهبر جمهوری اسلامی شعار میداد. ابتدا نیروهای امنیتی دخالت نکردند، اما مانع ضبط هرگونه تصویر شدند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
روایتهایی مانند کیارش بخشی از تصویری تکهتکه از آن چیزی است که در جریان اعتراضات ایران رخ داد؛ اعتراضاتی که سرنوشت آن پس از اعمال قطع سراسری اینترنت در ۱۸ دی، در هالهای از ابهام فرو رفت.
گروه «حقوق بشر ایران» مستقر در نروژ میگوید کشتهشدن ۳۴۲۸ معترض به دست نیروهای امنیتی تایید شده است، اما هشدار میدهد که آمار واقعی میتواند چندین برابر بیشتر باشد.
به گفته این نهاد، برآوردهای دیگر شمار کشتهشدگان را بیش از ۵۰۰۰ نفر و حتی شاید تا ۲۰ هزار نفر میدانند؛ در حالی که قطع اینترنت بهشدت راستیآزمایی مستقل را دشوار کرده است.
ایران اینترنشنال، شبکه مخالف حکومت ایران با استناد به منابع ارشد دولتی و امنیتی اعلام کرده که دستکم ۱۲ هزار نفر در جریان این اعتراضات کشته شدهاند.
بر اساس گزارشهای شاهدان عینی که به این نهاد حقوق بشری رسیده، «معترضان هنگام تلاش برای فرار با گلوله کشته شدهاند، برای کشتار آنها از سلاحهای جنگی استفاده شده و افراد زخمی در خیابان اعدام شدهاند.»
کیارش که خدمت سربازی اجباری را در ایران گذرانده است، گفت صدای شلیک تیربار سنگین را در اعتراضات ۱۸ دی در شهر آمل، در شمال ایران، تشخیص داده است. به گفته او، یکی از دوستانش با خانواده تماس گرفته و برای دهها مجروح درخواست اهدای خون کرده بود. بسیاری از آنان از ناحیه پا هدف قرار گرفته بودند.
کاوه، که با نام مستعار و پس از خروج از ایران، از بریتانیا با خبرگزاری فرانسه گفتوگو کرده، گفت او نیز جمعه هفته گذشته صدای تیراندازی را در خیابانهای تهران شنیده، اما شخصا تیراندازان را ندیده است.
این مرد ۳۳ ساله گفت: «این شلیک ساچمهای نبود؛ سلاح رزمی بود، رگبار خودکار… هر ده دقیقه یکبار صدای ردیفی از گلولهها را میشنیدیم.»
او افزود: «اما مردم متفرق نمیشدند. ایستاده بودند.»
کاوه گفت پیش از اعتراضات هفته گذشته، تغییر محسوسی در خیابانهای تهران احساس میکرد. مغازهها بسته شده بودند و خیابانهایی که معمولا شلوغ بودند، خالی شده بودند. بعد از آن هم اینترنت قطع شد.
به گفته او، مردم شروع به تجمع در خیابانها کردند، راهبندان به راه انداختند و در سطلهای زباله آتش روشن کردند.
او این پیام را برای همسرش فرستاد: «اینترنت نیست، من خوبم، دوستت دارم.» اما پیام ارسال نشد.
با وجود قطع اینترنت، ویدئوهایی به بیرون درز کرده که تظاهرات گستردهای را نشان میدهد که در آن مردم علیه خامنهای شعار میدهند و خواستار بازگشت نظام پادشاهی هستند. برخی ویدئوها خودروهای پلیس و مسجدهای در حال سوختن را نشان میدهند.
در ویدئویی که خبرگزاری فرانسه آن را به شهر کرمانشاه در غرب ایران منتسب کرده، صدای ترکیدن چیزی شبیه شلیک گلوله به گوش میرسد.
یک هنرمند ۳۹ ساله در تهران در پیامی به دوستی نوشته است: «از شروع اعتراضات، اجساد زیادی را در خیابانها دیدم و دیدم که به مردم شلیک میشود. تهران شبیه منطقه جنگی شده بود.»
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
محمد، عکاس خبری ۳۰ ساله در تهران گفت به دلیل آنکه «این اعتراضات مسالمتآمیز بهشدت خشونتبار شده»، از «احتمال جنگ یا جنگ داخلی» میترسد.
صالح علویزاده، بازیگر و کارگردان ایرانی مقیم فرانسه، گفت دو نفری را میشناسد که در جریان اعتراضات کشته شدهاند.
او به خبرگزاری فرانسه گفت: «یک بازیگر جوان تئاتر از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفت و چون نتوانستند او را از چهرهاش شناسایی کنند… مجبور شدند از روی خالکوبیهایش او را بشناسند.»
علویزاده درباره چندین نفری که در روزهای اخیر و در دورههای کوتاه وصلشدن اینترنت با آنان در ایران صحبت کرده بود، گفت: «هر کسی دست کم یک نفر را میشناسند که کشته شده است.»
کانادا روز پنجشنبه اعلام کرد که مقامهای ایرانی یک شهروند کانادایی را کشتهاند و فرانسه گفت یک زن دوتابعیتی فرانسوی-ایرانی در ایران زخمی شده است بدون اینکه جزئیات بیشتری ارائه دهند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران گفته است که تنها «چند صد نفر» در آنچه مقامها «اغتشاش» و «عملیات تروریستی» خواندهاند کشته شدهاند؛ عملیاتی که به گفته آنان اعتراضات مسالمتآمیز اقتصادی را ربوده و با تحریک دشمنان ایران، یعنی آمریکا و اسرائیل انجام شده است.
تلویزیون دولتی ایران مملو از تصاویر تجمعهای بزرگ طرفداران حکومت است که به دعوت مقامها برگزار شده، همچنین مراسم تشییع نیروهای امنیتی و گزارشهایی از هزاران مورد بازداشت در دست است.
در تهران، بیلبوردهایی با تصویر یک اتوبوس عمومی سوخته نصب شده که روی آن نوشته شده است: «این اعتراض نیست.»
در حالی که رسانههای مورد تایید حکومت حجم زیادی از ویدئوهای مورد نظرشان را بهصورت آنلاین منتشر میکنند، ایرانیان عادی عمدتا ارتباطشان با جهان خارج قطع است و خویشاوندانشان در خارج از کشور در نگرانی عمیقی ماندهاند.
بسیاری از ایرانیان از ترس اینکه پیامهای ارسالی از طریق استارلینک یا خطوط ثابت رهگیری شود یا آنان را بهعنوان جاسوس علامتگذاری کند، به پیامهای ساده اطمینانبخش بسنده میکنند.
کاوه چند شماره تماس را به دوستانی که به استارلینک دسترسی داشتند داد و به آنان گفت: «فقط خبر بدهید حالشان خوب است یا نه. وارد جزئیات نمیشویم.»
دولت گفته است که کنترل خیابانها را در دست دارد و گروههای حقوق بشری میگویند در روزهای اخیر گزارش قابل راستیآزمایی از اعتراضات دریافت نشده است.
با این حال، برخی ایرانیان میگویند بهدلیل شمار بالای کشتهشدگان، اطمینان دارند که فقط مساله خریدن زمان است پیش از آن که اعتراضات دوباره شعلهور شود.
اما برای کیارش، هنگامی که راهی فرودگاه تهران میشد تا سرزمینش را ترک کند، یک چیز قطعی بود: برای شهر و مردمش «دیگر هیچچیز به حالت عادی بازنخواهد گشت.»